Ψυχοφελή μηνύματα...

[toula]

*Ἐμφανίσεις καὶ θαύματα τῆς Παναγίας – Παναγία ἡ Τριχεροῦσα*
Τὸν 8ο αἰῶνα, στὰ χρόνια τῆς Εἰκονομαχίας, ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς συκοφαντήθηκε καὶ τιμωρήθηκε μὲ τὴν ἀποκοπὴ τοῦ δεξιοῦ του χεριοῦ, ἐπειδὴ ὑπερασπιζόταν μὲ θάρρος τὴν τιμητικὴ προσκύνηση τῶν ἁγίων Εἰκόνων. Ὅλη τὴ νύχτα προσευχόταν μὲ δάκρυα μπροστὰ στὴν εἰκόνα τῆς Θεοτόκου καὶ, μὲ θαυμαστὸ τρόπο, τὸ χέρι του θεραπεύθηκε καὶ ἐπανενώθηκε.
Ἀπὸ εὐγνωμοσύνη, προσέφερε στὴν εἰκόνα μία ἀσημένια ἀναπαράσταση τοῦ χεριοῦ του. Ἀπὸ τότε ἡ εἰκόνα ἔμεινε γνωστὴ ὡς Παναγία ἡ Τριχεροῦσα.
*Μετὰ τὴν κοίμηση τοῦ Ἁγίου, ἡ θαυματουργὴ εἰκόνα μεταφέρθηκε στὴ Σερβία ἀπὸ τὸν Ἅγιο Σάββα καὶ, ἀργότερα, κατὰ θαυμαστὸ τρόπο, ἔφθασε στὴν Ἱερὰ Μονὴ Χιλανδαρίου τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Ἐκεῖ, ὅταν δημιουργήθηκε διαφωνία γιὰ τὴν ἐκλογὴ ἡγουμένου, ἡ εἰκόνα βρέθηκε θαυματουργικὰ στὸν ἡγουμενικὸ θρόνο. Οἱ πατέρες θεώρησαν αὐτὸ σημεῖο τῆς Παναγίας καὶ ἀπὸ τότε τὴν ἀναγνωρίζουν ὡς τὴν ἀληθινὴ Ἡγουμένη τῆς Μονῆς
Χιλανδαρίου.*
Sinaxari.

[toula]

Ο άγιος Πατήρ ημών Ιωάννης Καλαΐδης -
"Μην τους φοβάστε τους Τούρκους ! Ό,τι κακό ήταν να μας κάνουν, μας το έκαναν."
Το 2004 επισκεφθήκαμε τον πολυσέβαστο π. Ιωάννη Καλαΐδη στην οικία του, στο Νεοχώρι Σιντικής του νομού Σερρών. Ο παππούλης αναφέρθηκε στην Πόλη και μας είπε ότι όταν πήγε στην Σουρωτή, στην Ιερά Μονή, ο άγιος Παΐσιος του είπε: "Πάτερ Ιωάννη πλησιάζει ο καιρός που θα πάρουμε την Πόλη! " Σε μια δεύτερη επίσκεψή μας το καλοκαίρι του ιδίου έτους, με την οικογένειά μου στον π. Ιωάννη, μας είπε: " Οι Ρώσοι θα πάρουν την Πόλη και θα θέλουν να μας την δώσουν! Οι Ευρωπαίοι όμως δε θα συναινούν! Θα γίνει τότε ένα μεγάλο κακό στην Αμερική και μετά από αυτό θα συναινέσουν οι Ευρωπαίοι να μας δοθεί η Πόλη από τους Ρώσους".
Εκείνο που μας τόνιζε πάντοτε, είναι ότι οι συνέπειες για την Ελλάδα θα είναι ελάχιστες! Ο λόγος του ήταν παρηγορητικός και ποτέ δεν δημιουργούσε πανικό στους πιστούς!Έλεγε συγκεκριμένα: " Μη τους φοβάστε τους Τούρκους! Ότι κακό ήταν να μας κάνουν, μας το έκαναν "!
Να έχουμε την αγία ευχή του!
Μιλτιάδης Τσεσμετζής, εκπαιδευτικός

[toula]

