Ψυχοφελή μηνύματα...

[toula]

Η φυ­σι­κή απλό­τη­τα όπως και όλες οι φυ­σι­κές αρε­τές χρειά­ζε­ται λαμ­πι­κά­ρι­σμα. Ο φύση απλός άν­θρω­πος έχει ακα­κία, κα­λω­σύ­νη κ.ά έχει όμως και τις παι­δι­κές πο­νη­ριές. Μπο­ρεί λ.χ. να μην σκε­φτεί κακό για τον δι­πλα­νό του, αλλά αν πρέ­πει να δια­λέ­ξει ανά­με­σα σε 2 πράγ­μα­τα, θα πά­ρει το κα­λύ­τε­ρο για τον εαυ­τό του και θα αφή­σει το χει­ρό­τε­ρο στον άλλο. Εί­ναι σαν ένα κομ­μά­τι χρυ­σός που έχει σε μι­κρό πο­σο­στό και άλλα μείγ­μα­τα και χρειά­ζε­ται να πε­ρά­σει από το χω­νευ­τή­ρι, για να μεί­νει χρυ­σός κα­θα­ρός. Πρέ­πει δηλ. να κα­θα­ρι­στεί η καρ­διά του από κάθε πο­νη­ριά, ιδιο­τέ­λεια κ.ά για να φθά­σει στην κα­τά­στα­ση της τε­λεί­ας απλό­τη­τος.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

[toula]

Ο άν­θρω­πος που δεν πι­στεύ­ει στην αλη­θι­νή ζωή, που δεν πι­στεύ­ει στον Θεό, για να Του ζη­τή­ση το έλε­ός Του στις δο­κι­μα­σί­ες που περ­νά­ει, εί­ναι όλο απελ­πι­σία και δεν έχει νόη­μα η ζωή του. Πάν­τα μέ­νει αβο­ή­θη­τος, απα­ρη­γό­ρη­τος και βα­σα­νι­σμέ­νος σ’ αυ­τήν την ζωή, αλλά κα­τα­δι­κά­ζει και αιώ­νια την ψυχή του.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

[toula]

Ο κό­σμος θέ­λει να αμαρ­τά­νει και θέ­λει τον Θεό καλό. Αυ­τός να μας συγ­χω­ρά­ει και εμείς να αμαρ­τά­νου­με… Εμείς δη­λα­δή να κά­νου­με ό,τι θέ­λου­με και Εκεί­νος να μας συγ­χω­ρά­ει! Να μας συγ­χω­ρά­ει συ­νέ­χεια και εμείς το βιο­λί μας… Οι άν­θρω­ποι δεν πι­στεύ­ουν, γι’ αυτό ορ­μούν στην αμαρ­τία. Όλο το κακό από εκεί ξε­κι­νά­ει, από την απι­στία. Δεν πι­στεύ­ουν στην άλλη ζωή, οπό­τε δεν υπο­λο­γί­ζουν τί­πο­τε, γι’ αυτό και θέ­λουν να γλεν­τί­σουν την ζωή τους και επι­δί­δον­ται σε κάθε εί­δους αμαρ­τία. Αδι­κούν, εγ­κα­τα­λεί­πουν τα παι­διά τους… Γί­νον­ται πράγ­μα­τα…, σο­βα­ρές αμαρ­τί­ες! Ούτε οι Άγιοι Πα­τέ­ρες έχουν προ­βλέ­ψει τέ­τοιες αμαρ­τί­ες στους Ιε­ρούς Κα­νό­νες, όπως για τα Σό­δο­μα και Γό­μορ­ρα είχε πει ο Θεός: Δεν πι­στεύω να γί­νον­ται τέ­τοιες αμαρ­τί­ες, να πάω να δω (Γεν. 18,21)!

