Ψυχοφελή μηνύματα...

[toula]

Ποιος θα με σώσει από τον θάνατο της αμαρτίας;
ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΥ ΚΗΡΥΓΜΑΤΟΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Β΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ (ΑΓ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ)
«Ιδών δε την πίστιν αυτών είπε τω παραλυτικώ: Τέκνον, αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι σου…» (Μάρκ. 2, 5)
α. Η Β΄ Κυριακή Νηστειών αποτελεί ως γνωστόν συνέχεια της προηγουμένης, της Κυριακής της Ορθοδοξίας. Η Εκκλησία μας έθεσε, κατ’ αυτήν, ως τρόπον τινά δεύτερη Κυριακή της Ορθοδοξίας, να εορτάζεται ο μεγάλος Πατέρας και Διδάσκαλός της άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο οποίος συνόψισε σύνολη την Πατερική Παράδοση την προ αυτού και φανέρωσε με δύναμη την ορθόδοξη πίστη, όταν αυτή αμφισβητήθηκε από Δυτικούς χριστιανούς, ιδίως δε τον Βαρλαάμ.
Η συμβολή του αγίου Παλαμά έγκειτο κυρίως στην προβολή της αλήθειας ότι ο Θεός μας είναι ουσία και (άκτιστη) ενέργεια, απρόσιτος και προσιτός, μακριά μας και πολύ κοντινός μας, συνεπώς δημιουργεί τις συνθήκες πραγματικής και όχι φανταστικής σωτηρίας μας. Η σωτηρία μας μάλιστα σχετίστηκε με την κατεξοχήν ενέργεια του Θεού, τον ερχομό Του στον κόσμο ως ανθρώπου εν προσώπω Ιησού Χριστού, με τον οποίο απαλλάσσει τον κόσμο από την αμαρτία και τις συνέπειές της τη φθορά και τον θάνατο και τον ενώνει με τον Ίδιο. Το σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα δείχνει ακριβώς το πώς ο Χριστός θεραπεύει τον άνθρωπο και ψυχικά (άφεση αμαρτιών) και σωματικά (υγεία).
β. 1. Θα πρέπει να θυμηθούμε καταρχάς ότι η αμαρτία δεν συνιστά μία απλή παράβαση ή μία παρέκκλιση από κάποιον κανόνα, δεν πρόκειται δηλαδή για κάτι δευτερεύον. Αποτελεί την επανάσταση του ανθρώπου κατά του ίδιου του Θεού: της πηγής της ζωής του, η οποία ως αποτέλεσμα φέρει τη διαστροφή του ανθρώπου, την εισαγωγή του θανάτου με όλα τα παρεπόμενα της φθοράς στη ζωή του, την ανώμαλη και παρά φύσιν πορεία του έκτοτε μέσα στον κόσμο. «Διά της αμαρτίας ο θάνατος» σημειώνει ο λόγος του Θεού. Γι’ αυτό και δεν μπορεί να «παίζει» κανείς με την αμαρτία, της οποίας την τραγικότητα περιγράφει μεταξύ άλλων η ιστορία του αδελφοκτόνου Κάιν στην Παλαιά Διαθήκη: στιγματίζεται καίρια ώστε να μην ησυχάζει όπου κι αν σταθεί, και ο απόστολος Παύλος στο έβδομο κεφάλαιο της προς Ρωμαίους επιστολής: «ποιος θα με σώσει από τον θάνατο της αμαρτίας;»
2. Ο Χριστός λοιπόν, ο ενανθρωπήσας Θεός μας, ήλθε για να μας επαναφέρει στον δρόμο του Θεού, γινόμενος ο Ίδιος «δρόμος» και αίροντας και καθαρίζοντας την ανθρώπινη φύση και την αμαρτία του κόσμου. Είναι ο μόνος ως Θεός που μπορεί να συγχωρήσει και να διαγράψει τις αμαρτίες, γι’ αυτό και καθένας που προσεγγίζει τον Χριστό (και τότε που ήλθε και μετέπειτα έως της συντελείας του αιώνος) λαμβάνει την άφεση των αμαρτιών του, αναπαύεται και παρηγορείται πραγματικά και ουσιαστικά. «Ίνα δε ειδήτε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει την εξουσίαν επί της γης αφιέναι αμαρτίας». Κι αυτή η άφεση προσφέρεται βεβαίως δυνάμει όλης της ζωής Του, ιδίως όμως της Σταυρικής Θυσίας Του, κάτι που συνεχίζεται αενάως μέσα στο Σώμα Του την Εκκλησία εν Πνεύματι Αγίω και δη μέσα στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.
3. Όμως, ενώ δόθηκε η συγνώμη και η άφεση και επήλθε η πλήρης αποκατάσταση (ας δούμε την παραβολή του ασώτου), δεν εισπράττεται αυτή από τον κάθε άνθρωπο, διότι πρέπει και ο ίδιος να ανταποκριθεί. Η προσφορά υπάρχει, η αποδοχή χωλαίνει. Κι η ανταπόκριση του ανθρώπου είναι η πίστη του. Η πίστη αποτελεί στην ουσία το άνοιγμα της καρδιάς στον Θεό – ανταπόκριση στου Θεού το άνοιγμα -, η συγκατάθεση του ανθρώπου προκειμένου να δεχθεί τις δωρεές της αφέσεως. Χωρίς την πίστη αυτή η χάρη του Θεού παραμένει ανενέργητη.
4. Στο σημερινό Ευαγγέλιο όμως τονίζεται και κάτι άλλο πέραν της πίστεως του ανθρώπου: η δύναμη της κοινής πίστεως. «Ιδών την πίστιν αυτών» σημειώνει ο Ευαγγελιστής για τον Κύριο, είδε την πίστη και του παραλυτικού αλλά και των φίλων του. Και πρέπει εδώ να εννοήσουμε τη δύναμη της Εκκλησίας. Όχι μόνο η ατομική θα λέγαμε πίστη, αλλ’ η κοινή, η εκκλησιαστική, είναι ό,τι κατεξοχήν επισύρει την ενέργεια της χάρης του Θεού. Κι αυτό θα πει: ένα πρόβλημα, όσο μεγάλο κι αν είναι, μπορεί να ξεπεραστεί με την πίστη βεβαίως του ανθρώπου στον Χριστό, κυρίως όμως όταν γίνει από ατομικό κοινό πρόβλημα, όταν λειτουργήσει η εκκλησιαστική συνείδηση.
Ας θυμηθούμε: – οι απόστολοι καλούσαν τους Χριστιανούς να προσεύχονται στην Εκκλησία για τα προβλήματά τους, κοινά ή ατομικά.
– Ο απόστολος Πέτρος όταν συνελήφθη για τη δράση του και φυλακίστηκε, απελευθερώθηκε μετά από σεισμό μάλιστα, γιατί γινόταν εκτενής δέηση προς τον Θεό υπέρ αυτού από το εκκλησιαστικό σώμα.
– Ο απόστολος Ιάκωβος γράφει για την προσευχή της Εκκλησίας σε αρρώστους, μιλώντας για το ευχέλαιο, προσευχή που μπορεί να σώσει από την αρρώστια. «Και η ευχή της πίστεως (της Εκκλησίας δηλαδή) σώσει τον κάμνοντα (τον άρρωστο)».
– Η προτροπή των αποστόλων να προσεύχεται ο ένας για τον άλλον, προκειμένου να γιατρευόμαστε και ψυχικά και σωματικά. «Εύχεσθε υπέρ αλλήλων, όπως ιαθήτε».
γ. Το μεγαλύτερο πρόβλημα του ανθρώπου δεν είναι το οικονομικό του πρόβλημα ούτε ακόμη και το όποιο πρόβλημα υγείας μπορεί να έχει. Το μεγαλύτερο πρόβλημα γιατί έχει αιώνιο αντίκτυπο είναι η αμαρτία, όταν βεβαίως ο άνθρωπος δεν μετανοεί. Η διέξοδος είναι μονόδρομος: η στροφή εν μετανοία στον Χριστό, η ένταξη στον εκκλησιαστικό ρυθμό ζωής που είναι ρυθμός μετανοίας. Σ’ αυτόν τον ρυθμό που στρέφει τον άνθρωπο εν προσευχή στον Κύριο και εν αγάπη στον συνάνθρωπο βρίσκεται και η μεγαλύτερη δύναμη, γιατί ενεργοποιεί την παντοδύναμη χάρη του Θεού. Είναι πολύ ωραίο αυτό που κάνουν ήδη πολλοί εν Χριστώ αδελφοί: όταν υπάρχει κάποιο πρόβλημα κινητοποιούν και άλλους. Το λένε στους ιερείς, στα μοναστήρια, σε άλλους πιστούς. Προκαλούμε με τον τρόπο αυτόν πιο έντονα τον Χριστό για να εκφράσει τη δεδομένη έτσι κι αλλιώς απέναντί μας αγάπη Του. Αυτό δεν κάνουμε άλλωστε και με τους αγίους μας, ιδίως με την Παναγία μας; Τους παρακαλούμε να μεσιτεύσουν για εμάς στον Κύριο. Το παράδειγμα του παραλύτου σήμερα που η πίστη του αλλά και η πίστη των φίλων του έφεραν το ποθούμενο γι’ αυτόν αποτελεί σήμα καθοδηγητικό.

[toula]

Προσκαρτερούντες ομοθυμαδόν τη προσευχή και τη δεήσει
Σύμφωνα με την ορθόδοξη αντίληψη ο Τριαδικός Θεός δεν είναι εντελώς απρόσιτος, όπως πιστεύει η πλανεμένη χριστιανική Δύση, αλλά γίνεται προσιτός με την άκτιστη χάρη Του και τις άκτιστες ενέργειές Του που είναι μέρος της θείας υπάρξεώς Του.
Ο άνθρωπος λοιπόν μπορεί πραγματικά να συναντήσει το Θεό και δεν είναι περιορισμένος να συμπεράνει απλώς την ύπαρξή Του. Η συνάντηση όμως αυτή θα γίνει με τρόπο ησυχαστικό, δηλαδή θα γίνει στο χώρο της καρδιάς.
Η αναζήτηση του Θεού δεν γίνεται με την ανθρώπινη διάνοια μόνο, αποκομμένη από την υπόλοιπη ανθρώπινη ύπαρξη, αλλά με τον όλο αδιαίρετο άνθρωπο, και κέντρο αυτής της αναζητητικής προσπάθειας είναι η ανθρώπινη καρδιά.
Ο άνθρωπος δεν μπορεί να συναντήσει το Θεό όσο βρίσκεται ο διάβολος μέσα στήν καρδιά του και το γένος των δαιμόνων, που συχνά εξουσιάζει την καρδιά του ανθρώπου, “ουκ εκπορεύεται εί μη εν προσευχή και νηστεία” (Ματθ. 17, 21). Η προσευχή και η νηστεία είναι τα μέσα με τα οποία θα μπορέσει ο άνθρωπος να καθαρίσει την καρδιά του για να συναντήσει εκεί τον αναστημένο Χριστό. Η προσευχή δεν είναι αίτηση για παροχές, δεν είναι τρόπος με τον οποίο μετατρέπουμε το Θεό σε υπηρέτη και του ζητούμε να σπεύσει να ικανοποιήσει τα θελήματά μας. Είναι σχεδόν βλάσφημο να λέμε στο Θεό τι να μας δώσει, γιατί όταν το κάνουμε αυτό υπαινισσόμαστε ότι ξέρουμε εμείς κάτι που Εκείνος δεν ξέρει και ότι επομένως είμαστε σοφότεροι από Εκείνον. Όταν το κάνουμε αυτό δεν πιστεύουμε στό Θεό· “πάντα γάρ ταύτα τα έθνη επιζητεί” (Ματθ. 6, 32). Πραγματική προσευχή είναι να μη ζητάει ο άνθρωπος τίποτε άλλο παρά μόνο αυτόν τον ίδιο το Θεό, “την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού” και όλα τα άλλα που έχουμε πραγματικά ανάγκη θα μας δοθούν χωρίς να τα ζητήσουμε (Ματθ. 6, 33).
Η πραγματική προσευχή είναι μια έκφραση ερωτική, που δε ζητάει παρά τον εραστή και γι’ αυτό τίποτε άλλο στην προσευχή δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, ούτε τα λόγια και προπαντός αυτά. Όταν η προσευχή γίνεται μιά τέτοια έκφραση ερωτικού πάθους για το Θεό, γίνεται με στεναγμούς αλάλητους (Ρωμ. 8, 26). Ενώπιον του Θεού προσεύχεται εκείνος που από παντού περιμαζεύει την ψυχή του και που δεν έχει τίποτε κοινό προς τα γήινα, αλλά προς τον ουρανό μεταφέρεται, και βγάζει κάθε ανθρώπινη σκέψη από την καρδιά του. Δεν χρειάζονται πολλά λόγια στην προσευχή αλλά λίγα και απλά… Ο Χριστός έδειξε ότι η ποιότητα της προσευχής δεν εξαρτάται από το πλήθος των λόγων αλλά από την προσοχή της ψυχής (Ματθ. 6, 7). Η αποφυγή της πολυλογίας στην προσευχή που συνιστά ο Χριστός και το “αδιαλείπτως προ-σεύχεσθαι” (Α’ Θεσ. 5, 17) του Παύλου δεν βρίσκονται σε αντίθεση, όπως φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Και ο Χριστός και ο Παύλος συνιστούν σύντομες και αλλεπάλληλες προσευχές. Στην κατεξοχήν προσευχή έρχονται από μέσα μας βοές που απευθύνονται προς το Θεό. Έτσι προσευχόταν και ο Μωυσής, γι’ αυτό αν και δεν έβγαλε καμιά φωνή, ο Θεός του είπε “τι βοάς προς με;” (Έξοδ. 14,15, Χρυσοστόμου Λόγος Β’ περί της Άννης, Β, Γ). Επειδή μπορεί να ψυχρανθεί εύκολα η θερμότητα της προσευχής θα πρέπει να προσευχόμαστε συχνά κατά τη διάρκεια της ημέρας, για να διατηρούμε έτσι τη θερμότητα της προσευχής, όπως όταν πίνουμε κάποιο ζεστό ρόφημα το χειμώνα για να μας ζεστάνει και το βάζουμε στη φωτιά για να ξαναζεσταθεί όταν αρχίσει να κρυώνει… για την προσευχή ούτε ορισμένος τόπος ούτε ορισμένος τρόπος ούτε ορισμένη στάση είναι απαραίτητα… Όπου κι αν βρισκόμαστε μπορούμε να στενάζουμε από τα βάθη της ψυχής μας και να πούμε “ελέησέ με Θεέ μου…”. Εκείνος που λέει “ελέησέ με” παίρνει τη βασιλεία των ουρανών γιατί εκείνον που ελεεί ο Θεός δεν τον γλιτώνει μόνο από την κόλαση αλλά του χαρίζει και τα αγαθά του παραδείσου… Αν δεν βρισκόμαστε στο ναό, η προσευχή μεταβάλλει εμάς τους ίδιους σε ναό με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος… Μπορούμε να προσευχόμαστε νοερά και να επικαλούμεθα με θερμότητα το Θεό κάνοντας οποιαδήποτε εργασία… Μπορεί να προσεύχεται κανείς περπατώντας, καθισμένος ή και ξαπλωμένος… Ο Παύλος προσευχόταν στή φυλακή του ανάσκελα, επειδή τον κρατούσαν σ’ αυτήν τη στάση τα δεσμά του (Πράξ. 16) κι ο Εζεκίας, αν και προσευχήθηκε ξαπλωμένος στό κρεβάτι του γιατί ήταν άρρωστος, επειδή όμως προσευχήθηκε με θερμότητα, άλλαξε την απόφαση του Θεού (Ήσ. 38,3)… Άλλος προσευχήθηκε μέσα σε βόρβορο, άλλος σε λάκκο με θηρία κι άλλος στην κοιλιά ενός ψαριού (Χρυσοστόμου Λόγος Δ’ Περί Άννης Ε, ΣΤ).Εορτολόγιο Αγίων
Όταν ζητήσουμε έτσι, με τη θερμή προσευχή τον αναστημένο Χριστό, Εκείνος θα παρουσιαστεί μπροστά μας όπως παρουσιάστηκε στη Μαρία και τους έντεκα μαθητές “κλεισμένων των θυρών”. Θα μας παρουσιαστεί ο αναστημένος Χριστός περιβεβλημένος όλη Του τη δόξα αν είμαστε κι εμείς όπως εκείνοι “προσκαρτερούντες ομοθυμαδόν τη προσευχή και τη δεήσει” (Πράξ. I, 14). Μόνον έτσι θα συναντήσουμε τον αναστημένο Χριστό. Δεν θα τον ανακαλύψουμε με επιστημονικές αναλύσεις και λογικούς συλλογισμούς. Γι’ αυτό η δεύτερη Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Γρηγορίου του Παλαμά και τη νίκη του ησυχασμού εναντίον εκείνων που έπαιρναν το δρόμο του ορθολογισμού για να γνωρίσουν το Χριστό και που τους εκπροσώπησε κυρίως ο εξ Ιταλίας εκλατινισμένος Βαρλαάμ. “Το γαρ Ιταλικόν θηρίον, ο Καλαβρός Βαρλαάμ, τη έξω σοφία μέγα φρονών και τη ματαιότητι των οικείων διαλογισμών πάντα οιόμενος ειδέναι, δεινόν εγείρει πόλεμον κατά της Εκκλησίας του Χριστού” γράφει το συναξάριο της ημέρας.
Οι ησυχαστικές έριδες είναι ενα γεγονός με τεράστια σημασία για την πολιτιστική σύγκρουση Ανατολής και Δύσης, για την αντίληψη και τη γνώση του ανθρώπου όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα γνωρίσει το Θεό και προπαντός για τη δυνατότητά του να το επιτύχει.
Όσοι σήμερα, και στο δικό μας ακόμη χώρο, προσπαθούν με λογικά επιχειρήματα να πείσουν εκείνους που αμφιβάλλουν ότι ο Χριστός αναστήθηκε, έχουν ακολουθήσει τον Βαρλαάμ και δεν έχουν πραγματικά συναντήσει τον αναστημένο Χριστό. Γι’ αυτό και δεν τολμούν να πουν σ’ αυτούς “έρχου και ίδε”. Να έλθουν που, και να δουν τι; Γι’ αυτό, αντί να τους φέρνουν με αγαλλίαση στον αναστάντα Κύριο, τους επιβάλλουν με πολεμικό μένος μια ιδεολογική τυραννία που υπηρετεί μόνο την προσωπική τους ματαιοδοξία.
π. Φιλόθεος Φάρος