: Αυγούστου Το Θαύμα του Αγίου Σπυρίδωνος και η Σωτηρία της Κέρκυρας..
Η 11η Αυγούστου αποτελεί μία από τις πλέον λαμπρές και ιστορικές ημερομηνίες για την Κέρκυρα, καθώς η Εκκλησία τιμά την ανάμνηση του θαύματος της σωτηρίας του νησιού από την πολιορκία των Οθωμανών το 1716, με τη θαυματουργική επέμβαση του Πολιούχου της, Αγίου Σπυρίδωνος...
Το καλοκαίρι του 1716, κατά τη διάρκεια του Ζ΄ Βενετοτουρκικού Πολέμου, ο οθωμανικός στόλος κατέφθασε στην Κέρκυρα και ξεκίνησε μια στενή και ανελέητη πολιορκία. Οι δυνάμεις των εισβολέων υπερείχαν συντριπτικά σε αριθμό και εξοπλισμό, προκαλώντας τρόμο και απελπισία στους κατοίκους.. Για περισσότερες από σαράντα ημέρες, οι αμυνόμενοι Βενετοί και Κερκυραίοι πάλευαν με όλες τους τις δυνάμεις, ενώ οι ελπίδες για εξωτερική βοήθεια εξαντλούνταν...
Μπροστά στον άμεσο κίνδυνο της άλωσης, ο κλήρος και ο λαός του νησιού κατέφυγαν στον προστάτη τους. Οι ναοί γέμισαν από πιστούς που προσεύχονταν θερμά μπροστά στο Ιερό Σκήνωμα του Αγίου Σπυρίδωνος, ζητώντας τη μεσιτεία και την προστασία του. Τη νύχτα της 9ης προς την 10η Αυγούστου, ξέσπασε στην περιοχή μια απροσδόκητη και σφοδρή κατακλυσμιαία καταιγίδα. Σύμφωνα με τη θρησκευτική παράδοση και τις ιστορικές καταγραφές της εποχής, οι Οθωμανοί στρατιώτες είδαν τη μορφή ενός γέροντα μοναχού, του Αγίου Σπυρίδωνος, να καλπάζει στον αέρα κρατώντας αναμμένο πυρσό, συνοδευόμενος από αγγέλους. Η υπερφυσική αυτή παρουσία και ο πανικός που προκλήθηκε στις τάξεις των εισβολέων οδήγησαν στην άτακτη υποχώρηση και φυγή τους στις 11 Αυγούστου 1716, εγκαταλείποντας τον εξοπλισμό και τα πολεμοφόδιά τους...
Σε ένδειξη αιώνιας ευγνωμοσύνης, η Βενετική Διοίκηση του νησιού, με ψήφισμα του Ηγεμόνα Ανδρέα Πιζάνη, καθιέρωσε την ετήσια λιτάνευση του Ιερού Σκηνώματος του Αγίου Σπυρίδωνος κάθε 11η Αυγούστου.Αμην.:+:+:

[toula]

-Νηστικοί αλλά όχι αλλαγμένοι-
Μπορεί τελικά να νηστεύουμε από το λάδι και να μη νηστεύουμε ούτε μία μέρα από το μίσος. Κι αυτή είναι μια από τις μεγάλες αντιφάσεις της θρησκευτικότητάς μας.
Αυτές τις ημέρες πηγαίνουμε στις Παρακλήσεις. Νηστεύουμε. Ανάβουμε το κερί μας στην Παναγία. Ψάλλουμε «Παναγία Σώσον με» και ζητάμε έλεος. Κι όμως, την ίδια στιγμή, μπορεί η καρδιά μας να παραμένει αμετακίνητη.
Να μη μετακινείται ούτε εκατοστό από την ιδεολογία, την εμπάθεια, τον φανατισμό και την ανάγκη να εξοντώσει εκείνον που διαφωνεί μαζί της.
Ο Στέλιος Ράμφος πέθανε πριν δύο ημέρες.
Και σχεδόν πριν προλάβει να κλείσει η πόρτα του θανάτου πίσω του, άρχισε η γνωστή ελληνική τελετουργία: ποιος ήταν «δικός μας», ποιος ήταν «δικός τους», πού ανήκε, ποιους υποστήριξε, ποιους πολέμησε.
Δεν μιλώ για κριτική. Η σκέψη υπάρχει για να κρίνεται. Και ο Ράμφος ασφαλώς μπορεί και πρέπει να κριθεί.
Μιλώ για τη χολή.
Για εκείνη την παράξενη ανάγκη να μικρύνουμε τον νεκρό για να αισθανθούμε εμείς μεγαλύτεροι.
Και ίσως εδώ ο ίδιος ο Ράμφος θα αναγνώριζε κάτι από την ασθένεια που προσπάθησε επί δεκαετίες να περιγράψει: τη δυσκολία μας να μετατρέψουμε το συναίσθημα σε αυτογνωσία και την πίστη σε προσωπική ευθύνη.
Γιατί είναι πολύ ευκολότερο να αλλάξεις διατροφικό πρόγραμμα παρά να αλλάξεις καρδιά.
Ευκολότερο να κόψεις το κρέας παρά την εμπάθεια.
Ευκολότερο να πας σε μια Παράκληση παρά να παραδεχθείς ότι εκείνος που διαφωνούσε μαζί σου δεν ήταν γι' αυτό εχθρός σου.
Κι εδώ βρίσκεται ίσως το πραγματικό σκάνδαλο:
Μπορεί να είμαστε απολύτως συνεπείς στη θρησκευτική μας ζωή και συγχρόνως να μην έχουμε επιτρέψει στο Ευαγγέλιο να αλλάξει τίποτε μέσα μας.
Η νηστεία όμως δεν δόθηκε για να αλλάξει το πιάτο μας.
Δόθηκε για να αλλάξει εμάς.
Και η Παναγία που αυτές τις ημέρες παρακαλούμε δεν μας μαθαίνει να νικάμε τους αντιπάλους μας.
Μας μαθαίνει να πλαταίνουμε τόσο την καρδιά μας, ώστε να χωρά ακόμη κι εκείνος που δεν χωρά στις ιδεολογίες μας.
Αλλιώς μπορεί να φτάσουμε δεκαπενταύγουστο νηστικοί.
Αλλά όχι αλλαγμένοι.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο επικίνδυνη αποτυχία της νηστείας.
— π. Λίβυος —

[toula]

Το πιο πολύτιμο δώρο που μπορείς να δώσεις σε έναν άνθρωπο είναι ο χρόνος σου.
Γιατί ο χρόνος είναι ό,τι πιο πολύτιμο έχουμε. Δεν αγοράζεται, δεν αποθηκεύεται και δεν επιστρέφει. Κάθε στιγμή που περνάει είναι μοναδική και ανεπανάληπτη.
Γι’ αυτό, όταν επιλέγεις να αφιερώσεις τον χρόνο σου σε κάποιον, του δίνεις κάτι πραγματικά δικό σου. Του δίνεις την παρουσία σου, την προσοχή σου, την ευκαιρία να μοιραστείς μαζί του μια στιγμή, μια συζήτηση, μια βόλτα, μια αγκαλιά, ακόμη και μια απλή σιωπή.
Μπορεί η απόσταση να μην σου επιτρέπει να είσαι πάντα δίπλα σε έναν άνθρωπο, όμως αυτό δεν σημαίνει πως δεν μπορείς να είσαι παρών στη ζωή του. Ο χρόνος δεν μετριέται μόνο με τη φυσική παρουσία. Είναι ένα μήνυμα που στέλνεις για να ρωτήσεις «πώς είσαι;», μια τηλεφωνική κουβέντα, μια στιγμή που αφήνεις στην άκρη όσα κάνεις για να ακούσεις πραγματικά τον άλλον, η δίψα να επικοινωνήσεις, να μοιραστείς… να ζήσετε μαζί κι ας σας χωρίζουν χιλιόμετρα.
Γιατί, όσο μεγάλη κι αν είναι η απόσταση, όταν θέλεις πραγματικά να είσαι εκεί, βρίσκεις έναν τρόπο να αφιερώσεις χρόνο. Και αυτό είναι που μετράει περισσότερο από όλα, να νιώθει ο άλλος πως, ακόμη κι αν δεν μπορεί να σε αγκαλιάσει ή να συναντήσει το βλέμμα σου από κοντά, υπάρχει ένας άνθρωπος που τον επιλέγει ξανά και ξανά.
Ότι κάποιος τον σκέφτεται, τον νοιάζεται, τον αναζητά, τον αγαπά πραγματικά.
Μην ξεχνάς ότι ο χρόνος είναι ζωή. Και όταν επιλέγεις να τον μοιράζεσαι με κάποιον, του χαρίζεις ένα πολύτιμο κομμάτι από τη δική σου ζωή.

Αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος

[toula]

Σύγχρονοι Άγιοι και θεολογικό αλάθητο: Η διάκριση ανάμεσα στην αγιότητα, τα χαρίσματα και τη δογματική αυθεντία της Εκκλησίας

Η αγάπη του Ορθόδοξου λαού προς τους συγχρόνους αγίους είναι ένα από τα πιο παρήγορα φαινόμενα της εκκλησιαστικής ζωής των τελευταίων δεκαετιών. Ο άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης, ο άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης, ο άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης, ο άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ και τόσες άλλες φωτισμένες μορφές έγιναν για πολλούς ανθρώπους ζωντανή απόδειξη ότι η αγιότητα δεν είναι υπόθεση του μακρινού παρελθόντος. Η Χάρη του Θεού εξακολουθεί να ενεργεί μέσα στην Εκκλησία, να μεταμορφώνει ανθρώπους, να παρηγορεί, να θεραπεύει και να οδηγεί στη μετάνοια.
Ωστόσο, η τιμή προς τους αγίους χρειάζεται και θεολογική διάκριση. Διότι υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος η ευλάβεια να μετατραπεί σε άκριτη χρήση των λόγων τους. Συχνά βλέπουμε πιστούς να επικαλούνται συγχρόνους αγίους και γεροντάδες για να «κλείσουν» κάθε συζήτηση: «Το είπε ο άγιος, άρα τελείωσε». Με αυτόν τον τρόπο, όμως, ο άγιος παύει να αντιμετωπίζεται ως μέλος του σώματος της Εκκλησίας και μετατρέπεται, σχεδόν ανεπίγνωστα, σε ατομικό κέντρο αυθεντίας. Έτσι γεννιέται μια σοβαρή σύγχυση: η αγιότητα ταυτίζεται με ένα γενικό προσωπικό αλάθητο.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν γνωρίζει τέτοια αντίληψη. Οι άγιοι είναι φίλοι του Θεού, φορείς της Χάριτος, πρότυπα μετανοίας, καθαρότητας, ταπεινώσεως και αγάπης. Δεν είναι όμως αλάθητα πρόσωπα με την έννοια ότι κάθε λόγος τους, για κάθε θέμα, έχει αυτομάτως δογματικό κύρος. Η Εκκλησία αναγνωρίζει την αγιότητά τους, αλλά δεν τους απομονώνει από το σώμα της· τους εντάσσει μέσα στη μία Παράδοση, μέσα στην Ευχαριστιακή ζωή, μέσα στη Συνοδική συνείδηση, μέσα στη συμφωνία των Πατέρων.
Η αγιότητα δεν είναι προσωπικό αλάθητο
Η αγιότητα είναι καρπός της μετοχής του ανθρώπου στη Χάρη του Αγίου Πνεύματος. Ο άγιος δεν είναι απλώς ένας ηθικά καλός άνθρωπος, ούτε ένας χαρισματικός ψυχολόγος, ούτε ένας σοφός δάσκαλος σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα. Είναι άνθρωπος που κάλεσε τον Χριστό να κατοικήσει στην καρδιά του. Καθάρθηκε με τη μετάνοια, φωτίστηκε με την προσευχή, έμαθε να αγαπά σταυρικά, έζησε την πίστη όχι ως θεωρία αλλά ως ζωή.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε άγιος έχει όλα τα χαρίσματα. Ούτε σημαίνει ότι κάθε άγιος μπορεί να απαντήσει αυθεντικά σε κάθε δογματικό, ερμηνευτικό, κανονικό ή ιστορικό ζήτημα. Η Εκκλησία δεν είναι άθροισμα ατομικών αυθεντιών· είναι σώμα Χριστού. Και μέσα σε αυτό το σώμα το Άγιο Πνεύμα μοιράζει χαρίσματα «καθὼς βούλεται».
Ο Απόστολος Παύλος είναι απολύτως σαφής: «Καὶ οὓς μὲν ἔθετο ὁ Θεὸς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους…» (Α΄ Κορ. 12,28). Και αλλού ρωτά: «Μὴ πάντες ἀπόστολοι; μὴ πάντες προφῆται; μὴ πάντες διδάσκαλοι; μὴ πάντες δυνάμεις;» (Α΄ Κορ. 12,29). Η απάντηση είναι αυτονόητη: όχι. Δεν είναι όλοι απόστολοι, δεν είναι όλοι προφήτες, δεν είναι όλοι διδάσκαλοι, δεν έχουν όλοι το ίδιο χάρισμα.
Εδώ βρίσκεται το κλειδί. Η αγιότητα είναι η ζωή του Θεού στον άνθρωπο. Το χάρισμα είναι ειδική δωρεά του Πνεύματος για τη διακονία της Εκκλησίας. Η αγιότητα και τα χαρίσματα συνδέονται, αλλά δεν ταυτίζονται. Μπορεί κάποιος να είναι άγιος χωρίς να είναι μεγάλος δογματικός θεολόγος. Μπορεί να είναι θαυματουργός χωρίς να είναι ερμηνευτής των Γραφών. Μπορεί να έχει χάρισμα παρηγορίας, αλλά όχι χάρισμα συστηματικής θεολογικής διατύπωσης. Αυτό δεν μειώνει την αγιότητά του· απλώς τη βάζει στη σωστή εκκλησιολογική της θέση.
Το αλάθητο ανήκει στην Εκκλησία, όχι σε μεμονωμένα πρόσωπα
Στην Ορθόδοξη Παράδοση η αλήθεια δεν στηρίζεται σε ένα μεμονωμένο άτομο, όσο άγιο κι αν είναι. Η αλήθεια φυλάσσεται και εκφράζεται από την Εκκλησία ως σώμα Χριστού. Εκφράζεται στην Αγία Γραφή, στους Πατέρες, στις Οικουμενικές Συνόδους, στη θεία λατρεία, στην ασκητική εμπειρία, στη ζωντανή συνέχεια της παραδόσεως.
Ακόμη και οι μεγάλοι Πατέρες δεν λειτουργούν ως ιδιωτικές αυθεντίες. Ο άγιος Αθανάσιος ο Μέγας, ο άγιος Βασίλειος, ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς δεν είναι αυθεντίες επειδή υπήρξαν απλώς μεγάλες αγιοπνευματικές προσωπικότητες. Είναι αυθεντικοί θεολόγοι επειδή ο λόγος τους εκφράζει την πίστη της Εκκλησίας, επειδή έγινε δεκτός από το εκκλησιαστικό σώμα, επειδή βρίσκεται σε συμφωνία με την Αποστολική και Πατερική εμπειρία.
Αυτό σημαίνει ότι κανένας άγιος δεν πρέπει να απομονώνεται από την Εκκλησία. Αν πάρουμε μια φράση ενός αγίου, την αποκόψουμε από το πλαίσιό της και την κάνουμε απόλυτο κριτήριο για όλα τα ζητήματα, τότε δεν τιμούμε τον άγιο. Τον χρησιμοποιούμε. Και μάλιστα τον χρησιμοποιούμε με τρόπο ξένο προς το ίδιο το φρόνημα των αγίων, οι οποίοι ποτέ δεν διεκδίκησαν προσωπικό αλάθητο.
Οι άγιοι ήταν οι πρώτοι που ζούσαν με φόβο Θεού, ταπείνωση και υπακοή στην Εκκλησία. Δεν ζητούσαν να επιβάλουν τον εαυτό τους. Δεν έλεγαν «εγώ είμαι το κριτήριο». Έλεγαν, με τον τρόπο της ζωής τους, «η Εκκλησία είναι η κιβωτός της σωτηρίας· ο Χριστός είναι η αλήθεια».
Η διάκριση των χαρισμάτων μέσα στην Εκκλησία
Η ποικιλία των χαρισμάτων δεν είναι αδυναμία της Εκκλησίας· είναι πλούτος. Το Άγιο Πνεύμα δεν δημιουργεί ομοιομορφία. Δεν κάνει όλους τους αγίους ίδιους. Άλλος φανερώνει κυρίως την ακρίβεια της δογματικής διατύπωσης. Άλλος τη μεταμορφωτική δύναμη της ποιμαντικής παρηγορίας. Άλλος την άσκηση. Άλλος την ομολογία. Άλλος το μαρτύριο. Άλλος την ερμηνεία της Γραφής. Άλλος τη διάκριση των λογισμών.
Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος δεν είναι ίδιος με τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής δεν έχει την ίδια εκκλησιαστική αποστολή με τον άγιο Σεραφείμ του Σάρωφ. Ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς δεν διακονεί την Εκκλησία με τον ίδιο τρόπο που τη διακόνησε ο άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης. Όλοι είναι άγιοι, αλλά δεν έχουν όλοι την ίδια διακονία.
Η ίδια η εκκλησιαστική μνήμη το αποδεικνύει. Μόνο λίγοι άγιοι έλαβαν τον τίτλο «Θεολόγος»: ο άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άλλοι άγιοι δεν γνώρισαν τον Θεό. Σημαίνει ότι η Εκκλησία αναγνώρισε σε αυτούς ένα ιδιαίτερο χάρισμα θεολογικής εκφράσεως. Άλλοι Πατέρες, όπως ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς, αν και δεν φέρουν τον ίδιο τίτλο, έχουν σαφώς κορυφαία δογματική σημασία, διότι η Εκκλησία δέχθηκε τη θεολογική τους μαρτυρία ως έκφραση της εμπειρίας της.
Άρα, η φράση «είναι άγιος, άρα έχει πάντα δίκιο σε όλα» δεν είναι Πατερική. Είναι απλοϊκή. Η σωστή φράση θα ήταν: «είναι άγιος, άρα η ζωή του φανερώνει τη Χάρη του Θεού· οι λόγοι του πρέπει να ακούγονται με σεβασμό, αλλά να κατανοούνται μέσα στην Παράδοση της Εκκλησίας».
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και το χάρισμα της ερμηνείας
Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα αγιολογική διήγηση για τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Σύμφωνα με αυτήν, ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, όταν του ζητήθηκε να ερμηνεύσει ορισμένα δύσκολα χωρία της Αγίας Γραφής, έλαβε πληροφορία ότι το ιδιαίτερο χάρισμα της ερμηνείας είχε δοθεί στον Ιωάννη τον Αντιοχέα, δηλαδή στον γνωστό Άγιο Ιωάννη Χρυσόστομο. Άλλη σχετική διήγηση αναφέρει ότι ο Ευαγγελιστής Ιωάννης εμφανίστηκε στον Χρυσόστομο και του παρέδωσε ειλητάριο, ως σημείο ότι θα του ανοιχθεί η διάνοια για την κατανόηση των θείων Γραφών.
Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη διήγηση ως αυστηρή ιστορική απόδειξη. Ανήκει στον χώρο της Αγιολογικής παραδόσεως και λειτουργεί κυρίως παιδαγωγικά και συμβολικά. Το θεολογικό της νόημα, όμως, είναι πολύ σημαντικό: ακόμη και μεταξύ μεγάλων αγίων υπάρχει διάκριση χαρισμάτων. Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος είναι ασύγκριτος θεολόγος της Αγίας Τριάδος. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος είναι ασύγκριτος ερμηνευτής της Γραφής και κήρυκας του εκκλησιαστικού λόγου. Το ένα χάρισμα δεν καταργεί το άλλο. Ο ένας άγιος δεν μειώνεται επειδή άλλος έχει διαφορετική δωρεά.
Αυτό είναι πολύ χρήσιμο για να καταλάβουμε την λειτουργία και την διάκριση των χαρισμάτων. Αν ακόμη και οι μεγάλοι Πατέρες έχουν διαφορετικές χαρισματικές διακονίες, πόσο περισσότερο χρειάζεται προσοχή όταν χρησιμοποιούμε λόγους συγχρόνων αγίων για σύνθετα θεολογικά ζητήματα.
Ο άγιος Παΐσιος ως παράδειγμα ορθής διάκρισης
Ο άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα συγχρόνου αγίου του οποίου οι λόγοι χρησιμοποιούνται συχνά σε κάθε είδους συζήτηση. Ο άγιος Παΐσιος υπήρξε αναμφίβολα μεγάλη μορφή της Εκκλησίας. Η αγάπη του, η προσευχή του, η διάκρισή του, η ασκητική του ζωή, η παρηγορία που πρόσφερε σε χιλιάδες ανθρώπους, η δύναμη του λόγου του και τα πολλά σημεία της Χάριτος στη ζωή του μαρτυρούν την αγιότητά του.
Όμως χρειάζεται προσοχή στον τρόπο που μιλούμε για τη θεολογία του. Ο άγιος Παΐσιος δεν ήταν δογματικός θεολόγος με τον τρόπο του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου ή του αγίου Γρηγορίου Παλαμά. Δεν έγραψε συστηματικές πραγματείες περί Τριάδος, Χριστολογίας, ακτίστου Χάριτος ή εκκλησιολογίας. Δεν κλήθηκε να διατυπώσει όρους Συνόδου ούτε να αντιμετωπίσει δογματικές αιρέσεις με τεχνική θεολογική γλώσσα.
Η θεολογία του ήταν κυρίως πρακτική, εμπειρική, ποιμαντική. Ήταν θεολογία της καρδιάς, της μετανοίας, της διάκρισης, της παρηγορίας, της θεραπείας των λογισμών. Μιλούσε απλά, παραστατικά, συχνά με εικόνες από την καθημερινή ζωή, με χιούμορ, με παιδαγωγική προσαρμογή στον άνθρωπο που είχε μπροστά του. Έσωζε ανθρώπους από την απελπισία, τη σύγχυση, την αμαρτία, την απόγνωση.
Ο ίδιος ο άγιος Παΐσιος έλεγε ότι θεολογία δεν είναι τα όμορφα λόγια του μυαλού, αλλά ο λόγος του Θεού που συλλαμβάνεται από αγνές, ταπεινές και αναγεννημένες ψυχές. Τόνιζε ότι η θεολογία χωρίς πνευματική άσκηση και εσωτερικό βίωμα γίνεται εξωτερική, γεμάτη αμφιβολίες και ερωτηματικά. Μιλούσε για «πρακτικούς θεολόγους», δηλαδή ανθρώπους που, με την κάθαρση και την επίσκεψη της Χάριτος, γνωρίζουν τον Θεό βιωματικά.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε φράση του αγίου Παϊσίου πρέπει να χρησιμοποιείται ως δογματικός κανόνας. Αντίθετα, το ίδιο του το παράδειγμα μάς καλεί σε ταπείνωση και διάκριση. Ο Παΐσιος δεν ήθελε να δημιουργήσει «παϊσιανισμό». Δεν ήθελε οι άνθρωποι να αντικαταστήσουν την Εκκλησία με τα λόγια του. Ήθελε να οδηγήσει τους ανθρώπους στον Χριστό, στην εξομολόγηση, στην προσευχή, στην ταπείνωση, στην εκκλησιαστική ζωή.
Όταν λοιπόν χρησιμοποιούμε τον άγιο Παΐσιο ως απόλυτη απάντηση σε κάθε ζήτημα, κινδυνεύουμε να αδικήσουμε τον ίδιο. Τον βγάζουμε από το φυσικό του πλαίσιο, που είναι η ποιμαντική θεραπεία του ανθρώπου, και τον τοποθετούμε σε ρόλο που ο ίδιος δεν διεκδίκησε.
Η λανθασμένη χρήση των λόγων των αγίων
Η κακή χρήση των λόγων των αγίων έχει μερικά κοινά χαρακτηριστικά.
Πρώτον, απομονώνει φράσεις. Παίρνει μια πρόταση, συχνά από προφορική διήγηση, και την παρουσιάζει ως τελεσίδικη εκκλησιαστική θέση.
Δεύτερον, αγνοεί το πλαίσιο. Δεν εξετάζει σε ποιον ειπώθηκε, πότε ειπώθηκε, για ποιο πρόβλημα ειπώθηκε και με ποιο ποιμαντικό σκοπό.
Τρίτον, συγχέει τα είδη του λόγου. Άλλο είναι μια προσωπική συμβουλή, άλλο μια ασκητική νουθεσία, άλλο μια προφητική προειδοποίηση, άλλο μια δογματική διατύπωση.
Τέταρτον, χρησιμοποιεί τον άγιο για να στηρίξει ήδη διαμορφωμένες απόψεις. Αντί να αφήνουμε τον άγιο να μας οδηγήσει σε μετάνοια, τον καλούμε να επιβεβαιώσει τη δική μας ιδεολογία.
Πέμπτον, δημιουργεί πνευματικό φανατισμό. Όποιος διαφωνεί με μια συγκεκριμένη ερμηνεία του λόγου του αγίου παρουσιάζεται ως δήθεν εχθρός του αγίου ή της Εκκλησίας. Έτσι ο άγιος γίνεται αφορμή διαιρέσεως, ενώ η ζωή του ήταν διακονία ενότητας, ειρήνης και σωτηρίας.
Οι άγιοι δεν μας δόθηκαν για να έχουμε περισσότερα επιχειρήματα. Μας δόθηκαν για να έχουμε περισσότερη μετάνοια. Δεν είναι πνευματικά όπλα κατά των άλλων· είναι φώτα που αποκαλύπτουν πρώτα τη δική μας πνευματική φτώχεια.
Γι’ αυτό, όταν διαβάζουμε λόγους συγχρόνων αγίων, χρειάζεται να θέτουμε ορισμένα ερωτήματα:
* Είναι αυτός ο λόγος προσωπική συμβουλή ή γενική διδασκαλία;
* Συμφωνεί η ερμηνεία με την Αγία Γραφή και τους Πατέρες;
* Μήπως τον χρησιμοποιώ για να δικαιώσω τον εαυτό μου;
* Με οδηγεί σε ταπείνωση, αγάπη και μετάνοια ή σε ένταση, υπεροψία και καταδίκη των άλλων;
* Τον διαβάζω μέσα στην Εκκλησία ή τον κάνω ιδιωτικό κανόνα;
Αυτή η διάκριση δεν μειώνει τους αγίους. Αντίθετα, τους προστατεύει από τη δική μας κακή χρήση.
Οι άγιοι ως μάρτυρες, όχι ως ιδιωτικά αλάθητα
Η αγιότητα είναι η μεγάλη απόδειξη ότι το Ευαγγέλιο είναι αληθινό. Οι άγιοι φανερώνουν ότι ο άνθρωπος μπορεί να γίνει κατά χάριν αυτό που ο Θεός τον καλεί να γίνει. Είναι ζωντανές μαρτυρίες της Αναστάσεως. Είναι η απάντηση της Εκκλησίας στην απελπισία του κόσμου.
Αλλά ακριβώς επειδή οι άγιοι είναι τόσο πολύτιμοι, δεν πρέπει να τους παραμορφώνουμε. Δεν πρέπει να τους μετατρέπουμε σε αλάθητους σχολιαστές των πάντων. Δεν πρέπει να αντικαθιστούμε την Εκκλησία με αποφθέγματα. Δεν πρέπει να συγχέουμε την αγιότητα με την χαρισματική δογματική αυθεντία.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία μάς καλεί να τιμούμε τους αγίους μέσα στη ζωή της Εκκλησίας. Να ακούμε τον λόγο τους, αλλά να τον ερμηνεύουμε με διάκριση. Να δεχόμαστε την ποιμαντική τους σοφία, αλλά να μη διαλύουμε τη Συνοδική και Πατερική τάξη της πίστης. Να εμπνεόμαστε από τη ζωή τους, αλλά να μη φτιάχνουμε γύρω από αυτούς ιδεολογικά στρατόπεδα.
Ο άγιος Παΐσιος, και κάθε σύγχρονος άγιος, είναι δώρο του Θεού στην Εκκλησία. Το δώρο αυτό το δεχόμαστε σωστά όταν μας οδηγεί στον Χριστό, στην ταπείνωση, στην προσευχή, στη μετάνοια, στην αγάπη και στην εκκλησιαστική ενότητα. Αντίθετα, το παρερμηνεύουμε όταν το χρησιμοποιούμε για να θεμελιώσουμε ένα προσωπικό ή παραταξιακό αλάθητο.
Οι άγιοι δεν είναι πάνω από την Εκκλησία. Είναι η πιο φωτεινή καρποφορία της Εκκλησίας. Και γι’ αυτό η αληθινή τιμή προς αυτούς είναι να τους ακούμε όπως οι ίδιοι θα ήθελαν: όχι ως αφορμή αυταρέσκειας, αλλά ως πρόσκληση σε μετάνοια και ζωή εν Χριστώ.
***
Ένα κυριολεκτικά εκπληκτικό άρθρο που θα έπρεπε να γίνει φυλλάδιο και να το μοιράζουμε στις ενορίες. Άψογη θεολογική τοποθέτηση ώστε να μπούνε τα πράγματα στη θέση τους. Ευχαριστούμε τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Χονγκ Κονγκ κ. Νεκτάριο Τσίλη. Nektarios Tsilis

Σημ. : Από την σελίδα του π. Σπ. Σκουτή

[toula]

«Εκύκλωσαν αι του βίου με ζάλαι ώσπερ μέλισσαι κηρίον, Παρθένε».
«Σαν τα μελίσσια που τριγυρίζουνε γύρω στην κερήθρα, έτσι κ’ εμένα με ζώσανε οι ζαλάδες της ζωής, και πέσανε απάνω στην καρδιά μου και την κατατρυπάνε με τις φαρμακερές σαγίτες τους. “’μποτε, Παναγία μου, να σε βρω βοηθό, να με γλυτώσεις από τα βάσανα».
Μα ποιός από μας γυρεύει βοήθεια από την Παναγία, από τον Χριστό κι’ από τους άγιους; Γυρεύουμε βοήθεια από το κάθε τι, παρεκτός από το Θεό.
Αλλά τι βοήθεια μπορούνε να δώσουνε στον άνθρωπο τα είδωλα τα λεγόμενα «επιστήμη» και «τέχνη»;
Ο άγιος Ισαάκ ο αναχωρητής λέγει: «Σ’ όλους τους δρόμους που πορεύονται οι άνθρωποι σε τούτον τον κόσμο, δεν βρίσκουνε σε κανένα την ειρήνη, ως που να σιμώνουμε στην ελπίδα του Θεού».
Μα αλλοίμονο! οι πιο πολλοί άνθρωποι είναι «οι μη έχοντες ελπίδα» όπως λέγει ο Παύλος.
Όποιος δεν έχει την πίστη μέσα στην καρδιά του, τι ελπίδα μπορεί νάχει;
Όπου ν’ ακουμπήσει, όλα είναι σάπια.
Γι’ αυτό κι’ ο υμνογράφος που είπαμε, λέγει στην Παναγία:
«Απορήσας εκ πάντων, οδυνηρώς κράζω σοι. Πρόφθασον, θερμή προστασία, και την βοήθειαν δος μοι τω δούλω σου τω ταπεινώ και αθλίω». «Όλα, λέγει, τα δοκίμασα, μα κανένα πράγμα δε μπόρεσε να με ξαλαφρώσει.
Για τούτο φωνάζω Εσένα με θρήνο πικρόν, και λέγω:
Πρόφταξε και δόσε τη βοήθειά σου σε μένα τον ταπεινό κι’ άθλιο δούλο σου».
Φώτη Κόντογλου .

[toula]

Ποῖον ἄλλον σκοπὸν ἔχει ἡ παιδεία παρὰ νὰ διαφωτίσῃ τὸν ἄνθρωπον, νὰ φωτίσῃ ὅλας τὰς ἀβύσσους καὶ τοὺς κρημνοὺς μέσα του καὶ νὰ ἐκδιώξῃ ἀπ’ αὐτοῦ ὅλα τὰ σκότη;
Ἐὰν ὅμως ὁ ἄνθρωπος εἶναι χωρίς Χριστὸν τὸν Θεόν, δηλαδή χωρὶς αὐτὸ τὸ μοναδικὸν ἄσβεστον Φῶς, πῶς θὰ διασκορπίσῃ τὸν ζόφον τοῦ σύμπαντος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ παντοῦ ἐπιτίθεται ἐναντίον του, καὶ πῶς θὰ ἐκδιώξῃ τὸ σκότος ἀπὸ μέσα του;
Μὲ ὅλα τὰ φῶτα του, ἀλλὰ χωρὶς τὸν Θεόν, ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶναι ἄλλο τι ἀπὸ πυγολαμπίδα εἰς τὸν ἄπειρον ζόφον τοῦ σύμπαντος.
Ἅγιος Ἰουστίνος Πόποβιτς.

[toula]

“Πολλοίς συνεχόμενος πειρασμοίς, προς Σε καταφεύγω σωτηρίαν επιζητών”.
Όποιος έχει πολλή ευλάβεια στην Παναγία, ακούει το όνοµα Της και αλλοιώνεται.
Ή, αν το βρη κάπου γραµµένο, το ασπάζεται µε ευλάβεια και σκιρτάει η καρδιά του.
Μπορεί να κάνη ολόκληρη Ακολουθία µε έναν συνεχή ασπασµό στο όνοµα της Παναγίας.
Και όταν προσκυνά την εικόνα Της, δεν έχει την αίσθηση ότι είναι εικόνα, αλλά ότι είναι η ίδια η Παναγία, και πέφτει κάτω λειωµένος, διαλυµένος από την αγάπη Της.
Κάποτε, την ώρα που ένας νέος προσκυνούσε την εικόνα της Παναγίας μέσα στο Εκκλησάκι, ο Όσιος του είπε:
“Αν τώρα παρουσιαζόταν μπροστά μας η Παναγία, νομίζεις ότι θα ψάχναμε να βρούμε τον σωστό ήχο, για να Της πούμε το τροπάριο: “Πολλοίς συνεχόμενος πειρασμοίς;”
Όχι, αλλά μέσα από την καρδιά μας, θα Της φωνάζαμε:
“Πολλοίς συνεχόμενος πειρασμοίς, προς Σε καταφεύγω σωτηρίαν επιζητών”.
Η καρδιακή προσευχή του Οσίου συγκλόνισε τον νέο”.
Aπό το βιβλίο, “Ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης”, σ.304.

[toula]

«Ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσι με πᾶσαι αἱ γενεαί».
Ἔκτοτε ἡ Παναγία σιώπησε.
Δὲν χρειαζόταν πλέον νὰ ἐκφέρει λόγους, ἐφόσον ἔφερε στὴ γῆ τὸν Ἴδιο τὸν Λόγο τοῦ Πατρός.
Ἡ χάρη τῆς παρουσίας Της ὅμως ἦταν τόσο ψηλαφητή, ποὺ σὲ ἐκείνους ποὺ εἶχαν ἐκγυμνασμένα τὰ αἰσθητήρια τῆς ψυχῆς, μετέδιδε τὸ προφητικό Της πνεῦμα.
Ὡς ἀγέννητο βρέφος ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος ἦταν ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ποὺ μεγάλυνε τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο, ὅταν σκίρτησε ἀπὸ ἀγαλλίαση στὴ μήτρα τῆς μητέρας του Ἐλισάβετ.
Καὶ ἡ δίκαιη αὐτὴ γυναίκα πλήρης Πνεύματος Ἁγίου, πέρα ἀπὸ κάθε ἀνθρώπινη λογική, μπόρεσε νὰ ἀναγνωρίσει στὴ νεαρὴ ἐξαδέλφη Της τὴν ἐκπλήρωση τῆς παράδοξης προφητείας τοῦ Ἡσαΐα:
«Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἕξει ἐν γαστρὶ καὶ τέξεται υἱὸν καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ».
….Κάθε πτυχὴ τῆς ἐπίγειας ζωῆς τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἐκπλήρωνε τὴν ἐντολὴ Τοῦ Υἱοῦ Της νὰ γίνεται κάθε πράξη εὐσεβείας «ἐν τῷ κρυπτῷ».
Ἦταν ὅπως τὰ ἠλεκτρικὰ καλώδια ποὺ φέρουν τεράστια ἐνέργεια μέσα τους, ἐξωτερικὰ ὅμως δὲν φαίνεται τίποτε.
π. Ζαχαρίας Ζάχαρου