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

[toula]

Κατά τον λο­γι­σμό μου αυ­τός που έχει κα­κές κλη­ρο­νο­μι­κές κα­τα­βο­λές και αγω­νί­ζε­ται να απο­κτή­σει αρε­τές, θα έχει πιο πολύ μι­σθό από εκεί­νον που κλη­ρο­νό­μη­σε από τους γο­νείς του αρε­τές και δεν χρειά­ζε­ται να αγω­νι­στεί, για να τις απο­κτή­σει. Για­τί ο ένας τα βρή­κε όλα έτοι­μα, ενώ ο άλ­λος αγω­νί­στη­κε σκλη­ρά, για να τα απο­κτή­σει. Βλέ­πεις και οι άν­θρω­ποι εκτι­μούν πε­ρισ­σό­τε­ρο εκεί­να τα παι­διά που βρή­καν χρέη από τους γο­νείς τους και αγω­νί­στη­καν σκλη­ρά, όχι μόνο να τα εξο­φλή­σουν, αλλά και να δη­μιουρ­γή­σουν πε­ριου­σία, παρά όσα βρή­καν πε­ριου­σία από τους γο­νείς τους και την δια­τή­ρη­σαν.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

[toula]

Πολ­λοί, ενώ ζη­τούν από τον Θεό να τους δί­νει ευ­και­ρί­ες για να ασκούν­ται στην αρε­τή, γογ­γύ­ζουν όταν συ­ναν­τούν κά­ποια δυ­σκο­λία. Με­ρι­κές φο­ρές λ.χ. ο κα­λός Θεός, από την άπει­ρη αγά­πη Του, για να ασκη­θεί ο άν­δρας στην τα­πεί­νω­ση και την υπο­μο­νή, αφαι­ρεί την Χάρη Του από την γυ­ναί­κα και αρ­χί­ζει να γί­νε­ται ιδιό­τρο­πη και να του φέ­ρε­ται σκλη­ρά. Τότε ο άν­δρας πρέ­πει να χαί­ρε­ται και να ευ­χα­ρι­στεί τον Θεό, για την ευ­και­ρία που του δί­νει να αγω­νι­στεί και όχι να γογ­γύ­ζει. Ή ζη­τά­ει η μη­τέ­ρα από τον Θεό, να της δί­νει υπο­μο­νή. Πάει το παι­δά­κι και όπως έχει το τρα­πέ­ζι έτοι­μο για να φάνε, τρα­βά­ει το τρα­πε­ζο­μάν­δη­λο και τα ρί­χνει όλα κάτω. Τότε εί­ναι σαν να λέει στην μη­τέ­ρα του: «Μαμά, κάνε υπο­μο­νή»!

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

[toula]

Πολύ θα βο­η­θη­θού­με στην ερ­γα­σία για την από­κτη­ση των αρε­τών, αν έχου­με πρό­τυ­πο τους Αγί­ους. Συγ­κρί­νον­τας τον εαυ­τόν μας με τους Αγί­ους, βλέ­που­με τα πάθη μας, ελεγ­χό­μα­στε, τα­πει­νω­νό­μα­στε και αγω­νι­ζό­μα­στε με φι­λό­τι­μο και με Θείο ζήλο να τους μι­μη­θού­με. Δεν δι­καιο­λο­γού­μα­στε να μην προ­χω­ρού­με, για­τί έχου­με τις συν­τα­γές των Αγί­ων και την ζωή τους, το άγιο πα­ρά­δειγ­μά τους. Όλοι οι Άγιοι εί­ναι παι­διά του Θεού και βο­η­θά­νε εμάς τα τα­λαί­πω­ρα παι­διά του Θεού, δεί­χνον­τάς μας την μέ­θο­δο για να γλυ­τώ­νου­με από τις με­θο­δί­ες του πο­νη­ρού.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

[toula]

Υγεία πνευ­μα­τι­κή ίσον αγνοί λο­γι­σμοί, φω­τι­σμέ­νος νους και εξα­γνι­σμέ­νη καρ­διά που φι­λο­ξε­νεί συ­νέ­χεια τον Χρι­στό και την Πα­να­γία. Η πολ­λή προ­σο­χή με την πα­ρα­κο­λού­θη­ση του εαυ­τού μας και την προ­σευ­χή, βο­η­θούν πολύ θε­τι­κα να απο­κτή­σου­με την υγεία της ψυ­χής (την αρε­τή δη­λα­δή). Η προ­σευ­χή εί­ναι απα­ραί­τη­τη για τον εξα­γνι­σμό της ψυ­χής και η σύ­νε­ση, για την δια­τή­ρη­ση της κα­λής πνευ­μα­τι­κής κα­τα­στά­σε­ως.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

[toula]

Του Δημητρίου Λυκούδη, θεολόγου

Ακούμε και διαβάζουμε συχνά για την πνευματική αλλοίωση. Τι είναι αυτή και ποια τα χαρακτηριστικά της;