[toula]

Αυτό είναι σωτηρία, αυτό είναι θέωση
Δευτέρα Κυριακή των Νηστειών σήμερα και θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι μια δεύτερη Κυριακή της Ορθοδοξίας, γιατί όχι τυχαία η Εκκλησία μας όρισε σήμερα, Β’ Κυριακή των Νηστειών, να τελείται η μνήμη του αγίου Γρηγορίου, αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, του Παλαμά.
Όπως στα χρόνια της εικονομαχίας έγινε μεγάλος αγώνας υπέρ της πίστεως, και τελικά θριάμβευσε η πίστη, η αληθινή πίστη, και έγινε η αναστήλωση των εικόνων, και καθιέρωσε η Εκκλησία ως Κυριακή της Ορθοδοξίας την Α’ Κυριακή των Νηστειών, έτσι τον 14ο αιώνα έγινε άλλος πνευματικός αγώνας υπέρ της αληθινής πίστεως και θριάμβευσε και αυτή τη φορά, νίκησε, η αληθινή πίστη, αφού έλαβαν χώρα στην Κωνσταντινούπολη δύο σύνοδοι υπέρ της διδασκαλίας του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και εναντίον των εχθρών της αληθινής πίστεως, του Βαρλαάμ και του Ακίνδυνου. Θριάμβευσε η πίστη, νίκησε η αλήθεια, και το συνειδητοποίησε αυτό η Εκκλησία ότι ήταν μια δεύτερη μεγάλη νίκη μετά από την αναστήλωση των εικόνων και καθιέρωσε τη Β’ Κυριακή των Νηστειών, όπως είπαμε, να εορτάζεται η εορτή του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Εκκλησία του Χριστού από τα πρώτα της χρόνια κάνει πάντοτε τον ίδιο αγώνα, και μολονότι οι εχθροί της πίστεως είναι διάφοροι και φαίνεται πως κάθε φορά πλήττουν κατιτί διαφορετικό, πάντοτε οι εχθροί της Εκκλησίας έχουν τον ίδιο σκοπό, και πάντοτε η Εκκλησία κάνει τον ίδιο αγώνα.
Ο άνθρωπος θεώνεται εν Χριστώ Ιησού
Μολονότι, αδελφοί μου, όλοι λίγο-πολύ τα γνωρίζουμε αυτά, θα μου επιτρέψει η αγάπη σας να πω δυο λόγια σήμερα, αυτή τη μεγάλη ημέρα, Β’ Κυριακή των Νηστειών, που εορτάζουμε τη μνήμη του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά.
Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο και τον έκανε ανώτερο από όλα τα ορατά κτίσματα. Από μια πλευρά ο άνθρωπος μοιάζει με το ζώο. Όμως ο Θεός τον έκανε τόσο τέλειο τον άνθρωπο, που είναι πολύ πολύ ανώτερος από το ζώο. Εκείνο το οποίο έχει μεγάλη σημασία είναι ότι ο Θεός έδωσε τη Χάρι του στον άνθρωπο και έτσι ο άνθρωπος είναι και αυτός θεός, έχοντας διά της Χάριτος αυτής μέσα του τον Θεό. Ο Θεός έρχεται σε τέτοια κοινωνία με τον άνθρωπο και ο άνθρωπος σε τέτοια κοινωνία με τον Θεό, ώστε ο άνθρωπος γίνεται θεός.
Με την πτώση το έχασε αυτό ο άνθρωπος. Έχασε αυτή τη Χάρι, έχασε αυτή τη θεϊκή ενέργεια, έχασε αυτή την παρουσία του Θεού μέσα του και έμεινε σκέτος άνθρωπος. Ήλθε ο Χριστός στη γη και έγινε άνθρωπος, και όσο αλήθεια είναι ότι ο Χριστός έγινε άνθρωπος -δεν υπάρχει καμιά απολύτως επιφύλαξη σ’ αυτό, δεν λείπει τίποτε από το πρόσωπο του Χριστού, δεν λείπει τίποτε από την ανθρώπινη φύση του Χριστού- τόσο αλήθεια είναι ότι τώρα κάθε άνθρωπος εν Χριστώ Ιησού έχει μέσα του τον Θεό κατά τέτοιον τρόπο, που κανείς δεν μπορεί να του τον πάρει. Θεώνεται ο άνθρωπος εν Χριστώ Ιησού κατά τέτοιον τρόπο, που, όσο κι αν τον κτυπήσει η αμαρτία, όσο κι αν τον κτυπήσει ο διάβολος. Όσο κι αν κτυπηθεί από κάθε εχθρό, δεν μπορεί κανείς να του αφαιρέσει αυτή την παρουσία του Θεού από μέσα του, εκτός αν ο ίδιος ο άνθρωπος διώξει τον Θεό.
Αυτοί ήταν οι αγώνες της Εκκλησίας: ότι ο Χριστός ήταν πράγματι ο Θεός και ήταν επίσης πράγματι αληθινός άνθρωπος· πράγματι αληθινός Θεός, πράγματι αληθινός άνθρωπος. Εάν ο Χριστός δεν ήταν Θεός, δεν σώζονται οι άνθρωποι· μένουν σκέτοι άνθρωποι και δεν επανέρχονται σ’ εκείνη την πρώτη, την αρχική, κατάσταση, τότε που ο Θεός εκεί στον Παράδεισο έδωσε τη Χάρι στον άνθρωπο.
Ο Χριστός πρέπει να είναι οπωσδήποτε Θεός, και το Άγιο Πνεύμα να είναι Θεός· δεν είναι δυνατό να μην είναι Θεός. Ακριβώς επειδή ο Χριστός είναι Θεός, επειδή το Άγιο Πνεύμα που παραμένει μέσα στην Εκκλησία είναι Θεός, θεώνεται ο άνθρωπος και δεν είναι απλώς άνθρωπος, έξυπνος άνθρωπος που έχει δυνάμεις, που έχει ικανότητες, που μπορεί να κάνει τούτο κι εκείνο, αλλά ο άνθρωπος δέχεται την ενέργεια του Θεού μέσα του και λίγο λίγο θεώνεται.
Αυτοί ήταν οι πρώτοι αγώνες της Εκκλησίας, όπως κι άλλη φορά το έχουμε πει. Καμιά φορά σκανδαλιζόμαστε· νομίζουμε δηλαδή ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας έκαναν έναν απλώς θεωρητικό αγώνα, έναν άγονο αγώνα. Όχι· δεν είναι έτσι. Ή νομίζουμε ότι δεν φρόντισαν, ας πούμε, να τακτοποιήσουν από κοινωνικής απόψεως την ανθρωπότητα. Αυτό θα το κάνουν οι άνθρωποι. Εμείς πρέπει να τακτοποιήσουμε τα κοινωνικά μας θέματα και ό,τι άλλο. Ο Θεός θα μας βοηθήσει, αλλά εμείς οι άνθρωποι θα τα κάνουμε αυτά.
Εκείνο όμως που έρχεται να κάνει ο Θεός στον άνθρωπο είναι ότι ενώνεται ο Θεός με τον άνθρωπο και κάνει τον άνθρωπο να ενωθεί με τον Θεό, και έτσι να είναι ο άνθρωπος όχι απλώς σκέτο κτίσμα, σκέτο δημιούργημα, αλλά να έχει μέσα του αυτό το άκτιστο φως, αυτή την άκτιστη ενέργεια, για την οποία μίλησε έπειτα ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, και έτσι ο άνθρωπος δεν είναι απλώς άνθρωπος, αλλά είναι και θεός.
Η εικόνα και η αλήθεια που κήρυττε ο άγιος Γρηγόριος
Γι’ αυτόν τον λόγο και στα χρόνια της εικονομαχίας πάλι η Εκκλησία έκανε αγώνα. Ο Θεός, ο ίδιος ο Θεός, πήρε ανθρώπινο σώμα και παρουσιάστηκε ως εικόνα του Θεού εν μέσω των ανθρώπων· ο ίδιος ο Θεός. Ο Χριστός είναι η εικόνα του Θεού. Μέσα στην εικόνα αυτή, στο σώμα αυτό που είχε ο Χριστός, κατοικεί ο Θεός ολόκληρος, «κατοικεί παν το πλήρωμα της θεότητος»(Κολ.2,9) όπως λέει ο απόστολος Παύλος. Δεν μπορούμε να την καταργήσουμε την εικόνα.
Όταν λατρεύουμε τον Χριστό, τον λατρεύουμε, γιατί είναι ο Θεός μέσα στον Χριστό. Και όταν τιμούμε την Παναγία και τον κάθε άγιο, καθώς ασπαζόμαστε τις εικόνες, δεν τιμούμε το σανίδι ή τα χρώματα, αλλά τιμούμε αυτόν τον Θεό, που κατοίκησε μέσα στον άγιο και τον θέωσε και δεν έμεινε ο άνθρωπος απλώς άνθρωπος. Διότι αυτή είναι η οικονομία του Θεού, αυτό είναι το έργο του Θεού, γι’ αυτό ήλθε ο Χριστός στη γη και κήρυξε και έπαθε και ανέστη. Δεν ήλθε απλώς να τακτοποιήσει ορισμένα θέματα, που μπορούμε να τα τακτοποιήσουμε εμείς οι άνθρωποι, αλλά ήλθε να ξανακάνει πάλι θεό τον άνθρωπο, ο όποιος από θεός που ήταν, έπεσε, κατρακύλησε και, όπως λέει ο προφήτης Δαβίδ, «παρασυνεβλήθη τοις κτήνεσι τοις ανοήτοις και ωμοιώθη αυτοίς»(Ψαλμ.48,13).
Και γι’ αυτό ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς τον 14ο αιώνα έκανε αγώνες· αυτός αρχικά και όλοι οι άλλοι ακολουθούσαν. Πρώτα βέβαια από την Κωνσταντινούπολη που ζούσε πήγε να μονάσει στο Άγιο Όρος και έμεινε χρόνια εκεί. Αργότερα ήλθε και ασκήτευσε σ’ ένα ασκητήριο στη Βέροια.
Δεν μίλησε ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, όπως και οι άλλοι άγιοι πιο μπροστά δεν μίλησαν, απλώς διότι έμαθαν μερικά πράγματα, διότι διάβασαν μερικά πράγματα, διότι σκέφθηκαν μερικά πράγματα, αλλά τα έζησαν. Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς είχε όλη αυτή την πείρα μέσα του, είχε όλο αυτόν τον θησαυρό μέσα του, ήταν θεωμένος και μιλούσε μ’ αυτή τη δύναμη, μ’ αυτή την ενέργεια τη θεϊκή που είχε μέσα του. Κάνει λοιπόν αγώνες· κλείστηκε και φυλακή, πιάστηκε και αιχμάλωτος και κατασυκοφαντήθηκε και κατηγορήθηκε και πολλά άλλα υπέφερε. Όμως δεν τον ένοιαζε γι’ αυτό. Εκείνο που τον ένοιαζε ήταν να κηρύττει συνεχώς την αλήθεια και η αλήθεια ήταν αυτή, όπως λίγο πολύ θα έχουμε ακούσει όλοι:
Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς επέμενε ότι υπάρχει το άκτιστο φως, υπάρχει αυτή η άκτιστη ενέργεια. Οι μαθηταί οι ίδιοι στο όρος Θαβώρ είδαν αυτό το άκτιστο φως τού Θεού. Οι άγιοι όταν προσεύχονται, βλέπουν και με τα μάτια της ψυχής και με τα σωματικά μάτια το θείο φως. Αυτό το φως είναι το άκτιστο φως. Η ενέργεια αυτή που έρχεται μέσα στον άνθρωπο είναι η άκτιστη ενέργεια. Δεν είναι δηλαδή κάτι ανθρώπινο, κάτι κτιστό, κάτι φτιαχτό, αλλά είναι κάτι από τον Θεό. Όπως ο Θεός είναι άφτιαχτος και άκτιστος, έτσι και κάτι από τον Θεό που έρχεται μέσα στον άνθρωπο, ως φως, ως ενέργεια, ως δύναμη, ως Χάρις, ως έλεος, είναι άκτιστο. Έρχεται λοιπόν μέσα στον άνθρωπο αυτή η θεϊκή ενέργεια, η άκτιστη ενέργεια, και κάνει και τον άνθρωπο άκτιστο. Αυτό είναι σωτηρία, αυτό είναι αγιασμός, αυτό είναι θέωση.
Αυτό το τονίζει πολύ ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς. Ο απόστολος Παύλος, λέει, ήταν ένας άνθρωπος, αλλά όταν όμως δέχθηκε τον Χριστό, κατοίκησε μέσα του ο Χριστός, πληρώθηκε με το Πνεύμα το Αγιο και έγινε άκτιστος. Όπως δηλαδή ο Χριστός ως προς το σώμα ήταν κτιστός -το πήρε από την Παναγία- όμως μέσα του ήταν όλο το πλήρωμα της θεότητος, έτσι κάθε άνθρωπος εν Χριστώ Ιησού, ενωμένος με τον Χριστό, πιστεύοντας στον Χριστό, δέχεται μέσα του τη θεότητα, δέχεται μέσα του την ενέργεια τη θεϊκή, αυτή την άκτιστη ενέργεια, αυτό το φως και θεούται.
Ο Χριστός έρχεται μέσα μας και συ αδιαφορείς;
Αυτά, αδελφοί μου, να προσέξουμε τη σημερινή ημέρα, αυτή τη μεγάλη ημέρα, τη Β’ Κυριακή των Νηστειών, που είναι μία δεύτερη Κυριακή της Ορθοδοξίας. Θριάμβευσε και αυτή τη φορά, τον 14ο αιώνα, η αλήθεια. Η Εκκλησία συνήλθε σε σύνοδο και δέχθηκε σωστή τη διδασκαλία του αγίου Γρηγορίου Παλαμά, ο οποίος τη στηρίζει αυτή τη διδασκαλία στους προγενεστέρους Πατέρας και σ’ όλη τη διδασκαλία της Εκκλησίας.
Αυτά να προσέξουμε και εμείς και φεύγοντας από τους ναούς σήμερα να μη φύγουμε όπως ήλθαμε. Ερχόμαστε εδώ όλοι συνηθισμένοι άνθρωποι, αδύνατοι, με τις αμαρτίες μας κλπ., όμως κάτι θεϊκό πρέπει να πάρουμε.
Ερχόμενος στην εκκλησία να πάρεις όχι απλώς μια βοήθεια, μια ψιλή βοήθεια, αλλά μέσα σου να έλθει η Χάρις του Θεού, το φως του Θεού, αυτή η θεϊκή δύναμη, και να νιώσεις ότι είσαι λίγο άκτιστος, λίγο θεϊκός. Αυτό να πάρουμε σήμερα επιστρέφοντας στα σπίτια μας, φεύγοντας από τους ναούς, γιατί όπως από τους πρώτους χρόνους και αργότερα, έτσι και σήμερα σ’ αυτό το σημείο, αδελφοί μου, χωλαίνουμε και θα χρειασθούν πάλι να γίνουν, απ’ ό,τι δείχνουν τα πράγματα, αγώνες, αλλά θα θριαμβεύσει και πάλι η αλήθεια.
Μπορεί λίγοι να είναι εκείνοι οι οποίοι θα μείνουν κοντά στον Χριστό, κοντά στην Εκκλησία, κοντά στην αλήθεια, μ’ αυτή την έννοια. Χριστιανοί πάντοτε υπάρχουν. Θρησκευτικοί άνθρωποι πάντοτε υπάρχουν. Ο Βαρλαάμ ήταν όχι απλώς θρησκευτικός· χριστιανός ήταν, αλλά όμως πλανεμένος. ο Ακίνδυνος, ο Γρηγοράς και άλλοι εκεί στην Κωνσταντινούπολη ήταν χριστιανοί αλλά πλανεμένοι· δεν είχαν την αλήθεια του Χριστού μέσα τους. Και χρειάστηκε να τα πει και να τα ξαναπεί ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς.
Και σήμερα από παντού ακούγεται το κήρυγμα το χριστιανικό, από παντού ακούγεται το Ευαγγέλιο, ας πούμε, το κήρυγμα του Ευαγγελίου, το κήρυγμα της Εκκλησίας, αλλά το θέμα είναι κατά πόσο έχουμε αυτή την αλήθεια, την μία αλήθεια, ότι ο Χριστός, ο αληθινός Θεός, έγινε άνθρωπος, και ότι ο Χριστός έρχεται μέσα στην ψυχή μας όχι απλώς να τακτοποιήσει τα προβλήματά μας, όχι απλώς να τακτοποιήσει τα θέματά μας, όχι απλώς να φτιάξει καλύτερη την κοινωνία, αλλά έρχεται μέσα μας ο Χριστός, για ν’ αγιάσει τον καθένα μας. Όπως η φωτιά το σίδερο το κάνει φωτιά και δεν το αφήνει να παραμείνει μαύρο σίδερο, έτσι ο Χριστός έρχεται μέσα μας, για να μας κάνει κι εμάς χριστούς, για να μας κάνει κι εμάς θεούς, για να έχουμε κι εμείς μέσα μας τη θεϊκή ενέργεια.
Σήμερα από παντού. όχι μόνο γενικώς από τους εχθρούς της Εκκλησίας, από τους απίστους, από τους άθεους, από τους αρνητές, αλλά ακόμη και από χριστιανούς, από ανθρώπους βαπτισμένους, πολύς λόγος γίνεται για τον άνθρωπο και ότι το παν είναι ο άνθρωπος. Όχι. Δεν είναι το παν ο άνθρωπος. Το παν είναι ο Θεός. Ο άνθρωπος δεν είναι τίποτε, εάν δεν έχει μέσα του τον Θεό, εάν δεν είναι ενωμένος με τον Θεό.
Ο ουρανός κατεβαίνει, έρχεται ο Χριστός στη γη, για να κάνει τον άνθρωπο θεό, και συ αδιαφορείς, και συ το περιφρονείς και λες ότι εσύ μόνος χωρίς τον Θεό είσαι κάτι; Αυτό είναι μεγάλη ύβρις ενώπιον του Θεού, μεγάλη ύβρις απέναντι στο Πάθος του Χριστού και οπωσδήποτε θα έχει τις συνέπειες.
Όσοι λοιπόν, αδελφοί μου, έχουμε καλή διάθεση, ας τα προσέξουμε αυτά, ας τα καταλάβουμε, ας σκύψουμε κάτω, ας μετανοήσουμε, ας ταπεινωθούμε, ας παρακαλέσουμε τον Θεό και ας κάνουμε ό,τι άλλο χρειάζεται ο καθένας μας, ώστε να δεχθούμε όλη αυτή την αλήθεια, η όποια δεν είναι θεωρητική. Δεν θα την καταλάβουμε απλώς με το μυαλό μας, αλλά θα έλθει μέσα στην ψυχή μας, μέσα στην καρδιά μας, και θα μας μεταβάλει, θα μας μεταμορφώσει, θα μας αγιάσει, θα μας κάνει χαρούμενους και ευτυχισμένους, για να το δουν και οι άλλοι αυτό και έτσι να πιστεύσουν στον Χριστό, ώστε όλοι να σωθούμε.
π. Συμεών Κραγιόπουλου, ΣΥΝΑΞΕΙΣ ΤΡΙΩΔΙΟΥ Β΄ – Επιστροφή στον Παράδεισο, Πανόραμα Θεσσαλονίκης, 1999.

