Διεθνής οικονομική κρίση και γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί.

[Christos]

Διεθνής οικονομική κρίση, γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί και η θέση της Ελλάδας
Γράφει ο Γιάννης Μήτσιος, πολιτικός επιστήμων-διεθνολόγος, Πανεπιστημίου Northeastern Βοστώνης.
(22/09/2008 14:10)

Το «τσουνάμι» της παγκόσμιας αναταραχής άρχισε να διαφαίνεται στον ορίζοντα και πλησιάζει δυναμωμένο από την καταιγίδα στις ακτές. Ο Αύγουστος με την κρίση στον Καύκασο σηματοδότησε νέες γεωπολιτικές ανακατατάξεις που προήλθαν με τη χρήση βίας, άφησαν πίσω τους χιλιάδες νεκρούς και έφεραν για πρώτη φορά μετά την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ, την ανάδυση νέων στρατιωτικών συνασπισμών. Το Σεπτέμβριο παράλληλα, η σταδιακή κατάρρευση των πυλώνων του δυτικού καπιταλιστικού συστήματος (τράπεζες, χρηματο -πιστωτικοί και επενδυτικοί οργανισμοί και ασφαλιστικές εταιρείες) απέδειξε το τέλος της φιλελεύθερης ουτοπίας, του δόγματος της ελεύθερης αγοράς και ενίσχυσε το ρόλο, τη θέση και την εγγύηση των κρατικών θεσμών, όπως οι Κεντρικές Τράπεζες και τα ίδια τα κράτη. Για τους επόμενους μήνες κανένας δεν μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια. Το τοπίο είναι τόσο ρευστό που και οι χειρότερες προβλέψεις μπορεί να γίνουν πραγματικότητα.

Νέες στρατιωτικό -οικονομικές συμμαχίες

Η κρίση στον Καύκασο, ανέδειξε με τον πιο γλαφυρό τρόπο ό,τι συζητιόταν και σχεδιαζόταν τόσα χρόνια για την περικύκλωση της Ρωσίας και την στρατιωτική προστασία των διεθνών ενεργειακών δρόμων από το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ, χωρίς την έως τώρα Ρωσική στρατιωτική απάντηση. Η Ρωσία, αντιλαμβανόμενη τον δυτικό εναγκαλισμό, έδρασε αστραπιαία, στέλνοντας το μήνυμα «ως εδώ και μη παρέκει», τοποθετώντας ταυτόχρονα τις κόκκινες γραμμές. Παράλληλα, ξεκίνησε ένας αγώνας δρόμου των δυό στρατοπέδων για να ενισχύσουν τη θέση τους στο παγκόσμιο στερέωμα πάντα με βάση ενεργειακές παραμέτρους. Ο πρώτος ψυχρός πόλεμος βασιζόταν στην κούρσα των εξοπλισμών, στην πυρηνική τεχνολογία και υπεροπλία και στις συγκρούσεις των μεγάλων μέσω τρίτων π.χ. Ασία, Αφρική (proxy wars). Σήμερα η κατοχή, το εμπόριο, η διακίνηση και διάθεση των ενεργειακών πόρων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, μέταλλα ) διαμορφώνει την αίσθηση ισχύος και ασφάλειας των πρωταγωνιστών του διεθνούς συστήματος.

Η Ανατολική συμμαχία

Ο κύριος πόλος της ανατολικής συμμαχίας, αν μπορεί να χαρακτηριστεί η Ρωσία, συσπειρώνει γύρω της μία σειρά κρατών με ενεργειακά αποθέματα, καταναλωτές ενέργειας και πρόσβαση σε θαλάσσιους και χερσαίους δρόμους. Κύριος χαρακτήρας της συμμαχίας, πέραν του οικονομικού παράγοντα, είναι και ο στρατιωτικός, αφού και η διασφάλιση των δρόμων και αποθεμάτων ενέργειας απαιτεί και στρατιωτική υποδομή. Έτσι λοιπόν, έχουμε μία διαμορφούμενη συμμαχία που περιλαμβάνει μαζί με τη Ρωσία, την Κίνα, το Ιράν, πρώην σοβιετικές δημοκρατίες στην Κεντρική Ασία, τη Βενεζουέλα, την Κούβα, τη Βολιβία, τη Νικαράγουα και την Ονδούρα στο αμερικάνικο ημισφαίριο. Πολλές από αυτές τις χώρες δοκιμάστηκαν και εξακολουθούν να δοκιμάζονται από την οικονομική κρίση, ταυτόχρονα με τη μητρόπολη του καπιταλισμού, τις ΗΠΑ. Η διαφορά, όμως, έγκειται στο γεγονός, ότι μάλλον μεσοπρόθεσμα κλονίζονται, αλλά μακροπρόθεσμα, οι ΗΠΑ είναι αυτές που θα δοκιμάζονται περισσότερο μίας και οι αναδυόμενες χώρες θα πάψουν να εμπιστεύονται τις νουθεσίες πλέον των δυτικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, αφού οι ίδιες αυτοκαταστράφηκαν. Χαρακτηριστικό είναι το σχόλιο της Προέδρου της Αργεντινής, Κίρχνερ, με αφορμή την πρόσφατη ανακοίνωση της Λήμαν Μπράδερς, ότι η Αργεντίνικη οικονομία θα καταρρεύσει το 2010, που είπε πάνω από το πτώμα της Λήμαν Μπράδερς: «Θα ήταν προτιμότερο να είχε ασχοληθεί με τους δικούς της λογαριασμούς παρά με τους δικούς μας».

Η Δυτική συμμαχία

Στην αντίπερα όχθη της ανατολικής συμμαχίας, και με ηγέτη τις ΗΠΑ, συμμετέχουν η Αγγλία, το Ισραήλ, η Γαλλία του Σαρκοζί και αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Κύρια προσπάθεια αυτού του στρατοπέδου είναι να εξωθηθούν τα μέλη του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συμπράξουν με αυτόν τον πόλο ενάντια στην Ρωσική ενεργειακή δυναμική. Φορείς του πόλου, πέραν των στρατιωτικών συσχετισμών είναι και οι μεγάλες δυτικές πολυεθνικές εταιρείες πετρελαίου όπως η Chevron, BP κλπ. που δραστηριοποιούνται σε χώρες ενεργειακά κρίσιμες. Σε οικονομικό επίπεδο, οι κεντρικές τράπεζες των χωρών των ΗΠΑ, της Βρετανίας, της Ελβετίας, της Ιαπωνίας, του Καναδά και της Ευρωζώνης, ήταν αυτές που με τις ενέσεις ρευστότητας στο χρηματοπιστωτικό σύστημα έσωσαν για την ώρα μία παγκόσμια οικονομική κατάρρευση. «Αχίλλειος πτέρνα» της δυτικής συμμαχίας μπορεί να θεωρηθεί ο ατελείωτος πόλεμος στο Αφγανιστάν, η αποτυχία του πολέμου στο Ιράκ και η οικονομική ύφεση των δυτικών οικονομιών με πολύ χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και την πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση.

Οι ενδιάμεσοι παίκτες- μεσαίος χώρος

Σ αυτό το νέο αναδυόμενο σκηνικό, πρωταγωνιστές τόσο σε οικονομικό επίπεδο όσο και σε πολιτικό, είναι χώρες οι οποίες έχουν συμφέροντα και με τις δυό συμμαχίες και η στάση τους θα κριθεί από το βαθμό της εμπλοκής τους σε ενδεχόμενες μείζονες κρίσεις των δυό «συνασπισμών». Ανάμεσα σ αυτές μπορεί να θεωρηθούν η Γερμανία, η Ινδία, η Τουρκία, η Ελλάδα, η Βραζιλία, η Αργεντινή, η Ουκρανία αλλά και αραβικές χώρες (Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Αίγυπτος κλπ.

…Και η επερχόμενη παγκόσμια σύγκρουση;

Από όλα τα ανωτέρω συνάγεται ότι εισερχόμαστε σε μία φάση ασφυξίας των πρωταγωνιστών του παγκοσμίου συστήματος που μοιάζει καταπληκτικά με το περιβάλλον προ του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Εύκολα διακρίνουμε ότι μία ευρύτερη στρατιωτική σύγκρουση μπορεί να βρίσκεται προ των πυλών. Αν ο Καύκασος και η Γεωργιανή κρίση χειροτερέψει και το Ιράν δεχθεί επίθεση για τα πυρηνικά του, τότε ενδεχομένως καμία δύναμη δεν μπορεί να σταματήσει τις ανεξέλεγκτες δυνάμεις της ιστορίας.

Η ελληνική θέση

Και σ’ όλα αυτά η Ελλάδα βιώνει μία πολύ δύσκολη φάση που θα απαιτηθούν γενναίες αποφάσεις και θυσίες σε όλα τα επίπεδα. Με μία πολλή δύσκολη οικονομική κατάσταση, εσωτερική πολιτική ρευστότητα και αστάθεια, εμφανή αδυναμία στα εθνικά θέματα (Μακεδονικό, Θράκη, Αιγαίο Κύπρος) και ένα κουρασμένο πολιτικό σύστημα, η Ελλάδα θα δοκιμάσει τις αντοχές της.

Βιβλιογραφία:
Γιάννης Μήτσιος, Ελληνικοί και Διεθνείς προβληματισμοί στην εποχή της Παγκοσμιοποίησης, εκδόσεις Ατραπός
Φθίνει, η ισχύς της Δύσης σε διεθνές επίπεδο, Guardian-Καθημερινή 19/9/08 σ.10
Νίκος Νικολάου, Οι αλχημιστές του χρήματος, Καθημερινή 19/9/08 σ.5
Γιάννη Μήτσιου, Το τέλος της φιλελεύθερης ουτοπίας…και η αποδόμηση του σύγχρονου καπιταλισμού, εφημ. ΣΚΡΙΠ 27/1/08 σ.11



Συντάκτης: Γιάννης Μήτσιος
Πηγή: ΣΤΥΛΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008
http://www.orthodoxia.gr/show.cfm?id=1227&obcatid=4