Πνευματική αλλοίωση είναι η μεταμορφωτική πνευματική κατάσταση που γεύεται ο πιστός ωε δωρεά του Θεού, ποτέ αυτενέργητα, που τον μεταμορφώνει και τον καθιστά άνθος μυρίπνοο, την δε καρδιά του μεταποιεί σε καθέδρα της Παναγίας Τριάδος. Η αυτή αλλοίωση δύναται να αρθεί, καθώς, όπως τονίσαμε, αποτελεί δωρεά του Θεού και «επιστρέφεται». Για να διατηρηθεί, από την πλευρά του πιστού, πρέπει αν υπάρχει ωκεανός αυτοκατακρίσεως και ταπεινώσεως.

Μέσω της ευχής του Ιησού, «Κύριε, Ιησού Χριστέ, ελέησόν με», τα χαρακτηριστικά της αλλοίωσης αυτής είναι:

δάκρυα,
αναστεναγμοί,
συσπάσεις στο πρόσωπο,
συσπάσεις στα χείλη.
Περί της ευχής του Ιησού και της αλλοίωσης, μεταξύ άλλων, κάνουν λόγο ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής και ο άγιος Πέτρος ο Δαμασκηνός στη Φιλοκαλία.

[toula]

Οι λογισμοί εκφράζουν την ποιότητα της πίστης μας

Του Δημητρίου Λυκούδη, Δ/ντου Σύνταξης της εφημερίδας “Κιβωτός της Ορθοδοξίας”

Έχουν να λένε για τον δύστροπο και ρακένδυτο Πολέμωνα. Ζούσε μια έκλυτη, ακόλαστη και τρυφηλή ζωή. Πήγαινε στην πλατωνική σχολή, όταν δίδασκε ο μαθητής του Πλάτωνα, Ξενοκράτης, και δεν είχε άλλη ασχολία από το να υβρίζει τον διδάσκαλο και να τον απειλεί με κάθε τρόπο. Όταν άλλοι μαθητές προέτρεψαν τον Ξενοκράτη να τον αποπέμψει βιαίως, καθώς ο Πολέμων δεν ήταν μαθητής της σχολής, ο Ξενοκράτης αρνήθηκε και παρέμεινε απαθής και μειλίχιος απέναντι στις ύβρεις. Λίγο καιρό αργότερα, ο Πολέμων έγινε ο πλέον πιστός και τακτικός μαθητής του Ξενοκράτη. Αποκήρυξε τον μέχρι τότε τρόπο ζωής και τις ιδέες που είχαν εμφιλοχωρήσει εντός του και όχι μόνο ακολούθησε μια φρόνιμη και τακτική ζωή, αλλά διαδέχθηκε και τον διδάσκαλό του Ξενοκράτη, στη σχολαρχία της σχολής, από τα 315 π.Χ. έως στα 270 π.Χ.

Δεν είναι υπερβολή, έχω την αίσθηση, να γράψω ότι πολλοί σημερινοί χριστιανοί θα ζήλευαν την πολιτεία και στάση του Ξενοκράτη. Ο ιερός Χρυσόστομος λέγει ότι «αρκεί τα έργα φωνής λαμπρότερον διδάξαι», καθώς γνωρίζει όσο λίγοι ότι “η Θεολογία είναι λειτουργία του κεκαθαρμένου δια πράξεως νου”. Επάνω σε αυτό, ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος υπογραμμίζει ότι η Εκκλησία πάντοτε «ετίμα λόγον έμπρακτον και πράξιν ελλόγιμον», καθώς σε άλλη περίπτωση, βιώνουμε, από συνήθεια, μια ρηχή θεολογική εμπειρία και συνάμα άγευστη της θείας αγάπης και της μακαρίας συγχωρήσεως των άλλων.

Χαρακτηριστική περίπτωση αληθούς θεολογικής εμπειρίας είναι η περίπτωση του αββά Ησυχίου, εκ του Γεροντικού. Πλησίασαν ληστές την καλύβη του και, αφού τον κτύπησαν και τον έδεσαν, τον λήστεψαν. Όταν δε λέμε ότι τον ελήστεψαν εννοούμε ότι πήραν τα ψαθιά που είχε ετοιμάσει, το εργόχειρό του δηλαδή, και μερικά βιβλία που είχε στο έρημο και ταπεινό του σπήλαιο. Κάποιοι περαστικοί, όμως μοναχοί, κατόρθωσαν να τον λύσουν και τον βοήθησαν να σταθεί στα πόδια του. Και εκείνος ο μακάριος δεν εσκέφθη άλλο μέλημα, παρά ξεκίνησε να τρέχει εναγωνίως προς τους ληστές και τους εφώναζε να περιμένουν έως τους φθάσει: ήθελε να τους δώσει και μερικά ακόμη βιβλία που εκείνοι δεν πρόφτασαν να κλέψουν!

Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ως γνωστόν, εγκατέλειψε την αθωνική ησυχία και ξεκίνησε τις ιεραποστολικές περιοδείες σε όλο τον ελλαδικό χώρο, σχεδόν, με μοναδικό γνώμονα τον ευαγγελισμό του λαού και την αναχαίτιση της προσπάθειας εξισλαμισμού των χριστιανών. Σε μια από τις διδαχές του τονίζει ότι είναι οξύμωρο, άτοπο και υποκριτικό να αποκαλούμε τον Θεό ως “Πατέρα”. όταν την ίδια στιγμή πράττουμε έργα διαβόλου! Και κάπου που δεν άκουγαν και δεν τηρούσαν τα αποστολικό του κήρυγμα, θύμωσε, απογοητεύθηκε, επόνεσε υπέρμετρα: «Σας λυπάμαι για την περηφάνια που έχετε» τούς είπε, και αφού συμμάζεψε τα τριμμένο και πτωχό ρασάκι του, συμπλήρωσε: «Φεύγω, και το ποδάρι μου εδώ δεν θα ξαναπατήσει».

Οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας λέγουν ότι «καιρός κοινωνίας ουχί εορτή και πανήγυρις, αλλά συνειδός καθαρόν και βίος εγκλήματος απηλλαγμένος». Συνελόντ᾿ ειπείν, ο τρόπος σκέψης σου καθορίζει και την ποιότητα της πίστης σου. Τρία είναι τα κίνητρα που ωθούν τους ανθρώπους και καθορίζουν τη σχέση τους με τον Θεό: ο φόβος, ο μισθός και η αγάπη! Σε αυτές τις κατηγορίες χριστιανών αναφέρεται ο ορθόδοξος λειτουργός κατά την τέλεση της Θείας Ευχαριστίας, όταν λίγο πριν κοινωνήσει ο πιστός λαός, προσκαλεί στο Άγιο Ποτήριο με τη φράση «μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης προσέλθετε».

Αναφορικά με τη νιτσεϊκή φιλοσοφία και την αφιλάδελφη απόρροιά της, στη φράση του Νίτσε ότι «η προσωπική ηθική δομή του φιλοσόφου υπαγορεύει το είδος της φιλοσοφίας που δημιουργεί», η ορθόδοξη θεολογική εμπειρία, δια του ταπεινού αγίου Εφραίμ του Κατουνακιώτου, του και “μύσαντος τας αισθήσεις” ως θα έλεγε ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, απαντά απλά, απέριττα, μοναχικά, αγιαστικά, πεπνυμένα: «Μπροστά σε κάθε προσωπικό σου αδιέξοδο, μην τα παρατάς, μη δειλιάζεις, μην απελπίζεσαι! Βρες μια ήσυχη γωνιά στο σπιτάκι σου και μεταμόρφωσέ την σε χώρο προσευχής, σε παλαίστρα πνευματική, σε στίβο “μάχης”. Γονάτισε και προσευχήσου στον Πανάγιο Θεό. Μίλησε απλά, κλάψε με εμπιστοσύνη και ελπίδα στη Θεία Του Πρόνοια, στην άφατη συγχωρητικότητά Του. Βρες έναν πνευματικό εξομολόγο και βάλε σε τάξη τις ημέρες και νύχτες της ζωής σου. Και τότε, όλα θ᾿αλλάξουν, θα μεταμορφωθούν και αγιαστικά θα “πνιγείς”, θα λουστείς μέσα στη θεία χάρη και στην ουράνια αγάπη!».