[toula]

Διώχτε τον Βαρλαάμ από τον τόπο μας
1. Ἡ σημερινή Κυριακή, ἀδελφοί μου χριστιανοί, λέγεται Β´ Κυριακή τῶν Νηστειῶν. Ἡ Κυριακή αὐτή θεωρεῖται ὡς συνέχεια τῆς προηγούμενης Κυριακῆς, τῆς Κυριακῆς τῆς Ὀρθοδοξίας. Γι᾽ αὐτό καί ἡ Ἐκκλησία μας τήν σημερινή Κυριακή ἐθέσπισε νά ἑορτάζουμε τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, Ἀρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης, ἐπειδή ἡ διδασκαλία του ἐκφράζει δυναμικά τήν Ὀρθόδοξη πίστη μας. Γι᾽ αὐτόν τόν ἅγιο θά ἤθελα νά σᾶς πῶ λίγα λόγια σήμερα, ἀδελφοί, καί παρακαλῶ πολύ νά τά προσέξετε.
Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ἀγαπητοί μου, ἔγινε μοναχός καί μέ μία μικρή ὁμάδα πνευματικῶν του τέκνων ἔκανε μία μοναχική συνοδία. Ἦταν ἕνα ὑπέροχο μοναστήριο ἡ δική του συνοδία. Τό ἔργο τους ἦταν ἡ προσευχή, ἡ ἄσκηση καί ἡ μελέτη τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ. Τέλειο μοναστήρι αὐτό! Τόσο πολύ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἔδινε σημασία στήν προσευχή καί στήν μελέτη τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, ὥστε, γιά νά μήν χάνουν τόν χρόνο τους οἱ μοναχοί καταγινόμενοι μέ τήν διατροφή τους, παρακάλεσε τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο, πού τήν εἶχε προστάτιδα, νά φροντίζει Αὐτή γιά τήν διατροφή τῶν μοναχῶν. Καί πραγματικά μέ τήν προσευχή αὐτή τοῦ ἁγίου ἡ Παναγία φρόντιζε καί ἔστελνε συνέχεια πιστούς χριστιανούς καί ἔφερναν τά ἀναγκαῖα γιά τήν διατροφή τῶν μοναχῶν τῆς συνοδίας τοῦ ἁγίου Γρηγορίου.
2. Ἡ προσευχή τοῦ ἁγίου Γρηγορίου καί τῶν ἄλλων μοναχῶν ἦταν τό «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, φώτισόν μου τό σκότος». Ὡραία αὐτή ἡ προσευχή, ἀδελφοί μου χριστιανοί, καί νά τήν λέμε κι ἐμεῖς. Ἡ ψυχή μας, μέ τά ἁμαρτωλά πάθη πού βασανίζεται, ἔχει σκοτάδι, χωρίς κανένα ἀστέρι. «Ζοφώδης τε καί ἀσέληνος ἔρως τῆς ἁμαρτίας». Μόνον ὁ Χριστός, πού εἶπε «Ἐγώ εἰμι τό φῶς τοῦ κόσμου», μόνο Αὐτός μπορεῖ νά διαλύσει τό πνευματικό μας σκοτάδι. Γι᾽ αὐτό καί ὁ ἅγιός μας ἔλεγε καί πάλι ἔλεγε, «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, φώτισόν μου τό σκότος». Ὑπάρχει καί ἡ ἄλλη προσευχή, ἡ γνωστή ὡς εὐχή τοῦ Ἰησοῦ, τό «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησέ με». Νά τήν λέτε πολύ συχνά τήν προσευχή αὐτή, χριστιανοί μου. Μάλιστα ἔχω νά σᾶς πῶ ὅτι γιά τήν προσευχή αὐτή ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς εἶχε μία διαφορά μέ ἕναν εὐσεβῆ κατά τά ἄλλα μοναχό, πού λεγόταν Ἰώβ. Ὁ Ἰώβ ἔλεγε ὅτι ἡ προσευχή «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησέ με» εἶναι γιά τούς μοναχούς μόνο. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ὅμως ἔλεγε καί ὑποστήριζε ὅτι ἡ προσευχή αὐτή, τό «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησέ με», δέν εἶναι μόνο γιά τούς μοναχούς, ἀλλά εἶναι γιά ὅλους γενικά τούς χριστιανούς. Τελικά ἀποκαλύφθηκε στόν μοναχό Ἰώβ ὅτι τό σωστό εἶναι αὐτό πού λέγει ὁ Γρηγόριος Παλαμᾶς. Ἔτσι εἶναι, χριστιανοί μου. Οἱ ἀσκητικοί ἀγῶνες καί οἱ προσευχές, πού γράφουν τά βιβλία μας, δέν εἶναι γιά τούς μοναχούς μόνο, ἀλλά εἶναι γιά ὅλους τούς βαπτισμένους χριστιανούς. Δέν ἔδωσε ὁ Χριστός δύο Εὐαγγέλια, ἕνα γιά τούς μοναχούς καί ἕνα γιά τούς λαϊκούς. Τό Εὐαγγέλιο, πού λέει ὅτι πρέπει νά ἀκολουθοῦμε τήν στενή καί τεθλιμμένη ὁδό, γιά νά μποῦμε στήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, αὐτό τό Εὐαγγέλιο, τό ἴδιο, εἶναι καί γιά τούς μοναχούς καί γιά τούς λαϊκούς. Καί οἱ λαϊκοί λοιπόν πρέπει νά ἔχουν κομποσχοίνι καί νά λένε τήν προσευχή «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησέ με».
3. Μέ τήν συνεχῆ καί σωστή ἄσκηση καί προσευχή καί τήν μελέτη τῶν Ἁγίων Γραφῶν καί τῶν ἁγίων Πατέρων, ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ἀδελφοί μου, πού γιορτάζουμε σήμερα, ἔγινε μέγας θεολόγος καί τοῦ δόθηκε ἀπό τήν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος βαθιά θεολογία. Μάλιστα εἶδε ἕνα ὅραμα. Εἶδε ὅτι κρατοῦσε στά χέρια του ἕνα σκεῦος γεμάτο γάλα, πού ξαφνικά ξεχείλισε καί χυνόταν στήν γῆ, ἐνῶ συγχρόνως μεταβαλλόταν σέ εὐχάριστο κρασί μέ δυνατό ἄρωμα. Καί ἕνας ἄγγελος τοῦ εἶπε νά μεταδώσει καί στούς ἄλλους αὐτό τό θεῖο ποτό πού ἀναβλύζει καί νά μή τό ἀφήνει νά χύνεται. Αὐτό τό θεῖο ποτό ἦταν ἡ θεολογία του.
4. Δέν ἔχω τόν χρόνο, ἀδελφοί μου χριστιανοί, νά σᾶς πῶ πολλά γιά τόν σημερινό ἅγιο, τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ. Ἔχω μόνο νά σᾶς πῶ τό ἑξῆς: Ὁ Θεός τόν κατάρτισε, τόν χαρίτωσε μέ ἁγιότητα καί θεολογία, γιά νά τόν χρησιμοποιήσει ἐναντίον ἑνός μεγάλου αἱρετικοῦ στά χρόνια του, τοῦ Βαρλαάμ. Καί μαζί μέ τόν Βαρλαάμ νά πολεμήσει καί τούς αἱρετικούς Παπικούς. Πραγματικά, ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς εἶναι σφοδρός πολέμιος τῆς Παπικῆς αἱρέσεως, γι᾽ αὐτό καί οἱ Παπικοί τόν μισοῦν. Τόσο πολύ τόν ἐχθρεύονται οἱ Παπικοί, ὥστε ὁ μεγάλος καθολικός Migne (Μίγκνε), πού ἔγραψε τό γνωστό πελώριο ἔργο τῆς συλλογῆς τῶν Πατέρων, δέν ἔβαλε στήν συλλογή του αὐτή τά ἔργα τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Ἐπειδή ὅμως ἦταν ἐπιστημονικό τό ἔργο του, δέν μποροῦσε καί νά τά παραλείψει, γι᾽ αὐτό ἀναγκάστηκε νά βάλει μερικά μόνο ἔργα τοῦ ἁγίου, καί αὐτά «κουτσουρεμένα». Καί μάλιστα γι᾽ αὐτά πού ἔβαλε ζήτησε συγγνώμη ἀπό τούς Παπικούς.
5. Θέλω νά σᾶς πῶ, χριστιανοί μου, τελειώνοντας, μέ λίγα λόγια, τί ἔλεγε ὁ αἱρετικός Βαρλαάμ καί πῶς τόν ἀντιμετώπισε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς. Ξέρετε ὅτι ὁ σκοπός γιά τόν ὁποῖο δημιουργηθήκαμε καί ζοῦμε εἶναι νά ἑνωθοῦμε μέ τόν Θεό. «Θέωση» τό λέμε αὐτό. Ὅταν λέμε ὅμως νά ἑνωθοῦμε μέ τόν Θεό, νά ἑνωθοῦμε μέ τί; Νά ἑνωθοῦμε μέ τήν οὐσία τοῦ Θεοῦ; Αὐτό εἶναι ἀδύνατον. Ἀλλά ὁ Θεός, ἔλεγε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, δέν ἔχει μόνο οὐσία, ἔχει καί θεῖες ἐνέργειες. Μέ τίς θεῖες αὐτές ἐνέργειες ὁ Θεός ἔκανε τόν κόσμο καί μέ τίς θεῖες αὐτές ἐνέργειες θά ἑνωθοῦμε μέ τόν Θεό γιά νά πετύχουμε τήν θέωση. Ἀλλά οἱ θεῖες αὐτές ἐνέργειες, ἐπειδή εἶναι τοῦ Θεοῦ ἐνέργειες, εἶναι ἄκτιστες. Γιατί ὁ Θεός εἶναι ἄκτιστος. Ἀντίθετα ὁ αἱρετικός Βαρλαάμ ἔλεγε ὅτι ὁ Θεός εἶναι οὐσία μόνο καί κήρυττε ἕνα Θεό ὑπερβατικό καί ἐντελῶς ἀπρόσιτο. Ἕνα Θεό πού κάθεται ἐκεῖ ψηλά καί δέν μποροῦμε ἐμεῖς νά ἔχουμε καμία κοινωνία μαζί Του. Ἄν ὁ Θεός ἔχει ἐνέργειες, ἔλεγε ὁ Βαρλαάμ, οἱ ἐνέργειες αὐτές εἶναι «κτιστές» καί ὄχι «ἄκτιστες». Ἀλλά τό «κτιστό», ὦ αἱρετικέ Βαρλαάμ, δέν μπορεῖ νά θεώσει, γιατί τό κτιστό ἔχει ἀνάγκη πρῶτα αὐτό τό ἴδιο ἀπό θέωση. Τέλος πάντων, ἀδελφοί μου χριστιανοί, γι᾽ αὐτήν τήν μεγάλη καί ὄχι ἀσήμαντη δογματική διαφορά τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ μέ τόν αἱρετικό Βαρλαάμ συγκλήθηκε στήν Κωνσταντινούπολη ἡ μεγάλη Σύνοδος τοῦ 1351, ἡ ὁποία ἐδογμάτισε περί τῶν ἀκτίστων θείων Ἐνεργειῶν καί κατεδίκασε τόν Βαρλαάμ καί ἀνεκήρυξε τήν διδασκαλία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ ὡς ὀρθόδοξη, ὡς διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας. Μάλιστα ἡ Σύνοδος αὐτή χαρακτηρίστηκε ὡς ἡ Θ´ Οἰκουμενική Σύνοδος, γιατί φέρει τά χαρακτηριστικά τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων. Ἡ διαφορά μας μέ τούς Παπικούς δέν εἶναι μόνο τό Φιλιόκβε καί τό Πρωτεῖο τοῦ Πάπα καί τό καθαρτήριο πῦρ, τά Ἄζυμα κ.ἄ. κ.ἄ, ἀλλά εἶναι καί τό μεγάλο θέμα περί τῶν ἀκτίστων Ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ, πού οἱ Καθολικοί τίς δέχονται ὡς κτιστές. Δέν ἀρκεῖ ὁ χρόνος, χριστιανοί μου, νά πῶ περισσότερα. Αὐτό πού λέγω, τελειώνοντας, εἶναι ὅτι ὁ αἱρετικός Βαρλαάμ καί ὁ Βαρλααμισμός του ἔχουν παιδιά καί ἐγγόνια στόν τόπο μας. Γι᾽ αὐτό ὁ Βαρλααμισμός, πού εἰσχώρησε σέ πολλές ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς μας, τῆς θρησκευτικῆς καί τῆς πολιτικῆς ζωῆς μας, θέλει πολεμική, θέλει κυνήγημα. Βοηθᾶτε ὅλοι γιά νά διώξουμε τόν Βαρλαάμ ἀπό τήν χώρα μας. Διῶξτε τόν Βαρλαάμ ἀπό τόν τόπον μας.
Μέ πολλές εὐχές,
† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

[toula]

Η αναδημιουργία του ανθρώπου
Αποστολικό ανάγνωσμα Β’ Κυριακής των Νηστειών (Εβρ. α΄ 10 – β΄ 3)
Ο άνθρωπος δεν ημπορεί να νοιώθει ελεύθερος παρά γνωρίζοντας την αλήθεια. Άλλωστε ο ίδιος ο Κύριος το τονίζει προς κάθε ψυχή. “Γνώσεσθε την αλήθειαν και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς”. (Ιωάν. η’ 32).
Αυτή την αλήθεια, την κατέχει η Εκκλησία μας δια της Ιεράς Αποστολικής παραδόσεώς της, τόσο στην γραπτή, όσο και στην προφορική της μορφή. Το δε Αποστολικό ανάγνωσμα, αναφέρεται σε μεγάλες δογματικές αλήθειες που έχουν να κάνουν με τον Θεό, που είναι ο δημιουργός τού σύμπαντος κόσμου, αλλά και με την αναδημιουργία και σωτηρία τού ανθρώπου δια του Ιησού Χριστού, ο οποίος είναι ασυγκρίτως ανώτερος από όλα τα “λειτουργικά πνεύματα τα εις διακονίαν αποστελλόμενα δια τους μέλλοντας κληρονομείν σωτηρίαν” (Εβρ. α’ 14).
Ας εμβαθύνουμε όμως στο ότι ο Θεός είναι ο δημιουργός.
Πράγματι, πριν “ο Πατήρ, δι΄ Υιού και εν Αγίω Πνεύματι” δημιουργήσει “εκ του μη όντος” τον ορατό και αόρατο κόσμο, ουδέν υφίστατο. Ο Θεός που ευρίσκεται έξω των διαστάσεων του χώρου και του χρόνου, δημιουργεί αυτά “εκ του μηδενός”. Έμπλεος ιερού ενθουσιασμού ο Δαβίδ μελωδεί: “Αυτός είπε και εγενήθησαν, Αυτός ενετείλατο και εκτίσθησαν” (Ψαλμ. λβ΄9).
Αλλά και τα δικά μας, τα πύλινα χείλη θα πρέπει να αντλούν από το βάθος τής καρδίας και να ψάλλουν με αίσθημα δέους και θαυμασμού. Με δοξολογία ακατάπαυστη και ευχαριστία αγιόλεκτη προς τον άπειρο Δημιουργό που στην “έκρηξη” της αγάπης του δημιούργησε τα πάντα μέσα σε τόση αρμονία και τέτοια ομορφιά. Όσο μάλιστα ο πιστός Χριστιανός αγωνίζεται να εφαρμόσει το άγιο και σωστικό θέλημα του Θεού, όσο προσπαθεί ν’ αγαπήσει εξ’ όλης τής καρδίας του τον Κύριο Ιησού Χριστό, τόσο και το εσωτερικό του πλημμυρίζει από αισθήματα αληθούς ταπεινώσεως και ανεκφράστου αγάπης ενώπιον αυτής της θείας μεγαλειότητος. Ταυτοχρόνως δε αισθήματα υπακοής στο νόμο Του, οδηγούν τον πιστό εις την οδό τής αγιότητος.
Αλλ’ εάν αυτά ισχύουν για την υλική και πνευματική δημιουργία, πόσο μάλλον δονείται η όλη ύπαρξις ενώπιον της αναδημιουργίας του ανθρώπου. Όταν δηλ. καθίσταται όσο το δυνατόν κατανοητό το τι ακριβώς συνέβη δια της παρακοής τού ανθρώπου και στην συνέχεια με ποίο τρόπο ο Θεός επανέφερε την εικόνα Του, δια της ενανθρωπίσεως, σε πλεονεκτικότερη θέση και σε υψηλότερη κατάσταση από αυτή την αρχική.
Ναι, ο άνθρωπος δεν στάθηκε στο ύψος στο οποίο τον τοποθέτησε εξ’ αρχής ο Θεός. Αμάρτησε και ξέπεσε. Το “αρχαίον κάλλος αμαυρώθη”. Ουδείς μπορούσε να επαναφέρει τον άνθρωπο στο βάθρο του. Εκεί δηλ. που ο Θεός τον είχε τοποθετήσει, μεταξύ ουρανού και γης. Χρειαζόταν λοιπόν νέα, πνευματική αυτή τη φορά αναδημιουργία. Και το έργο αυτό το αναλαμβάνει ο Υιός και Λόγος τού Θεού, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος. Γίνεται άνθρωπος όμοιος με εμάς, χωρίς αμαρτία, για να αναπλάσει και σώσει τον ένοχο άνθρωπο. Έτσι, με το κοσμοσωτήριο έργο Του ο Χριστός, σώζει εκείνον που πραγματικά θέλει να σωθεί.
Μας έδωσε την χάρη· μας χορηγεί την ζωή· μας εξασφάλισε την ανάσταση και επιπλέον διήνοιξε τις πύλες τής αιωνίου ζωής και βασιλείας! Με δυο λόγια: Μας έσωσε!
Αυτό είναι το μέγα πλεονέκτημα που έχουμε οι πιστοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Έχουμε τον Θεό όχι μόνο δημιουργό μας, αλλά και Σωτήρα μας.
Σε τι αλήθεια βάραθρο πνευματικό και σε τι είδους ηθική και πνευματική αναισθησία θα πρέπει να ευρίσκεται ο άνθρωπος που παραμένει αδιάφορος μπροστά σε τούτα τα συγκλονιστικά γεγονότα. Και άνευ αντιρρήσεως, πόσο αδικεί κανείς τον ίδιο του τον εαυτό όταν ο ίδιος ο Δημιουργός και Σωτήρας τού προσφέρεται, ενώ αυτός επιμένει στο να κρατά κλειστή την ύπαρξή του στους σωστικούς χτύπους τής χάριτος.
Είναι παράλογο. Και όμως, υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι πεισματικώ τω τρόπω αρνούνται αυτή την θεϊκή αγάπη και κάποιοι άλλοι, αλλοίμονο, δαιμονικώ τω τρόπω, προσπαθούν οι ανόητοι να αμαυρώσουν την λάμψη τού Σωτήρος Χριστού.
Αλλά όπως όλες οι ενέργειές μας, από του πλέον ασημάντου λόγου, έως και του υψηλοτέρου έργου, νομοτελειακώς φέρουν και τα αποτελέσματά τους, ούτω πως και επιπλέον, εις την περίπτωση της μη αποδοχής τής σωτηρίας, η άρνηση φέρει και αυτή τα δικά της τραγικά αποτελέσματα. Είναι δε εντελώς παράλογη η ένστασις ορισμένων ότι δήθεν τα επίχειρα της κακής τους προαιρέσεως, στερούν την ελευθερία τους, αφού γνωρίζουν εξ’ αρχής τα αποτελέσματα της οιασδήποτε συμπεριφοράς και τελικώς είναι στο χέρι τους ελευθέρως να αποδεχθούν τη σωτηρία τους ή να επιλέξουν την “ένδικον μισθαποδοσίαν” η οποία και τους αναμένει. Και επειδή έτσι έχει η πραγματικότητα, είτε γίνεται ελευθέρως αποδεκτή, είτε ορισμένοι θέλουν να ξεγελούν τον εαυτόν τους, γι’ αυτό και ο Απόστολος στο τέλος τού αναγνώσματος ερωτά: “ει γαρ ο δι’ αγγέλων λαληθείς λόγος εγένετο βέβαιος, και πάσα παράβασις και παρακοή έλαβεν ένδικον μισθαποδοσίαν, πώς ημείς εκφευξόμεθα τηλικαύτης αμελήσαντες σωτηρίας;” (Εβρ. β’ 2-3).
Επομένως, είναι απόλυτη ανάγκη “περισσοτέρως ημάς προσέχειν τοις ακουσθείσι”. Να προσέχουμε το αυθεντικό κήρυγμα της Εκκλησίας μας όπως αυτό εκφράζεται δια των αγίων Αποστόλων, των Πατέρων και Διδασκάλων, των Οσίων και Αγίων μας, και όχι τα οθνεία διδάγματα της ψευδοκουλτούρας και της πλανεμένης θεολογίας – “σκοτολογίας”, “μή ποτε παραρρυώμεν”.
Ας μη λησμονούμε δε ποτέ ότι το γνήσιο και ζωντανό κήρυγμα δε συμπορεύεται με το πνεύμα τού κόσμου, αλλά αφυπνίζει προς αγώνα, ομολογία και αγιότητα.
Αμήν.
Αρχιμ. Ιωήλ Κωνστάνταρος

[toula]

Στό διάβα τῆς πορείας τοῦ κόσμου δέν θά λείψουν ποτέ οἱ ἀμφισβητίες
Πολλοί εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀμφισβητοῦν τήν ἱστορική ἀλήθεια τῶν λόγων τῆς Βίβλου, ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὅμως τούς ἀπαντᾶ μέ τήν σημερινή Ἀποστολική περικοπή. Λέγει δηλαδή γράφοντας πρός τούς Ἑβραίους γύρω ἀπό τό σπουδαῖο θέμα τῆς σωτηρίας μας ὅτι εἶναι βεβαία, γιατί «ἀρχήν λαβοῦσα λαλεῖσθαι διά τοῦ Κυρίου ὑπό τῶν ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐβεβαιώθη».
Ἀνάμεσά μας ὑπάρχουν ἄνθρωποι πού δέν ἔτυχε νά μελετήσουν σέ βάθος τά ζητήματα πού θίγονται στήν Ἁγία Γραφή συνηθίζουν νά ἀποφαίνονται, μακρυά ἀπό κάθε ἰδέα θεοπνευστίας της, πώς τό περιεχόμενό της εἶναι γέννημα, ὅπως λένε, τῶν ἐθνικοκοινωνικῶν συνθηκῶν τῆς ἐποχῆς της, πράγμα πού πιό ἁπλά σημαίνει πώς δέν ὑπάρχει ὄχι ἱστορική βάση μά σχεδόν οὔτε ἱστορικός πυρήνας σέ ὅσα μᾶς ἔχουν παραδοθεῖ μέ τά ἱερά μας κείμενα. Ἄλλοι πάλι ἀπό αὐτούς, ἔχοντας μονόπλευρα μελετήσει τά πράγματα καί κυρίως ἔχοντας ἐπηρεασθεῖ ἀπό τά συγγράμματα μιᾶς σειρᾶς ἀρνητῶν καί ὀρθολογιστῶν, πού μερικές φορές ἦταν καί οἱ θεολόγοι τῆς Δύσεως, ἔφθασαν στόν ἴδιο παρανομαστή, διαγράφοντας μέ μία μονοκονδυλιά τήν ἱστορικότητα τῆς χριστιανικῆς ἀλήθειας. Στήν τελευταία τούτη περίπτωση ὑπάγονται οἱ μαρξιστές πού πρεσβεύουν μαζί μέ ἄλλους ὁμοιούς τους πώς τά εὐαγγέλια ἐκφράζουν ταξικούς ἀγῶνες καί περιγράφουν τήν πάλη τῶν τάξεων. Τό περίεργο εἶναι πώς τέτοιες θεωρίες ἀναμασᾶνε καί ὁρισμένοι δικοί μας, μέ μαρξιστική ἀπόκλιση.
Δέν θά σταθοῦμε ὅμως ἐδῶ πού ἡ ὅλη κατάσταση δείχνει ἔλλειψη ἐπιστημονικῆς συνειδήσεως καί θά περιοριστοῦμε στήν οὐσία τοῦ προβλήματός μας. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος μᾶς βεβαιώνει ὅτι ὑπῆρχαν στήν ἐποχή του αὐτόπται καί αὐτήκοοι μάρτυρες τοῦ Κυρίου πού μέ τά ἴδια τους τά μάτια εἶδαν καί μέ τά ἴδια τους τά αὐτιά ἄκουσαν τίς θεόπνευστες ἀλήθειες πού βγῆκαν ἀπό τό θεῖο στόμα Του καί πού μέ πιστότητα καί βεβαιότητα παρέδωσαν στούς ὑπόλοιπους χριστιανούς τῶν πρώτων ἐκείνων χρόνων. Ἡ πληροφορία εἶναι σημαντική γιατί γράφεται καί δέν δίνεται μέσα στά ἴδια ἱστορικά πλαίσια, στά ὁποῖα καί ἀναφέρεται, πράγμα πού, ὅπως εἶναι αὐτονόητο προσφέρει τήν δυνατότητα τοῦ ἀντίλογου καί τῆς ἀμφισβήτησης. Παρά ταῦτα πουθενά δέν ὑπάρχει ἔστω καί μία μαρτυρία, ὅτι αὐτό πού λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἀμφισβητήθηκε κατά τήν ἱστορικότητά του ἀπό σύγχρονούς του, πού θά εἶχαν στήν διάθεσή τους ἀρκετά ἐπιχειρήματα γιά νά καταδείξουν τήν ὑποτιθέμενη πλάνη ἤ καί τό ἐνδεχόμενο δόλο τοῦ Ἀποστόλου.
Ὡστόσο ἡ παράδοση σέ μᾶς τῆς ἀλήθειας ἀρχικά μέ τό σῶμα τοῦ Κυρίου καί ἔπειτα μέ τό στόμα τῶν πρώτων ἀκροατῶν του, πού ἦταν οἱ Ἀπόστολοι βεβαιώνεται καί ἀπό μία ἄλλη σκοπιά πού ἐκμηδενίζει κάθε ὑποψία πλάνης ἤ δόλου. Καί ἡ σκοπιά αὐτή εἶναι ἐκείνη πού στηρίζεται στήν ἁγνότητα τῶν προθέσεών τους καί στήν ἔλλειψη κάθε ἰδιοτέλειας συμφέροντος μέσα τους. Ἡ ζωή τῶν Ἀποστόλων, πού ἔγιναν «αὐτόπται καί ὑπηρέτες τοῦ λόγου» ἦταν γεμάτη ἀπό πράξεις εὐγενικῆς καρδιᾶς, ἀπό ἁγνότητα προθέσεων καί ἀπό ἁγιότητα. Δέν εἶναι σέ κανένα τίμιο κριτή εὔκολο νά ἀμφισβητήσει τούτη τήν ἀλήθεια γιατί μαζί της θά κινδύνευε νά ἀμφισβητήσει τήν ἀλήθεια καί τήν δικαιοσύνη.
Γιά μᾶς τούς πιστούς τό γεγονός ὅτι γιά τήν σωτηρία μας μίλησε ὁ Λυτρωτής Χριστός κι ἔπειτα οἱ στενοί του συνεργάτες εἶναι ἀρκετό γιά νά παραδεχθοῦμε δηλαδή νά πιστέψουμε χωρίς ὅρια μέ βεβαιότητα στά λόγια τῆς Γραφῆς καί νά εὐθυγραμμισθοῦμε μαζί τους. Τό γεγονός ἐξ ἄλλου πώς γιά τήν σωτηρία μας δέν μίλησαν οἱ Ἄγγελοι, ἀλλά ὁ Ἴδιος ὁ Λόγος, παρέχει τό μέτρο τῆς σοβαρότητος τοῦ κηρύγματος αὐτοῦ, πού ἀναφέρεται στό αἰώνιο καί στό τωρινό μας μέλλον. Νά γιατί ὅταν στήν ἴδια του ἐπιστολή ὁ Ἀπόστολος Παῦλος διερωτᾶται μέ ἀπορία «πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας». Ναί τά λόγια τῆς Γραφῆς πού συνδέονται μέ τήν μεγάλη ὑπόθεση τῆς σωτηρίας μας, δέν παίρνουν κοινωνιολογικές ἤ πολιτικές ἤ οἰκονομολογικές ἑρμηνεῖες. Εἶναι λόγια αὐθεντικά τοῦ οὐρανοῦ, πού μέ ἱστορικά βεβαιομένες συνθῆκες δόθηκαν στήν ἀνθρωπότητα γιά νά γίνουν ὁδοδεῖκτες πορείας πρός τά ἐμπρός καί πρός τά ψηλά.
Καί δέν είναι βέβαια τίμιο πράγμα νά θέλουμε νά ἀμφισβητήσουμε τήν ἱστορικότητα τῶν προσώπων ἤ τήν ἀλήθεια θέσεων ἐπειδή δέν μποροῦμε ἤ δέν θέλουμε νά ἐφαρμόσουμε στήν ζωή μας αὐτά πού τά πρόσωπα δίδαξαν καί οἱ θέσεις ἐπιβάλλουν.
Στό διάβα τῆς πορείας τοῦ κόσμου δέν θά λείψουν ποτέ οἱ ἀμφισβητίες. Ὑπῆρχαν καί θά ὑπάρχουν. Σέ μᾶς ἐναπόκειται νά παρασυρθοῦμε ἤ νά ἀντισταθοῦμε. Γιατί ὁ σημερινός λόγος τοῦ Ἀποστόλου Παύλου εἶναι καταπέλτης. Ὅ, τι πιστεύουμε ὅ, τι διαβάζουμε εἶναι δοσμένο ἀπό χέρια γνωστά, ἔντιμα καί ἱερά. Ἡ διαβεβαίωση εἶναι κατηγορηματικά καί πειστικά.
Ποιός ἔπειτα ἀπ’ αὐτά, θά μποροῦσε νά κρίνει ἐπιπόλαια καί ἀμελέτητα τήν Ἁγία Γραφή;

[toula]

Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, ο μέγας ιατρός των ψυχών και των σωμάτων ημών
Στη σημερινή ευαγγελική περικοπή ακούσαμε ένα ακόμη θαύμα, ανάμεσα στα τόσα πολλά που επιτέλεσε και επιτελεί ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, τη θεραπεία του παραλυτικού. Τονίζεται το θαύμα αυτό έλαβε χώρα σε ένα σπίτι στην Καπερναούμ[1], όπου βρισκόταν ο Ιησούς και δίδασκε στο λαό. Έμαθε ο παραλυτικός για τον Ιησού ότι επιτελεί θαύματα και ιατρεύει κάθε ασθένεια, κι έτσι έχοντας πίστη, ελπίδα και αισιοδοξία ότι ο μόνος ιατρός που μπορούσε να τον θεραπεύσει ήταν ο Ιησούς, αποφάσισε να επισκεφθεί τον Ιησού.
Πλησιάζοντας, λοιπόν, οι τέσσερεις άνθρωποι υποβασταζόμενοι τον παραλυτικό, δεν μπορούσαν να πλησιάσουν τον Ιησού, λόγω του πλήθους των ανθρώπων. Έτσι, αποφασίζουν να χαλάσουν τη στέγη της οικίας και να κατεβάσουν με σχοινιά το κρεβάτι με τον παραλυτικό. Ήθελαν να φέρουν με κάθε τρόπο τον παραλυτικό κοντά στο Χριστό για να θεραπευθεί. Η αποστέγαση του σπιτιού από τους τέσσερις ανθρώπους μας δείχνει κάτι το σημαντικό. Το σημαντικό είναι ότι η πνευματική προσπάθεια χρειάζεται επιμονή, εφευρετικότητα και υπομονή. Χρειάζεται όμως και πίστη στο σκοπό, που είναι η συνάντηση με τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό.
Μόλις ο Κύριος αντίκρυσε την πίστη και αγάπη των τεσσάρων ανθρώπων που μετέφεραν το κρεβάτι, αλλά και του ιδίου του ασθενούς, τότε του είπε «τέκνον αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι σου»[2]. Θα λέγαμε ότι οι τέσσερεις αυτοί άνθρωποι, οι οποίοι αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση για εμάς, γίνονται σήμερα διδάσκαλοί μας. Μας διδάσκει η πράξη τους αυτή, που σκέφθηκαν τον πάσχοντα αδελφό τους, και τρέχουν να τον πάρουν στον ιατρό, τον Χριστό. Μας διδάσκουν ότι έτσι πρέπει να συμπεριφερόμαστε προς τον συνάνθρωπό μας, τον πάσχοντα αδελφό μας.
Οι γραμματείς[3], όμως, που ήταν εκεί άρχισαν να διαλογίζονται πως μπορούσε αυτός ο άνθρωπος να συγχωρεί τις αμαρτίες των ανθρώπων, αφού μόνο ο Θεός μπορούσε να δίδει άφεση των αμαρτιών «Τί ούτος ούτω λαλεί βλασφημίας; Τίς δύναται αφιέναι αμαρτίας ει μη εις ο Θεός;»[4]. Αντί να οδηγηθούν στην πίστη ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός και Λόγος του Θεού, σκέφτονταν ότι βλασφημεί. Ο Κύριος, όμως, ως Παντεπόπτης βλέπει και γνωρίζει όχι μόνο τα φανερά και κρυφά πράγματα, αλλά ακόμη και τους απόκρυφους διαλογισμούς των καρδιών, αντιλήφθηκε τη σκέψη των Ιουδαίων και για να τους αποδείξει πείθοντάς τους την εξουσία που είχε να συγχωρεί στη γη τις αμαρτίες του λαού, αλλά και για να τους βοηθήσει να αναγνωρίσουν την θεϊκή του παγγνωσία, λέει στον παράλυτο να σηκωθεί και να πάει στο σπίτι του «σοι λέγω, έγειρε και άρον τον κράβαττόν σου και ύπα­γε εις τον οίκον σου»[5]. Ο παράλυτος άνθρωπος σηκώθηκε αμέσως, έβαλε το κρεβάτι στον ώμο του και πέρασε μπροστά από το πλήθος των ανθρώπων. Όλοι πραγματικά θαύμασαν και δόξασαν το Θεό λέγοντας ότι τέτοια γεγονότα δεν έτυχε ποτέ να ζήσουν και να δουν.
Ο Κύριός μας διαβάζει τις καρδιές των ανθρώπων και διακρίνει αυτές που έχουν την πίστη και αυτές που έχουν τον δόλο. Συγχωρεί τις αμαρτίες στην ψυχή και την κάνει υγιή και αποκαθιστά την υγεία στο άρρωστο και παραλυτικό σώμα με τη δύναμη του λόγου Του, σύμφωνα με τον Άγιο Νικόλαο Βελιμίροβιτς[6].
Μέσα από το θαύμα που επιτέλεσε ο Ιησούς, αποδεικνύεται άλλη μια φορά η θεϊκή του εξουσία στο ανθρώπινο γένος. Αποδεικνύεται η δύναμη που έχει ο Κύριος να βλέπει τις επιθυμίες και τους διαλογισμούς μας. Τονίζεται η σπουδαιότητα και η σημασία της αφέσεως των αμαρτιών μας από το Θεό μέσω του Μυστηρίου της Ιεράς Εξομολογήσεως. Οι αμαρτίες ταλαιπωρούν εκτός από το σώμα, και την ψυχή του ανθρώπου. Αυτό ψάλλει και η Εκκλησία μας «από των πολλών μου αμαρτιών ασθενεί το σώμα ασθενεί μου και η ψυχή»[7].
Το παράδειγμα του παραλυτικού μας φανερώνει ότι ο Θεός επιθυμούσε πρώτον να πράξει ο παράλυτος ότι μπορούσε από μόνος του κι έπειτα να επιχορηγήσει σε αυτόν την άφεση των αμαρτιών και την υγείαν του σώματος, αναφέρει ο Νικηφόρος Θεοτόκης[8].
Συμπεραίνοντας, το σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι μια υπενθύμιση πως ο Χριστός, ο οποίος θεράπευσε τον παραλυτικό της Καπερναούμ, συνεχίζει μέχρι σήμερα και θα συνεχίζει πάντοτε να θεραπεύει την ψυχή και το σώμα του κάθε ανθρώπου με τα λυτρωτικά μέσα της Εκκλησίας, τα οποία είναι τα Άχραντα της Μυστήρια. Η στροφή προς την ψυχή μας αποδεικνύεται η μεγαλύτερη υποχρέωση του κάθε ανθρώπου[9]. Ο Κύριος θέλει να μας διδάξει την ανάγκη της αφέσεως των αμαρτιών μας. Ο σκοπός της σημερινής Ευαγγελικής περικοπής είναι η προβολή της τραγικότητας της αμαρτίας που επιφέρει στον άνθρωπο αλλά και το μεγάλο μήνυμα της σωτηριολογικής παρουσίας του Χριστού στη γη.
Ραφαήλ Χ. Μισιαούλη
[1] H Kαπερναούμ είναι μια από τις πιο γνωστές πόλεις της Καινής Διαθήκης και θεωρείται ως ένα από τα κύρια κέντρα της δράσεως του Ιησού Χριστού στην περιοχή της Γαλιλαίας. Βρίσκεται στη βορειοδυτική ακτή της θάλασσας της Γαλιλαίας, περίπου 210 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της Μεσογείου θαλάσσης, 16 χιλιόμετρα από την Τιβεριάδα και στα όρια Ζαβουλών και Νεφθαλίμ.
[2] Μάρκου 2,5.
[3] Οι Γραμματείς μελετούσαν τον Μωσαϊκό νόμο και τις γραφές. Έδιναν τρομερή προσοχή στις λεπτομέρειες της θρησκείας και για χάρη των συμφερόντων τους μπορούσαν να φτάσουν στα άκρα. Ήταν προσκολλημένοι στο δόγμα και δεν δέχονταν καμία μεταρρύθμιση. Φυσικά, η ερμηνεία των νόμων ήταν αποκλειστικότητά τους.
[4] Μάρκου 2, 8
[6] «Καιρός Μετανοίας» Ομιλίες Β’, Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, Επιμέλεια – Μετάφραση – Κεντρική διάθεση: Πέτρος Μπότσης.
[7] Μεγαλυνάριο από τον Παρακλητικό Κανόνα της Θεοτόκου «Από των πολλών μου αμαρτιών ασθενεί τό σώμα, ασθενεί μου και η ψυχή, πρός σέ καταφεύγω, την κεχαριτωμένην, ελπίς απηλπισμένων, σύ μοι βοήθησον».
[8] Νικηφόρου Θεοτόκη, Αρχιεπισκόπου Αστραχανίου και Σταυρουπόλεως, Κυριακοδρόμιο των τεσσάρων Ευαγγελιστών, τόμ. 2ος, σελ. 227 – Έκδοσις 1840/ Ερμηνεία εις το κατά Μάρκον Ευαγγέλιο και ομιλία περί του ότι ο Θεός μας βοηθά, όταν εμείς κάνουμε όσα μπορούμε.
[9] Π. Γεωργίου Μεταλληνού, Φως εκ φωτός, Αθήνα 1978, σελ. 257.

[toula]

Ἀδελφοί χριστιανοί, ἄν θέλετε νά προοδεύσετε πνευματικά – καί βέβαια θέλετε –, σᾶς συνιστῶ νά ἀγαπήσετε τήν προσευχή καί νά διαβάζετε τούς βίους καί τήν διδασκαλία τῶν πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας.
Σ᾽ αὐτά θά δεῖτε τό μεγαλεῖο τῆς ὀρθόδοξης πίστης μας, ἀλλά καί πῶς τήν ζοῦμε στήν καθημερινή μας ζωή. Ἕνας μεγάλος πατέρας τῆς Ἐκκλησίας μας, ὁ ὁποῖος ὅμως μᾶς ἦταν ἄγνωστος, γιατί δέν μᾶς μιλοῦσαν γι᾽ αὐτόν οἱ ἱεροκήρυκες στά κηρύγματα καί στά κατηχητικά, εἶναι ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, Ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης. Λίγα λόγια θά σᾶς πῶ ἐγώ σ᾽ αὐτό τό φυλλαδιάκι γι᾽ αὐτόν τό μεγάλο πατέρα, καί σεῖς, σάν φιλομαθεῖς πού εἶστε, ζητῆστε νά μάθετε περισσότερα.
Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ἀγαπητοί μου, καταγόταν ἀπό εὐσεβέστατους γονεῖς, πού ζοῦσαν σάν νά ἦταν μοναχοί. Ἀπό αὐτούς τούς γονεῖς ἔλαβε ἀπό μικρή ἡλικία βαθειά εὐλάβεια πρός τόν Θεό. Ἀλλά μορφώθηκε δυνατά καί μέ τήν ἀνθρώπινη σοφία. Προτίμησε ὅμως νά ἀφιερωθεῖ στον Θεό καί ἔγινε μοναχός. Ὁ Θεός τόν προετοίμαζε νά μπεῖ πολύ βαθειά στά πνευματικά νοήματα τῆς πίστης μας καί τῆς ἁγιότητας. Τόν προετοίμαζε νά γίνει θεόπτης. Κατέφυγε στό Ἅγιο Ὄρος καί ἐκεῖ, μέ τήν καθοδηγία ἐμπείρων καί ἁγίων Γερόντων, ἄρχισε τόν ἀγώνα γιά νά καθαριστεῖ ἡ ψυχή του ἀπό τά πάθη. Ἡ προσευχή, πού τήν ἔλεγε συχνά, ἦταν τό, «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ φώτισόν μου τό σκότος». Ἰδιαίτερα δέ γιά τήν κάθαρση τῆς ψυχῆς του παρακαλοῦσε τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο, στήν Ὁποία εἶχε ἰδιαίτερη ἀγάπη καί εὐλάβεια ἀπό τήν παιδική του ἡλικία. Τό ἀκόμη δέ ὡραῖο γιά τόν νεαρό μοναχό Γρηγόριο ἦταν ὅτι μαζί μέ τήν προσευχή καί τήν ἄσκηση μελετοῦσε πολύ τήν διδασκαλία τῶν ἁγίων Πατέρων. Ἔτσι ἤθελε νά ζεῖ καί ἡ μικρή μοναχική του συνοδία, πού ἀπέκτησε ἀργότερα. Μάλιστα ὁ ἅγιος Γρηγόριος θεωροῦσε ὡς ζημιά γιά τήν πνευματική τους πρόοδο τήν ἀπασχόλησή τους γιά τήν ἑτοιμασία τοῦ λιτοῦ φαγητοῦ τους καί παρακάλεσε γι᾽ αὐτό τήν Παναγία νά ἀναλάβει Αὐτή τήν διατροφή τους. Ἔτσι πραγματικά καί ἔγινε. Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος ἔστελνε Αὐτή κάθε μέρα κάποιο πιστό χριστιανό, γιά νά φέρει φαγητό στήν ἱερή συνοδία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου. Μέ τέτοια ἅγια ζωή ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἐκάθαρε τήν ψυχή του ἀπό τά ἁμαρτωλά πάθη καί ἔγινε δοχεῖο τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ. Ἀνέβηκε πολύ στήν ἁγιότητα. Ὅλα ὅσα ἔκανε ἦταν θεϊκά. Ἰδιαίτερα ἦταν θεολογικός ὁ λόγος του. Ἔμοιζε μέ μία γυάλα, πού ξεχείλιζε καθαρό καί θαυμαστό γάλα, ὅπως εἶδε ὁ ἴδιος σέ μία του ὀπτασία. Ἦταν ἡ θεία του διδασκαλία, πού ἔλαβε μήνυμα ἀπό ἄγγελο νά τήν μεταδίδει στούς πιστούς.
Ὁ Θεός, ἀγαπητοί, μέ τά χαρίσματα πού δώρισε στόν ἅγιο Γρηγόριο τόν ἑτοίμασε γιά νά πολεμήσει μία μεγάλη αἵρεση, πού ἐμφανίστηκε ἐκείνη τήν ἐποχή, τήν αἵρεση τοῦ βαρλααμισμοῦ. Λίγα μόνο λόγια θά σᾶς πῶ γιά τήν αἵρεση αὐτή. Ὁ Βαρλαάμ ἦρθε στό χῶρο μας ἀπό τήν Δύση καί ἔφερε μαζί του ἕνα ἄλλο Θεό. Τόν Θεό τόν πίστευε ὄχι ὡς γλυκό Πατέρα, πολύ κοντά στόν πόνο μας καί τήν ἀδυναμία μας, ἀλλά τόν πίστευε ὡς ΟΥΣΙΑ μόνο. Δηλαδή, πίστευε ἕνα Θεό φοβερό καί φρικτό, πού κάθεται ἐκεῖ ψηλά καί βροντάει καί ἀστράφτει. Ἕνα Θεό, πού δέν μπορεῖ νά ἔχει καμιά σχέση μέ τά ἀνθρώπινα, γιατί πραγματικά δέν μπορεῖ ἡ Οὐσία τοῦ Θεοῦ νά κοινωνήσει μέ τόν γήϊνο ἄνθρωπο. Καί ὅμως, ἐμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι νοιώθουμε τόν Θεό πολύ κοντά μας. Τόν νοώθουμε δίπλα μας καί μέσα μας. Καί μάλιστα λέμε ὅτι ὁ σκοπός μας εἶναι νά ἑνωθοῦμε μέ τόν Θεό καί τήν ἕνωση αὐτή τήν λέμε ΘΕΩΣΗ. Ἔχουμε δέ ἐμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι αὐτή τήν διδασκαλία, γιατί πιστεύουμε ὅτι ὁ Θεός μας δέν εἶναι μόνο ΟΥΣΙΑ, ἀλλά καί ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. Καί διά τῶν θείων Του Ἐνεργειῶν ὁ Θεός ἔρχεται σέ ἐπικοινωνία μέ τόν κόσμο. Μέ τίς θεῖες Του Ἐνέργειες ὁ Θεός ἔκανε τόν κόσμο καί μέ τίς θεῖες Του Ἐνέργειες ἐμεῖς γευόμαστε τήν Δόξα τοῦ Θεοῦ καί θεωνόμαστε. Καί βέβαια, ἀφοῦ ὁ Θεός εἶναι ἄκτιστος, τό ἴδιο καί οἱ θεῖες Ἐνέργειές Του εἶναι ἄκτιστες. Δέν κατασκευάζονται δηλαδή ἀπό μᾶς, ἀλλά προέρχονται ἀπό τόν ἄκτιστο Θεό. Ὁ Βαρλαάμ, πού δέν δεχόταν Ἐνέργειες στό Θεό, δέν δεχόταν ὅτι ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νά γίνει ἅγιος καί νά θεωθεῖ. Ἄρα ἀρνεῖτο τόν σκοπό γιά τόν ὁποῖο πλαστήκαμε. Πλαστήκαμε, ἀγαπητοί μου, γιά νά βοῦμε τόν Θεό καί νά ἑνωθοῦμε μαζί Του. Νά γίνουμε ἅγιοι, θεούμενοι, καί ὄχι ἁπλῶς καλοί ἄνθρωποι. Καί εἶναι δυνατόν νά τό πετύχουμε αὐτό, γιατί ὁ Θεός ἔχει ἄκτιστες Ἐνέργειες καί ὄχι Οὐσία μόνο, ὅπως ἔλεγε ὁ Βαρλαάμ
Μέ πολλές εὐχές,
† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

[toula]

Ο Ιησούς Χριστός, δημιουργός και ανακαινιστής του παντός.
ΚΥΡΙΑΚΗ Β΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ[: Εβρ. 1,10-2,3]
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:
«Ο ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΤΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΣ»
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 23-3-1997] [Β353] [έκδοσις β΄]
Η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, κατά την περίοδον της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, σαν αποστολικό ανάγνωσμα, χρησιμοποιεί την προς Εβραίους επιστολήν του Αποστόλου Παύλου. Ένα τμήμα από τη σημερινή αποστολική περικοπή, σας υπενθυμίζω, διαβάζοντάς την ξανά.: «Σὺ κατ᾿ ἀρχάς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσιν οἱ οὐρανοί· αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις· καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτούς, καὶ ἀλλαγήσονται· σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσι».
Ο σκοπός δε, είναι, όταν η Εκκλησία προβάλλει την προς Εβραίους επιστολή κατά την διάρκεια της Αγίας Τεσσαρακοστής, της Μεγάλης, ο σκοπός είναι να δείξει ότι ο Ιησούς, παρά την ταπεινή Του εμφάνιση και το πάθος Του, είναι Αυτός ο Ίδιος ο Κύριος και Δημιουργός του παντός. Θέλει ο ιερός συγγραφεύς να συγκρίνει το θεϊκό μεγαλείο με την ταπείνωση του Ιησού, για να δώσει ένα μέτρο της κενώσεως. Δηλαδή αυτό το «κατέβασμα», τρόπον τινά, βάζω την λέξη εντός εισαγωγικών, το «άδειασμα». Δεν άδειασε, ο Θεός να φυλάξει. Αλλά περιέκρυψε την θείαν φύσιν, και αυτό λέγεται «κένωσις», δηλαδή ένα είδος –ξαναλέγω την λέξη εντός εισαγωγικών- ένα είδος «αδειάσματος». Και πάντα βέβαια θα είναι όλη αυτή η υπόθεσις ένα απροσπέλαστο μυστήριο. Πώς ο Θεός φθάνει να κενώσει τον εαυτόν Του και να έρθει τόσο ταπεινά στο σχήμα ενός ανθρώπου, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος εις την προς Φιλιππησίους επιστολή του.
Ο Απόστολος Παύλος, ο φερόμενος ως συγγραφεύς της προς Εβραίους επιστολής, χρησιμοποιεί προς τούτο για να καταδείξει ότι είναι ο αιώνιος Θεός Λόγος, χρησιμοποιεί επτά γραφικά επιχειρήματα, να προβάλει τον Ιησούν ως τον Θεόν Λόγον. Διότι το θέμα είναι «Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;». Ποιος είναι; Ποία είναι η ταυτότητά Του; Ο Απόστολος Παύλος εδώ θέλει να δείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Θεός Λόγος, είναι το δεύτερον πρόσωπον της Αγίας Τριάδος.
Και όπως μάλιστα γράφει αρχίζοντας την προς Εβραίους επιστολή του: «Πάλαι ὁ Θεὸς(:Από παλιά -δηλαδή- ο Θεός) λαλήσας πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις, ὅμως ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων –«έσχατες ημέρες» και ως προς τον ιερόν συγγραφέα που γράφει αυτά, αλλά και ως προς την… αν το θέλετε, και ως προς την Ιστορία, γενικώς την Ιστορία και του ανθρώπου και του σύμπαντος- ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν υἱῷ(:ομίλησε σε μας, ἐν υἱῷ, δια του Υιού -Και Αυτός είναι ο Ιησούς Χριστός. Αυτόν που οι Εβραίοι συνέλαβαν και εσταύρωσαν. Αλλά και ανεστήθη. Αυτόν ο Πατήρ), ὃν ἔθηκε κληρονόμον πάντων, δι᾿ οὗ -όπως συνεχίζει στην προς Εβραίους να γράφει- καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίησεν». Αυτός κληρονόμος είναι πάντων, όλου του ακτίστου και κτιστού κόσμου, ορατού και αοράτου. Κτιστού, ορατού και αοράτου. Όλων των αγίων αγγέλων και ολοκλήρου της Δημιουργίας. Και όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, «για λογαριασμό του Οποίου έγιναν όλα». Από τον Ίδιον έγιναν όλα και για λογαριασμό του Οποίου έγιναν όλα. Είναι ασύλληπτο. «Ο Οποίος υπάρχει», όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος, στην προς Εβραίους, «ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ». Εννοείται του Πατρός. «Και Αυτόν τον Υιόν τώρα ο Πατήρ, ως Πρωτότοκον, εισαγάγει στην οικουμένη», λέγει στην προς Εβραίους ο Παύλος. Και η εισαγωγή Του δεν είναι τίποτα άλλο, παρά αυτή η ίδια η Ενανθρώπησις. Δηλαδή τα έκανε όλα, και τώρα Τον εισαγάγει τον Υιόν εις την Δημιουργίαν, για να γίνει ορατός.
Ένα μικρό παράδειγμα μου ήρθε στο μυαλό. Όπως μια γυναίκα, καλή νοικοκυρά, φτιάχνει το σπίτι της, το περιποιείται, το φροντίζει κι αφού τα τελειώσει όλα, μόλις χτυπήσει η πόρτα της με τους επισκέπτας, τότε εμφανίζεται η κυρία μέσα στο σπίτι της. Αυτό είναι τώρα εδώ. Αφού τα πάντα εδημιούργησε ο Θεός Λόγος, τώρα εμφανίζεται μέσα εις την Δημιουργία Του. Πώς εμφανίζεται μέσα εις την Δημιουργία Του. Πώς εμφανίζεται; Τον εισαγάγει ο Πατήρ. Όπως ακριβώς, θα λέγαμε, κάνομε μία σύσταση, δηλαδή συστήνουμε. Κάποια στιγμή, επανέρχομαι στο προηγούμενο παράδειγμα, μπορεί να συστήσει η κυρία του σπιτιού κάποιον επισκέπτη της. Και να πει: «Από δω ο κ. τάδε ή η κ. τάδε». Αυτό θα πει «εἰσαγάγει ὁ Πατὴρ τὸν Υἱόν». Είναι, όμως, η περίπτωσις της Ενανθρωπήσεως. Και δεν είναι τι άλλο παρά αυτή η εισαγωγή με δύο βεβαιώσεις, τουλάχιστον ό, τι γνωρίζομε από την Αγία Γραφή. Κατά την Βάπτισιν: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον Οποίον έχω ευδοκήσει. Αυτόν να ακούτε». Και το δεύτερον στη Μεταμόρφωση: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον Οποίον εγώ έχω ευδοκήσει· Αυτόν να ακούτε. Αὐτοῦ ἀκούετε». Βλέπετε, λοιπόν, ότι εισάγεται εις την Δημιουργίαν ο Υιός, ο Δημιουργός του παντός και συστήνεται από τον Πατέρα.
Έτσι, για να δειχθεί αυτό, ο Θεός Πατήρ αποτείνεται προς τον Υιόν Θεόν. Ο Πατήρ είναι Θεός, ο Υιός είναι Θεός, το Πνεύμα το Άγιον είναι Θεός. Ένας είναι ο Θεός. Τρία τα πρόσωπα. Μη βάλετε στο μυαλό σας ουδέν παράδειγμα ανάλογον, είτε μηχανικόν, είτε ηθικόν, είτε ηλεκτρικόν, είτε φυσικόν. Μη βάλετε κανένα παράδειγμα στο μυαλό σας. Είναι ο Πατήρ Θεός, ο Υιός είναι Θεός, το Πνεύμα το Άγιον είναι Θεός. Τρία πρόσωπα. Ένας είναι ο Θεός. Είναι αυτό το βαθύτατον και απροσπέλαστον και εις το διηνεκές απροσπέλαστον μυστήριον της θεότητος. Ωστόσο, ο Θεός Πατήρ αποτείνεται προς τον Υιόν Θεόν, εις τον 101ον Ψαλμόν, όπως το βρίσκομε ανάμεσα στους στίχους 25ον και 27ον. Και λέγει –θεοπνευστότατα- ο Δαβίδ. Το λέγει ο Πατήρ αυτό προς τον Υιόν: «Σὺ κατ᾿ ἀρχάς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σού εἰσιν οἱ οὐρανοί· αὐτοὶ ἀπολοῦνται(:χάνονται ή δύνανται να χαθούν), σὺ δὲ διαμένεις(:Εσύ δεν χάνεσαι) · καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται (:τα πάντα μπορούν να παλιώσουν, όπως ένα ρούχο), καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτούς, καὶ ἀλλαγήσονται (:και τότε, σαν παλτό, σαν χιτώνα, θα γυρίσεις την Δημιουργία μέσα-έξω)». Όπως παλιά κάνανε στα κουστούμια τους οι άνθρωποι, δεν είχαν λεφτά να αγοράζουν κάθε χρόνο κουστούμι, το γύριζαν μέσα-έξω και το έκαναν καινούριο κουστούμι. Αυτό θα πει «ἑλίξεις αὐτούς». Είναι δε από το «εἰλητάριον». Το βιβλίον αυτό ήταν τυλιχτάρι και έπρεπε να το γυρίσομε από την άλλη μεριά, γιατί κι από το πίσω μέρος είχε γραμμένα. «Ἑλίξεις αὐτούς». Ποιους; Τους ουρανούς. Το σύμπαν. «Καὶ ἀλλαγήσονται (:Και όλα θα αλλαχθούν). Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ (:Συ είσαι ο Ίδιος. Δεν αλλάζεις) καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσι». Δηλαδή «θα παρατείνεσαι πάντοτε».
Και όλα αυτά για να αντιληφθούμε, αγαπητοί, ότι τόσο η κένωσις όσο και το πάθος του Ιησού Χριστού είναι εκούσια, είναι θεληματικά. Γιατί αυτά τα λέγει ο Πατήρ εις τον Υιόν! Αυτά που σας διάβασα. Και έτσι προβάλλεται εδώ η απέραντη, η ασύλληπτη αγάπη του Θεού για την Δημιουργία Του και δια τον άνθρωπον.
Αυτό το παρατιθέμενον χωρίον δείχνει Ποιος είναι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Γιατί συνήθως εμείς οι Χριστιανοί έχομε πάρα πολύ φτωχή, ταπεινή αντίληψη περί του Κυρίου μας. Λυπάμαι, λυπάμαι... Διότι θα έπρεπε να είχαμε γνώση, όση, εννοείται, πρέπει να έχομε, όση είναι δυνατή να έχομε. Γι'αυτό ο Απόστολος Παύλος κατ’ επανάληψιν σημειώνει στους Χριστιανούς στις επιστολές του να έχουν την επίγνωσιν του Ιησού Χριστού. Και «ἐπίγνωσις» θα πει να έχουν γνώση βαθιά και αληθή. Όση είναι δυνατόν σε ένα κτίσμα, που είναι βέβαια ο άνθρωπος. Αλλά εάν αγνοούμε, που είναι μεγάλη δυστυχία και που λέει ο Απόστολος στους Κορινθίους, «για ντροπή σας το λέγω, μερικοί έχουν αγνωσίαν Θεού», γιατί δεν μπορούσε να χωνέψει το μυαλό τους την ανάσταση των νεκρών. «Για ντροπή σας το λέγω». «Προς ἐντροπὴν ὑμῖν λέγω, ἀγνωσίαν γὰρ Θεοῦ τινες ἔχουσι», σημειώνει στους Κορινθίους. Πρέπει να αποκτήσομε την γνώσιν του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Μη μου πείτε εκείνο το ανόητον «Πίστευε καί μή ἐρεύνα». Μη μου το πείτε. Δεν είναι γραμμένο αυτό πουθενά. Αλλά πρέπει να ερευνούμε όχι με την έννοια της αμφιβολίας, αλλά με την έννοια του μεγαλείου του βάθους και του ύψους και πλάτους του Ιησού Χριστού. Μ’ αυτήν την έννοια.
Έτσι, ταυτόχρονα μπορούμε να πούμε, για κείνους που κατανοούν, ότι ο Ιησούς Χριστός, αφού είναι Αυτός που είναι, είναι η μεγάλη μας παρηγορία και η μεγάλη μας καύχηση. Είναι η όντως εν Κυρίω καύχησις. Αυτόν έχομε για Κύριόν μας;
Έτσι, επιτρέψατε να δούμε, όσο είναι τούτο δυνατόν μέσα στα στενά όρια ενός χρόνου κηρύγματος, να δούμε αυτό το χωρίον που σας διάβασα.
«Κατ᾿ ἀρχάς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας». Σας υπενθυμίζω για τρίτη φορά: Αποτείνεται ο Πατήρ εις τον Υιόν. Όπως, επί παραδείγματι, σε εκείνον τον άλλον τον ψαλμόν, τον 109ον: «Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου». Εδώ ποιος ομιλεί; Ο Πατήρ. Πού αποτείνεται; Εις τον Υιόν. Έχομε κι άλλα σημεία μες στην Αγία Γραφή, που ο Πατήρ αποτείνεται εις τον Υιόν.
Επανέρχομαι. «Σὺ κατ᾿ ἀρχάς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας». «Συ, Κύριε», λέγει, «κατ’ αρχάς εθεμελίωσας την γην». Αυτό το «Συ» παρουσιάζει τον Θεόν Πατέρα να λαλεί προς κάποιον, προς κάποιον να αποτείνεται. Οι πιο κάτω δε ιδιότητες, που θα δούμε, αρμόζουν σε πρόσωπο με θείους χαρακτήρες. Και Αυτός είναι ο μετέπειτα Ενανθρωπήσας Θεός Λόγος, ο Μεσσίας, ο Ιησούς Χριστός. Αποτείνεται ο Πατήρ προς τον Υιόν, ως προς Δημιουργόν του παντός! Προ της Ενανθρωπήσεως. Και είναι πρόσωπον. Είναι ο Θεός Λόγος, επαναλαμβάνω. Ο Πατήρ αποκαλεί τον Υιόν, πώς; Τον αποκαλεί «Κύριον». Ό,τι προηγουμένως σας είπα. Δεν πειράζει αν επαναλαμβάνω μερικά πράγματα. Ο Πατήρ Κύριος, ο Υιός Κύριος, το Πνεύμα το Άγιον, Κύριον. Δεν λέμε εις το Σύμβολο της Πίστεως: «Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, τὸ Κύριον, τὸ ζωοποιοῦν». Κύριος το Πνεύμα το Άγιον. Αυτό δε το «Σύ» που ομιλεί ο Πατήρ εις τον Υιόν, εκφράζει ακόμη πρόσωπον. Δεν αποτείνομαι στην καρέκλα και στο βουνό να πω: «Σύ». Σημαίνει, λοιπόν, εδώ πρόσωπον. Και πράγματι είναι πρόσωπον ο Υιός.
«Κατ᾿ ἀρχάς τὴν γῆν», λέει, «ἐθεμελίωσας». Αυτό το «κατ᾿ ἀρχάς» εννοεί τον χρόνον της Δημιουργίας. Όταν λέμε «κατ᾿ ἀρχάς» πάντοτε εννοούμε αυτό που αρχίζει, αυτό που είναι χρόνος. Και ο χρόνος είναι ταυτόχρονος με την Δημιουργία. Δεν προηγείται ο χρόνος και έπεται η Δημιουργία. Ούτε προηγείται η Δημιουργία -ο χώρος δηλαδή- και ακολουθεί ο χρόνος. Και από φυσικής πλευράς μάς είναι ακατανόητον, από φυσική, επιστημονικής πλευράς και λογικής, μας είναι ακατανόητη η ύπαρξη του χρόνου χωρίς τον χώρον και αντίστροφα. Διότι ο χρόνος εκφράζεται με τον χώρο. Καθετί που συμβαίνει μες στον χώρο, καθορίζει τον χρόνο. Έτσι λοιπόν, «κατ᾿ ἀρχάς τὴν γῆν ἐθεμελίωσας», σημαίνει και χρόνος και χώρος, «τὴν γῆν ἐθεμελίωσας». Είναι ταυτόσημο με εκείνο το «Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν». «Ἐν ἀρχῇ». Μπαίνει ο χρόνος και ο χώρος.
Χώρος και χρόνος, λοιπόν, νοούνται πάντοτε μαζί. Είναι αδιανόητο και στην ανθρωπίνη λογική να κατανοήσει κάτι το χωριστό. Γιατί; Γιατί η ανθρωπίνη λογική έχει δομηθεί, κτιστεί, με βάση τα δεδομένα της φύσεως, του χώρου και του χρόνου. Μπορείτε να αντιληφθείτε τον εαυτόν σας - αφού καταλαμβάνομε χώρο- μπορείτε να αντιληφθείτε τον εαυτό σας έξω από τον χώρο; Αδιανόητο πράγμα. Η λογική, λοιπόν, είναι φτιαγμένη κατά τέτοιον τρόπον που ακριβώς να μας λέγει έτσι ώστε ο άνθρωπος να μην μπορεί να κατανοήσει κάτι για τον εαυτό του έξω από τον χώρο και τον χρόνο.
Ακόμη, αυτός ο χρόνος, λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, «οὐχὶ νῦν ἀλλ’ ἄνωθεν». Δηλαδή δεν εννοεί τώρα τον χρόνον τον τωρινό. Αλλά τότε. Όταν θεμελιώθηκαν αυτά. Και Εκείνος που τα εθεμελίωσε ήταν έξω και από τον χώρο και από τον χρόνο. Επιτρέψατέ μου ένα παράδειγμα, ενός ξένου είναι, το θυμάμαι από έφηβος αυτό το παράδειγμα, που το είχα διαβάσει: Όπως, λέγει, ο ζωγράφος βάζει μεν την σφραγίδα του στον μουσαμά που ζωγραφίζει, την νοοτροπία της τέχνης, την δεξιότητά του, βάζει μεν την σφραγίδα της τέχνης του στον μουσαμά που ζωγραφίζει, αλλά ταυτόχρονα είναι έξω από τον μουσαμά του.
Είναι πολύ χαρακτηριστικό το παράδειγμα αυτό. Ο Θεός Λόγος δημιουργεί τα πάντα, αλλά είναι ταυτόχρονα έξω και από τον χώρο και από τον χρόνο. Λέγει ο Οικουμένιος: «Ἵνα μὴ ἀκούσας ἀνωτέρω -αυτό το ἀνωτέρω θα πει «κάτι που είναι προτινό»- ὅταν εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην, νομίσεις ὡς δώρημα εἶναι τὴν οἰκουμένην (:μην νομίσεις- λέει- ότι τώρα ο Πατήρ δίνει σαν δώρο την οικουμένη εις τον Υιόν) ὕστερον δοθεῖσαν παρὰ τοῦ Πατρὸς τῷ Υἱῷ. Αὐτὸν δείκνυσιν νῦν δημιουργὸν αὐτῆς -Αργότερα, ναι. Πότε δίδει ο Πατήρ στον Υιόν την Δημιουργία ολόκληρη; Όταν Ενηνθρώπησε ως άνθρωπος. Όταν λέγει ο ίδιος ο Κύριος - στα ευαγγέλια είναι-: «Όλα είναι δικά μου. Όλα χαρίστηκαν από μένα». Τα πάντα. Πότε; Στην ανθρωπίνη φύση του Υιού και Λόγου του Θεού. Τότε όμως; Τότε δεν χαρίζει ο Πατήρ στον Υιόν. Ο Υιός είναι ο Δημιουργός, ο Ίδιος). Οὐκ ἐπ’ ἐσχάτων ἀλλ’ ἄνωθεν».
Αντιλαμβανόμεθα, λοιπόν, Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός; Αυτόν που… -ο Εβραίος δεν θα το έλεγε ποτέ, την λέξη που θα πω- υβρίζομεν, απιστούμε, λέμε ό,τι χειρότερο. Ο Εβραίος δεν θα ‘λεγε ποτέ την λέξη «ὑβρίζω». Αλλά θα έλεγε την λέξη «εὐλογῶ». Και έχει αντίθετο χαρακτήρα. «Τι», λέει, «έκανε αυτός ο άνθρωπος;». Τίθεται το ερώτημα στην Παλαιά Διαθήκη. -«Είναι ένοχος». -«Γιατί;». -«Ηὐλόγησε τον Θεόν». Θα έλεγε κανείς … «ηὐλόγησε»; Εννοεί: «ύβρισεν τον Θεόν». Μας θυμίζει, λοιπόν, τον Ιωάννη τον Ευαγγελιστή. Ότι «χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν ὃ γέγονεν». Τίποτα δεν έχει γίνει απ’ ό,τι έχει γίνει. Και τον Παύλο που λέγει στην ίδια επιστολή: «Ὃν ἔθηκε κληρονόμον πάντων». «Τον κατέστησε κληρονόμο όλων». Αλλά με την ανθρωπίνη φύση, το ξαναλέγω. «Δι' οὗ (:δια του Οποίου Υιού) καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίησεν». Ο Πατήρ δημιουργεί δια του Υιού, τον χρόνον, τους αιώνας, ε; Εν Αγίω Πνεύματι. Το Πνεύμα το Άγιον συντηρεί την Δημιουργία. Και ο Θεός Λόγος τώρα την γην εθεμελίωσε, δηλαδή κατεσκεύασε, την κατέστησε εδραίαν, αμετακίνητον, κάτω από τους νόμους που ο Ίδιος έθεσε.
Ποιοι «οὐρανοί»; «Καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσιν οἱ οὐρανοί». Ποιοι «οὐρανοί»; Το σύμπαν όλο! Το στερέωμα. Ο έναστρος ουρανός. Η ατμόσφαιρα που μας περιβάλλει. Δημιουργός, δηλαδή, του υλικού κόσμου όλου. Και είναι Αυτός που ενεφανίσθη εις την Καινήν Διαθήκην ως Ιησούς Χριστός. Είναι ο Εμμανουήλ του Ησαΐου. Μαζί μας ο Χριστός. Μεθ’ ἡμῶν ὁ Θεός. Αυτός είναι. Και που είναι, θα λέγαμε, ένας Θεός Δημιουργός και των πνευμάτων και πάσης σαρκός. Και των ψυχών και των αγίων αγγέλων, των πάντων. Αφού Σεραφείμ Τον περιστοιχίζουν στον θρόνο Του, όπως βλέπει ο Ησαΐας. Χερουβίμ κρατούν τον θρόνον. Ποιον θρόνο; Του Υιού.
Έτσι λοιπόν εδώ είναι Δημιουργός και των πνευμάτων και της ύλης. Βλέπετε πουθενά την διαρχία; Που έλεγαν οι φιλόσοφοι και μέχρι σήμερα το λένε, ότι υπάρχει διαρχία· ο Θεός του καλού και ο Θεός του κακού. Δεν υπάρχει διαρχία. Είναι ο Δημιουργός των πνευμάτων και πάσης σαρκός, όπως λέμε σε μία κηδεία σε μία ευχή. Η διαρχία προϋποθέτει πόλεμον και αντιθέσεις. Δεν υπάρχει πόλεμος ανάμεσα στην ύλη και στα πνεύματα. Έτσι ο Θεός Λόγος είναι Δημιουργός και του ουρανού και της γης, και των ορατών και των αοράτων. «Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν». «Ἐν ἀρχῇ». «Ἐποίησεν». Ναι. Δεν απέρρευσε η Δημιουργία. Ούτε είναι τμήμα της θεότητος. Αλλά εξωτερική προβολή του Θεού. «Ἐποίησεν». «Ἐποίησεν» που σημαίνει κτίσμα. Και όχι κάτι το άκτιστον. Ό,τι βλέπομε και ό,τι ακόμη δεν βλέπομε. Όπως και οι άγιοι άγγελοι. Και το σύμπαν είναι έργο των χειρών του Θεού Λόγου, δηλαδή της ενεργητικής δυνάμεως του Θεού, αλλά και της θαυμαστής επιμελείας Του. Δεν έρχεται σε αντίθεση με το «εἶπε, καὶ ἐγενήθησαν». Όχι. Κι εκείνο το άλλο που γράφει η Γραφή: «Λαβών χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, ἐποίησε τὸν ἄνθρωπον». Όχι. Είναι γενικός χαρακτηρισμός ότι τα πάντα είναι έργα των ιδικών Του χειρών. Ότι όλα προήλθαν από τον Θεό. Όχι από κάποιον άλλον.
«Αὐτοὶ ἀπολοῦνται, Σὺ δὲ διαμένεις». Αυτό το «ἀπολοῦνται» τονίζεται σε αντίθεση με το «Σὺ δὲ διαμένεις». Δηλαδή αναλλοίωτος μένει ως ποιητής, ως Δημιουργός, όπως λέγει ο Ζιγαβηνός. Ακόμη το «ἀπολοῦνται», «χάνονται», δύναται να εννοηθεί ως επιστροφή στο μηδέν. Ή ακόμη και ως φθορά. Ή ως αλλαγή από του σχήματος που έχει κάτι. Ο Θεός δεν επιστρέφει τίποτα εις το μηδέν, παρότι τα πάντα εκ του μηδενός έκανε. Δεν επιστρέφει τίποτε. Αλλάζει, ξεκαινουργώνει, αλλά δεν γυρίζει πίσω εις το μηδέν απολύτως τίποτε. Δεν εκμηδενίζει. Ούτε ο διάβολος θα εκμηδενιστεί. Ούτε οι αμαρτωλοί. Τίποτα. Εδώ αυτοί οι στίχοι τονίζουν την αλλαγή του σχήματος και την ανακαίνισιν από την φθορά. Φθείρεται το σύμπαν; Αυτή η επιστήμη, αγαπητοί μου, μας το επιβεβαιώνει αυτό. Είναι ο γνωστός «θερμικός θάνατος του σύμπαντος». Όσοι έχετε λίγο κοιτάξει την Φυσική, θα το ξέρετε αυτό. Δηλαδή τι είναι ο «θερμικός θάνατος του σύμπαντος»; Η επί του αυτού επιπέδου ενέργεια του σύμπαντος. Η θάλασσα έχει τρομακτική ενέργεια, αλλά είναι επί του αυτού επιπέδου. Και δεν μπορεί να αποδοθεί. Αυτό, λοιπόν, λέγεται «θερμικός θάνατος του σύμπαντος».
Αυτός ο αποκαλυπτικός λόγος, ότι το σύμπαν φθείρεται, πρέπει να κάνει τον άνθρωπο να αισθάνεται ανασφάλεια: «Πού βρίσκομαι;». Πόσο θυμίζει εκείνο το «Οὐ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν, ἀλλὰ τὴν μέλλουσαν ἐπιζητοῦμεν». «Γυρεύομε την μελλοντική». Αλλά και πόσο παρήγορο είναι για τον πιστό ότι ο Χριστός μένει στον αιώνα αναλλοίωτος. Εκείνος τα έκανε όλα αυτά. Αν εγώ είμαι εις τον Χριστόν, τι έχω να πάθω; «Χριστὸς χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας». Και όταν λέμε Χριστός, υπονοούμε και την ανθρωπίνη φύση μαζί.
Και ποια θα είναι η τύχη του σύμπαντος; Αυτού του σύμπαντος, ποια θα είναι η τύχη; Συνέχεια, σε εκείνο που σας διάβασα: «Καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτούς, καὶ ἀλλαγήσονται». «Όλα θα παλιώσουν», λέει, «σαν ιμάτιο. Εσύ, όμως, θα τα αλλάξεις, όπως το παλτό που γίνεται μέσα-έξω». Λυπάμαι, αγαπητοί μου, ο χρόνος είναι… πω, τρέχει ο χρόνος, είχα να σας πω μαρτυρίες από την Γραφή, πώς θα αλλάξει ο κόσμος. Αλλά δεν έχομε χρόνο. Λυπούμαι.
Αγαπητοί. Αυτός είναι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός· που θα ζήσομε τα πάθη Του στο τέλος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, όταν θα Τον βλέπομε κρεμάμενον επί του Σταυρού. Όταν θα ζούμε την αιματηρή Του πορεία μέσα στην Ιστορία. Διωκόμενοι και εμείς και θλιβόμενοι σαν σώμα Χριστού. Η γνώση μας του Ποιος όμως είναι ο Κύριος Ιησούς, είναι για μας μία μεγίστη παρηγορία. «Παραμυθία δὲ οὐ μικρά -λέγει ο Θεοφύλακτος- τοῖς ἐνταῦθα κακουμένοις πιστοῖς (:δεν είναι μικρή παρηγορία για μας που κατοικούμε εδώ στη γη και κακουχούμεθα) τὸ γνῶναι (:το να γνωρίζομε) ὅτι οὐκ ἔσται οὕτω τὰ πράγματα, ἀλλὰ μεταβολὴν λήψεται (:όλα θα πάρουν μεταβολή τα πράγματα)».
Αγαπητοί μου, ο Ίδιος ο Κύριος είπε: «Ὁ θάνατος οὐκ ἔσται ἔτι -είπε στην Αποκάλυψη- οὔτε πένθος, οὔτε κραυγή, οὔτε πόνος, οὐκ ἔσται ἔτι. Ὅτι τὰ πρῶτα ἀπῆλθον (:τὰ πρῶτα, το πρώτο σχήμα πέρασε). Καὶ εἶπε ὁ καθήμενος ἐπὶ τῷ θρόνῳ· ἰδού -λέει στην Αποκάλυψη- καινὰ ποιῶ πάντα». «Να, όλα τα κάνω καινούρια».
ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ
και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,
ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
ΠΗΓΕΣ:
· Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
· http://www.arnion.gr/.../omiliai.../omi ... vn_711.mp3

[toula]

Χριστός: ἡ ἀρχή καί τό τέλος
Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς Β΄ Νηστειῶν (Ἑβρ. α΄ 10 – β΄ 3)
Κατ᾿ ἀρχὰς σύ, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σού εἰσιν οἱ οὐρανοί· αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις· καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτούς, καὶ ἀλλαγήσονται· σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσι. πρὸς τίνα δὲ τῶν ἀγγέλων εἴρηκέ ποτε· κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου; οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν; Διὰ τοῦτο δεῖ περισσοτέρως ἡμᾶς προσέχειν τοῖς ἀκουσθεῖσι, μή ποτε παραρρυῶμεν. εἰ γὰρ ὁ δι᾿ ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος, καὶ πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν, πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας; ἥτις ἀρχὴν λαβοῦσα λαλεῖσθαι διὰ τοῦ Κυρίου, ὑπὸ τῶν ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐβεβαιώθη.
1. ΑΜΕΤΑΒΛΗΤΟΣ
Στὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα τῆς Β΄ Κυριακῆς τῶν Νηστειῶν ὁ ἀπόστολος Παῦλος μᾶς διατυπώνει σαφῶς ὅτι ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι ὁ αἰώνιος καὶ ἀναλλοίωτος Θεός. Παίρνει ἀφορμὴ ἀπὸ ἕνα προφητικὸ λόγο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ποὺ ἀναφέρεται στὸν Υἱὸ καὶ Λόγο τοῦ Θεοῦ· καὶ λέγει ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι ὁ δημιουργὸς τοῦ σύμπαντος. Αὐτὸς ἐθεμελίωσε τὴν γῆ καὶ ἔργα τῶν χειρῶν του εἶναι οἱ οὐρανοί. Αὐτοὶ κάποτε θὰ χαθοῦν καὶ θὰ ἀλλάξουν σχῆμα. Ὅμως ὁ Κύριος θὰ παραμείνῃ ἀμετάβλητος. Ὅλος ὁ κόσμος σὰν ἔνδυμα θὰ παλιώσῃ καὶ ὁ Χριστός μας θὰ τὸν περιτυλίξῃ τόσο εὔκολα σὰν ροῦχο, καὶ θὰ τὸν κάνῃ καινούργιο. Ὁ Κύριός μας ὅμως θὰ εἶναι πάντοτε ὁ ἴδιος καὶ τὰ ἔτη του θὰ εἶναι ἀτελείωτα. Διότι ὁ Χριστὸς εἶναι «χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας». Ἀμετάβλητος παρ’ ὅλες τὶς μεταβολὲς τοῦ κόσμου.
Ὁ κόσμος αὐτὸς ἀλλάζει διαρκῶς, ἡ μία μεταβολὴ διαδέχεται τὴν ἄλλη. Βασίλεια καὶ αὐτοκρατορίες ἀναδεικνύονται, ἀκμάζουν καὶ ἐξαφανίζονται. Οἱ γενεὲς διαδέχονται ἡ μία τὴν ἄλλη. Ἀλλὰ καὶ ἐμεῖς ὁλοένα ἀλλάζουμε. Πότε ἤμασταν μικρὰ παιδιά, πόσο γρήγορα μεγαλώσαμε, καὶ πόσο σύντομα θὰ γεράσουμε καὶ θὰ ἀναχωρήσουμε γιὰ τὴν ἄλλη ζωή! Ἀλλά-ζουμε συνθῆκες ζωῆς καὶ διαθέσεις ψυχῆς. Ἀρρωσταίνουμε καὶ ὑγιαίνουμε, χαιρόμαστε καὶ κλαῖμε, ἐνθουσιαζόμαστε καὶ ἀπογοητευόμαστε. Σήμερα οἱ φίλοι μας μᾶς ἀγαποῦν, αὔριο δὲν θέλουν νὰ μᾶς βλέπουν.
Ὁ Χριστός μας ὅμως δὲν ἀλλάζει ἀπέναντί μας. Ἡ ἀγάπη του γιὰ μᾶς μένει ἀναλλοίωτη. Μᾶς φροντίζει, μᾶς συντροφεύει, μὲ τὰ ἴδια πάντοτε αἰσθήματα, μὲ ἀναλλοίωτη τὴν ἀγάπη του, μὲ ἀκαταγώνιστη τὴν προστασία του. Πόση παρηγοριὰ μᾶς δίνει αὐτὴ ἡ πραγματικότητα! Ἀλ-λὰ καὶ πόση δύναμι στὸν ἀγῶνα μας καὶ τὶς ἀγωνίες μας! Σὲ ὅλες τὶς μεταπτώσεις μας καὶ τὶς πτώσεις μας, στὶς θλίψεις καὶ τὶς χαρές μας, ὁ Χριστός μας μᾶς ἀγαπάει τὸ ἴδιο. Διότι εἶναι ὁ αἰώνιος, πανάγαθος, παντοδύναμος καὶ πάνσοφος Δημιουργός μας.
2. ΝΑ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΤΟΥ
Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ Χριστός μας, λέγει ὁ θεῖος Παῦλος, εἶναι ὁ αἰώνιος καὶ ἄπειρος Θεός, θὰ πρέπει ἐμεῖς περισσότερο νὰ προσέχουμε τοὺς θείους του λόγους, ὅλα ἐκεῖνα ποὺ ἀκούσαμε μὲ τὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου. Διότι ἐὰν δὲν δώσουμε τὴν ἀνάλογη σημασία καὶ προσοχή, κινδυνεύουμε νὰ παρεκκλίνουμε, νὰ ξεφύγουμε ἀπὸ τὸ δρόμο μας. Κι ἀλλοίμονο ἂν συμβῇ αὐτό. Διότι ἐὰν κάθε παράβασι τοῦ νόμου τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἔλαβε δίκαιη τιμωρία, πῶς ἐμεῖς θὰ ξεφύγουμε τὴν τιμωρία, ἐὰν περιφρονήσουμε τοὺς λόγους τῆς Καινῆς Διαθήκης καὶ δὲν τοὺς ἐφαρμόσουμε στὴν ζωή μας· καὶ ἀμελήσουμε ἔτσι μιὰ τέτοια μεγάλη σωτηρία;
Αὐτὸ λοιπὸν ποὺ μᾶς τονίζει ὁ θεῖος Παῦλος εἶναι ὅτι θὰ πρέπει νὰ δώσουμε τὴν ἀνάλογη σημασία στοὺς λόγους τοῦ Χριστοῦ μας. Διότι οἱ λόγοι τοῦ Χριστοῦ, ὅπως ἀποθησαυρίσθηκαν μέσα στὸ Εὐαγγέλιο, δὲν εἶναι λόγοι ἀνθρώπων ἢ ἀγγέλων ἀλλὰ τοῦ ἴδιου τοῦ Θεοῦ. Μᾶς ὁμιλεῖ ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, ὁ ἀναλλοίωτος καὶ αἰώνιος Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ. Πῶς μποροῦμε ἐμεῖς νὰ περιφρονήσουμε τοὺς λόγους του;
Γι’ αὐτὸ θὰ πρέπει πρωτίστως νὰ ἐκτιμήσουμε τὴ σημασία τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, νὰ τὸ ἀποδεχθοῦμε ὡς μήνυμα τοῦ οὐρανοῦ, ὡς κάλεσμα θεῖο, μεγίστης σοβαρότητος καὶ σπουδαιότητος. Καὶ μ’ ἐνδιαφέρον νὰ μελετοῦμε καὶ νὰ ἀκοῦμε τὰ θεῖα νοήματα, μὲ τὴν συναίσθησι καὶ τὴν πίστι ὅτι μᾶς ὁμιλεῖ ὁ ἴδιος ὁ Θεός. Ἐὰν δὲν δείξουμε τὴν πρέπουσα προσοχή, διατρέχουμε τὸν κίνδυνο νὰ συνηθίσουμε τὰ θεῖα λόγια, καὶ μὲ νωχέλεια καὶ κατόπιν καὶ μὲ ἀδιαφορία νὰ τὰ ἀκοῦμε. Καὶ σιγά – σιγὰ νὰ μᾶς θέλγουν ἄλλα πράγματα, οἱ βιοτικὲς μέριμνες καὶ τὰ θέλγητρα τῆς ζωῆς, οἱ καθημερινὲς ἐντυπώσεις τῆς ματαιότητος. Καὶ ἔτσι νὰ γίνῃ ἡ ψυχή μας ἔδαφος ἄγονο. Μὲ ἀπώτερη συνέπεια τὴν ὁριστικὴ καὶ ἀμετάκλητη ἀπώλεια τῆς ψυχῆς μας. Καὶ τότε ποιὰ ἀπολογία θὰ δώσουμε στὸν Θεὸ καὶ ποιὰ δικαιολογία θὰ ἔχουμε κατὰ τὴν ἡμέρα τῆς Κρίσεως;
Γι’ αὐτὸ ἂς ἀγαπήσουμε τὸ ἱερὸ Εὐαγγέλιο καὶ μὲ πόθο καὶ λαχτάρα νὰ ξεδιψοῦμε καθημερινὰ στὰ νάματα τῶν θείων ἀληθειῶν. Νὰ τὸ ἀκοῦμε μὲ ἐπιμέλεια σὲ κάθε εὐκαιρία. Νὰ τὸ μελετοῦμε συχνά, καὶ μὲ προσοχή. Νὰ αὐξάνουμε διαρκῶς ὄχι μόνον τὸν πόθο μας γι’ αὐτὸ ἀλλὰ καὶ τὴν πίστι μας σ’ αὐτό, νὰ τὸ ἐγκολπωνώμαστε φιλόστοργα. Νὰ συγκρατοῦμε τὰ νοήματά του στὴν μνήμη μας. Καὶ τέλος νὰ συμμορφώνουμε τὰ λόγια μας καὶ τὶς πράξεις μας καὶ τὴν ὅλη συμπεριφορά μας μ’ αὐτό. Νὰ γίνῃ ἡ ζωή μας ἕνα ζωντανὸ Εὐαγγέλιο, «ἐπιστολὴ» Χριστοῦ «γινωσκομένη καὶ ἀναγινωσκομένη» ἀπὸ ὅλους τοὺς συνανθρώπους μας (Β΄ Κορ. γ΄ 2).