Είναι γνωστή η διήγηση από τον Ευεργετινό! Ζούσε στην έρημο της Αιγύπτου ένας ταπεινός και αγαθός μοναχός. Κανείς δεν άκουσε ποτέ άσχημο λόγο του. Κανέναν δεν ελύπησε, δεν εστενοχώρησε. Έφθασαν τα εγκωμιαστικά γι᾿ αυτόν λόγια στον Πατριάρχη Αλεξανδρείας. Ο Πατριάρχης, άνδρας με πνευματικό αισθητήριο ανεπτυγμένο, έδωσε εντολή στους απεσταλμένους του να οδηγήσουν τον ταπεινό μοναχό εμπρός του, να τον γνωρίσει και να λάβει την ευχή του από κοντά! Έτσι και έγινε. Έφθασαν οι πατριαρχικοί αγγελιοφόροι και κοινοποίησαν στον ησύχιο ερημίτη την επιθυμία του Πατριάρχου. Η ώρα όμως περνούσε. Στις διαδοχικές ερωτήσεις και παρατηρἠσεις των απεσταλμένων προς τον μοναχό να βιαστεί διότι θα καθυστερήσουν, ο ασκητής απαντούσε μονοδιάστατα: «Λίγο ακόμη και έρχομαι, λίγο ακόμη!». Κάποιος εκ της πατριαρχικής αποστολής δεν άντεξε! Σκαρφάλωσε σε μία κρύπτη, τρόπον τινά, εκ της οποίας μπορούσε να παρατηρεί εντός του καλύβης του μοναχού. Και αντίκρισε τον μακάριο εκείνο άνδρα, τον ένσαρκο άγγελο του Θεού, να προσπαθεί απεγνωσμένα να στεγνώσει και να συμμαζέψει το βρεγμένο και λιωμένο σχεδόν ρασάκι του, διότι ντρεπόταν να εμφανισθεί έμπροσθεν του Πατριάρχου σε αυτό το χάλι! Όταν δε ο Πατριάρχης ενημερώθηκε για τον ακριβή λόγο της καθυστέρησης και αργοπορίας, θαύμασε και εμακάρισε τον άνθρωπο του Θεού.

Στο σημείο αυτό κλείνω το παρόν άρθρο και σταματώ να γράφω περισσότερα. Άλλωστε, ο κάτωθι λόγος εκ του Γεροντικού, ομιλεί και τρανώς διαγορεύει τα πρέποντα και σωτήρια: Ρώτησαν τον αββά Παμβώ: «Γέροντα, πες μας λόγο σωτήριο και παραμυθητικό. Και ο αββάς, αφού έκαμνε αργά το σημείο του Σταυρού, δάκρυσε, γονάτισε και έκλαιγε με λυγμούς…».

[toula]

Όλες οι αρε­τές και όλα τα πάθη καλ­λιερ­γούν­ται. Εξαρ­τά­ται από το τί ερ­γα­σία θα κά­νει ο άν­θρω­πος. Αν καλ­λιερ­γή­σει τα πάθη, ανα­πτύσ­σον­ται τα πάθη και πνί­γουν τις αρε­τές. Αν καλ­λιερ­γή­σει και τα δύο, ανα­πτύσ­σον­ται και τα δύο και βγαί­νει ένα μπερ­δε­μέ­νο πράγ­μα. Για να το κα­τα­λά­βε­τε αυτό, σκε­φτεί­τε έναν κήπο που έχει μέσα και λου­λού­δια και αγριό­χορ­τα. Αν καλ­λιερ­γη­θούν τα αγριό­χορ­τα, θα ανα­πτυ­χτούν και θα πνί­ξουν τα λου­λού­δια. Αν καλ­λιερ­γη­θούν τα λου­λού­δια, θα ανα­πτυ­χτούν και θα πνί­ξουν τα αγριό­χορ­τα. Αν καλ­λιερ­γη­θούν όλα μαζί, δεν θα ξε­χω­ρί­ζεις τα λου­λού­δια από τα αγριό­χορ­τα. Για να προ­κό­ψει ο άν­θρω­πος, πρέ­πει να ανα­γνω­ρί­σει τα πάθη που έχει και να κα­τα­βάλ­λει προ­σπά­θεια για να τα κό­ψει. Επί­σης, να γνω­ρί­σει τα χα­ρί­σμα­τα που του έδω­σε ο Θεός και να τα καλ­λιερ­γή­σει. Αν τα καλ­λιερ­γή­σει τα­πει­νά, σύν­το­μα θα πλου­τί­σει πνευ­μα­τι­κά. Αν δου­λέ­ψει κα­νείς πνευ­μα­τι­κά, γί­νε­ται κα­λός, αν αδια­φο­ρή­σει, γί­νε­ται κα­κός.

Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης