"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

π. Ανδρέα Αγαθοκλέους
Μη νομίσεις πως εύκολα μπορείς να καταλάβεις τις προθέσεις σου, να ερμηνεύσεις τις συμπεριφορές σου και να αναλύσεις τον εαυτό σου. Γιατί «άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου» κατά τη λαϊκή έκφραση. Και ο προφήτης Δαυίδ γράφει για την «καρδία βαθεία» (Ψαλμ.63), δηλαδή για τις ανεξερεύνητες σκέψεις του ανθρώπου. Γι’ αυτό, δεν μπορείς να είσαι απόλυτος στις κρίσεις σου, ούτε για τον εαυτό σου, ούτε για τους άλλους.
Μη νομίζεις ότι μπορείς να δημιουργήσεις «δίαυλο επικοινωνίας» με όποιον και όποτε θέλεις. Γιατί ο άλλος είναι μοναδική προσωπικότητα, με ελευθερία που καθορίζει τα «θέλω» του, με ένα DNA δικό του, με παρελθόν, συνήθειες και εμπειρίες διαφορετικές από τις δικές σου. Και έτσι, στην πραγματικότητα, μόνο αν επικοινωνήσουν οι καρδιές και όχι η λογική, μπορείτε να αρχίσετε να σχετίζεστε είτε με φιλία, είτε με έρωτα, είτε με πνευματικότητα. Τότε, δεν χρειάζεται να γνωρίζει ο ένας το παρελθόν του άλλου, αφού το παρελθόν είναι ανύπαρκτο. Ζεις στην ομορφιά του μυστηρίου της σχέσης μέσα στη δυναμική του παρόντος. Βιώνεις το «αγαπήσεις τον πλησίον όπως τον εαυτό σου».
Μη νομίσεις ότι το να γνωρίσεις τον Θεό είναι εύκολη υπόθεση. Χρειάζεται να παλέψεις με τον νουν, να ποθήσεις με την καρδιά, να υπομένεις και να επιμένεις. Γιατί, τελικά, δεν είσαι εσύ που θα γνωρίσεις τον Θεόν, αλλά ο Θεός θα σου αποκαλυφθεί και θα σου γνωρίσει τον εαυτό Του (πρβλ. Γαλ. 4,9), σε χρόνο ανυποψίαστο, όταν θα δει την καρδιά σου ανοιχτή και τον εαυτό σου έτοιμο για τη νέα ζωή. Γιατί, αλήθεια, η Γνώση του Θεού στο Πρόσωπο του Ιησού Χριστού, είναι κρίση. Ανατρέπεται η πορεία σου, αλλάζουν οι συνήθειές σου, απολαμβάνεις άλλες χαρές. Στην πραγματικότητα ανα-γεννάσαι!
Μη νομίσεις ότι η γνώση του εαυτού μας, του συνανθρώπου και του Θεού, έχει μόνο πάλη και δυσκολίες. Αυτά είναι τα μέσα που οδηγούν – αν γίνουν όπως οι Πατέρες και οι Μητέρες μας διδάσκουν – σε χαρά ανεκλάλητη. Το «απαρνησάσθω εαυτόν» εμπερικλείει πόνο, αλλά και ελευθερία. Γεννά «ωδίνες ως τικτούσης», αλλά και ευφροσύνη αιώνια.
Και όλα αυτά πραγματώνονται με την ελευθερία που έχουμε ως δώρο από το δημιουργό μας. Μία ελευθερία «φοβερή», κατά τον Άγιο Σωφρόνιο του Έσσεξ, γιατί μπορεί να σε οδηγήσει στον ουρανό ή να σε κατεβάσει στον άδη. Όπως, και με βάση αυτή, να αλλάξεις πορεία, σύμφωνα με το λόγο του Χριστού «έσονται οι έσχατοι πρώτοι και οι πρώτοι έσχατοι» (Ματθ. 20,16).
Πηγή: Ησυχαστήριο Αγίας Τριάδος

÷"Ω γλυκειά μας Μανούλα, ω φως της ψυχής μας, ω αγάπη ανόθευτος, ω ζωή της ψυχής μας! Με το όνομά σου στο στόμα να ξεψυχήσωμεν. Με ένα γλυκήτατον φίλημα να μας παραλάβης και εις τους κόλπους σου να υποδεχθής. Ω μάννα, μέλι και νέκταρ γλυκύτατον! Ω ευωδία και μυρίπνοον άρωμα!÷
(+Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής.+)

Ο άγιος πατήρ ημών Ιωάννης Καλαΐδης - Το χάρισμα της θαυματουργίας και της ίασης των ασθενούντων.
Ο άγιος πατέρας μας Ιωάννης ευλογήθηκε από τον Θεό με πολλά χαρίσματα. Είχε την διάκριση των αγίων, την αγάπη προς όλους τους ανθρώπους, την διόραση, την προόραση, την συγχωρητικότητα και κάθε ευλογία. Εκείνο όμως που τον χαρακτήριζε ήταν το χάρισμα της θαυματουργίας και της θεραπείας των ασθενούντων. Σε δημοσιεύματά μας έχουμε αναφερθεί σε πολλές περιπτώσεις, που με την προσευχή του ανακούφιζε και θεράπευε πολλούς αδερφούς μας! Μας αξίωσε ο καλός Θεός να βιώσουμε αρκετά τέτοια θαύματα στο συγγενικό μας περιβάλλον αλλά και να μάθουμε και για πολλά από αυτά, που συνέβησαν σε φίλους και πνευματικούς μας αδερφούς. Πάντοτε τα απέδιδε στον Θεό και στους τρεις νεοφανείς αγίους Ραφαήλ, Νικόλαο και Ειρήνη! Πιστεύω ότι τα μεγάλα αυτά χαρίσματα, της θαυματουργίας και της ίασης των ασθενούντων, τα έλαβε από τον Κύριό μας για την μεγάλη του ταπείνωση! Όταν τον ευχαριστούσαμε για όλες τις ευεργεσίες, μας έλεγε: " Τον Θεό παιδιά μου να ευχαριστήσετε και τους αγίους". Κοντά του έζησαν μεγάλα θαύματα και θαυματουργικές ιάσεις και ιερωμένοι, που κατείχαν και κατέχουν και σήμερα εξέχουσες θέσεις στην Εκκλησία μας! Συνεχώς μαθαίνουμε από αυτούς που ευεργετήθηκαν και νέα θαυμαστά γεγονότα, που ο Άγιος πατέρας τα έκρυβε επιμελώς!
Ας έχουμε την ευχή του και ας αποτελεί πάντοτε η αγία ζωή του παράδειγμα για όλους μας!
Μιλτιάδης Τσεσμετζής - εκπαιδευτικός

Ἂν σὲ ἀδίκησε ὁ ἀδελφός σου, συγχώρεσέ τον.
Ἂν σὲ ἐχθρεύεται, προσευχήσου γι' αὐτόν.
Ἂν σὲ διώκει, εὐλόγησέ τον.
Μὴν πεῖς. "Δὲν εἶναι δυνατό."
Ὁ Χριστὸς εἶπε: "Ν' ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθρούς σας."
Κι ὅ,τι εἶπε, εἶναι δυνατό, γιατί Αὐτὸς εἶναι ὁ παντοδύναμος Θεός.
Άγιος Αμφιλόχιος Πάτμου
Sinaxari.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΒ' ΜΑΤΘΑΙΟΥ
Ο Κύριος μας ,ο Υιός και Λόγος του Θεού Πατέρα, παρέδωσε τον παλαιό Νόμο στον Προφήτη Μωϋσή , όταν ο λαός του Ισραήλ περιπλανιόταν στην έρημο. Ήταν ένας νόμος δικαιοσύνης και ηθικής τελειότητας, ο οποίος δόθηκε σε μια εποχή απομάκρυνσης των ανθρώπων από κάθε αίσθημα δικαίου και ανθρωπισμού. Κυρίως ο Νόμος εστίαζε στην λατρεία του ενός αποκεκαλυμμένου Θεού, στις σχέσεις ανεκτικότητας και σεβασμού του πλησίον και σε διάφορες τυπικές διατάξεις λατρευτικής και εξωτερικής καθαρότητας. Οι Ιουδαίοι πίστευαν ότι οποιος τηρεί τις εντολές και τις διατάξεις είναι καθαρός και άγιος και θα γίνει κληρονόμος της Βασιλείας του Θεού.
Ήταν αρκετός όμως ο Νόμος του Μωϋσέως να κληροδοτήσει αιώνια Ζωή και απόλυτη αποκάλυψη και οδό σωτηρίας; Όχι! Και γι'αυτό ο Νομοθέτης έλαβε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσα μας και μας αποκαλύφθηκε ο ίδιος ως οδός και αλήθεια και Ζωή. Και συμπλήρωσε τον παλαιό Νόμο με το λαμπρό μήνυμα του Ευαγγελίου, αλλά κυρίως με αυτά τα οποία οικονόμησε και έκανε για μας. Τα Πάθη,την Ανάσταση, την Ανάληψη Του. Ο Παλαιός Νόμος ήταν σκιές και προτυπώσεις και όχι το Φως. Ποιές ήταν οι εντολές; Να προσκυνάς έναν μοναδικό Θεό, να μην κλέβεις, να μη μοιχεύεις,να μη φονεύσεις, να μην ψεύδεσαι, να τιμάς τους γονείς σου. Οι Φαρισαίοι πρόσθεταν σε όλα αυτά και ορισμένες μάταιες και ανόητες διατάξεις το τύπου : να πλένεις τα χέρια σου πριν το φαγητό και να μην μεταφέρεις ούτε βελόνα πάνω σου την ημέρα της αργίας και άλλα υποκριτικά . Όμως κανείς δεν κέρδισε την αιώνια Ζωή επειδή δεν υπήρξε ειδωλολάτρης ή επειδή δεν έκλεψε, δεν σκότωσε,δεν μοίχεψε, δεν είπε ψέματα, δεν τίμησε τους γονείς του. Αυτά είναι φυσικά ηθικά καθήκοντα τα οποία τηρούν και οι αμαρτωλοί και οι άθρησκοι,αν έχουν συνείδηση.
Ο Χριστός απαιτεί ένα άλλο είδος καθαρότητας και αγιότητας. Στον νεό της σημερινής περικοπής , ο οποίος όλα αυτά τα τήρησε απο τα παιδικά του χρόνια και όμως ακόμα υστερεί στον δρόμο για την αιώνια Ζωή, ζητάει το απόλυτο:" Πήγαινε πούλησε τα υπάρχοντα σου, μοίρασε το αντίτιμο στους φτωχούς και έλα ακολούθησε με". Ο νέος ήταν πλούσιος,ενάρετος και έντιμος και θεωρούσε ότι κατέχει τα πάντα και δεν του λείπει τίποτα. Άρα τώρα εναπόκειται μετά την πληρότητα του σε υλικά και πνευματικά αγαθά να κατακτήσει και την βασιλεία του Θεού. Δικαιωματικά. Ο Χριστός του αποδεικνύει ότι είναι ελλιπής και ελάχιστος διότι είναι γεμάτος από αυτάρκεια, αυταρέσκεια, υπερηφάνεια. Μοιράζοντας τα υπάρχοντα του θα απελευθερωθεί από τον εαυτό του, θα βγάλει φτερά πνευματικά. Αν δεν κάνει έξοδο από τον εαυτό του και δεν σκορπιστεί,αν δεν αδειάσει στους άλλους, δεν είναι άξιος Του.Θα είναι έτοιμος να αφοσιωθεί πλήρως να παραδοθεί σε Αυτόν ο οποίος είναι ο Ίδιος ή Αιώνια Ζωή και η Βασιλεία του Θεού εντός ημών, τον Ιησού Χριστό,μόνο αν αρνηθεί ολόκληρο τον κόσμο του!
Μεγάλο μάθημα μας δίνει η σημερινή περικοπή, αδελφοί μου! Δεν αρκεί η εξωτερική καθαρότητα,η τήρηση των εντολών και των τύπων, ούτε η ευλογία του πλούτου και της καλής ζωής για να θεωρείται ο άνθρωπος εκλεκτός του Θεού. Ο Χριστός απαιτεί τα πάντα,την πλήρη αφοσίωση στο Πρόσωπο Του.
Τόνισε στους μαθητές Του με απόλυτη και τρομερή βεβαιότητα ότι δύσκολα οι πλούσιοι θα εισέλθουν στη βασιλεία του Θεού. Και πλούσιος στην γλώσσα της Αγίας Γραφής δεν είναι μόνο ο εύπορος σε χρήμα και αγαθά αλλά και ο υπερήφανος, ο αλαζόνας,αυτός που στηρίζει τις ελπίδες του και την τελείωση του στις δυνάμεις και τις πεποιθήσεις του και όχι στον Θεό. Όπως επίσης φτωχός δεν είναι μόνο ο άπορος αλλά ο ταπεινός, η συντετριμμένη καρδιά,εκείνος που όλες τις ελπίδες,την διάνοια,την πίστη,το θέλημα το παρόν, το μέλλον του το αποκοβει από τον εαυτό του και το προσφέρει θυσία στα χέρια του Θεού. Αυτός είναι ο σοφός κατά Θεόν και σώζεται!
Ο πλούσιος νέος έφυγε περίλυπος μακρυά από τον Χριστό όχι μόνο γιατί ήταν σκλαβωμένος στην υλική και πνευματική του περιουσία αλλά και γιατί η φιλαυτία τον εκανε ψυχρό ορθολογιστή και νομιζε την σωτηρία τέτοιου είδους αδύνατη.Όμως ο Κύριος διαβεβαίωσε ότι τα αδύνατα για τους ανθρώπους είναι δυνατά για τον Θεό. Φτάνει ο άνθρωπος να καλλιεργήσει την διάθεση και την πρόθεση για τον καλό αγώνα. Και τότε ο Θεός συμπληρώνει τα κενά μας. Αυτός υψωνει φτωχούς και πένητας και ταπεινώνει την αυταρέσκεια και την μεγάλη ιδέα και αλαζονεία των ισχυρών .
Π.Παντ.Κρoύσκος

Πάμε φανουρόπιττα ή άρτο στην Εκκλησία;
Τα ευλογούν οι Ιερείς με ονομαστική αναφορά, δεν τα αφήνουμε δηλαδή απλά να εκκλησιαστούν και μνημονεύονται τα ονόματά μας και μετά τα αφήνουμε για να μοιραστούν ή τα μοιράζουμε στους παρόντες. Δεν τα παίρνουμε σπίτια μας! Πόσο αντιχριστιανική συνήθεια είναι αυτή, η οποία δείχνει με κάποιο τρόπο ότι δεν έχουμε εκκλησιαστική συνείδηση, αγάπη, διάθεση, προσφοράς, κοινωνία μεταξύ μας!
Ψάχνουμε για ατομική δικαίωση, ατομική σωτηρία, έχουμε μια πελατειακή σχέση με το μυστήριο και τον Αγιασμό. Να μαθαίνουμε να ξεπερνούμε τα όρια του εαυτού μας, να βγαίνουμε εκτός των ορίων που θέτουμε, να κάνουμε έξοδο από το εγώ. Να μάθουμε να μοιραζομαστε γιατι έτσι λαμβάνει ουσία η προσφορά μας και υποστασιοποιείται το μυστήριο της Εκκλησίας. Το εμείς. Η προσφορά μας στο Ιερό, καρποφορία λέγεται , γίνεται για να ευλογηθεί με την διανομή των προσφορών όλο το Σώμα των πιστών . Όπως το παιδάκι αυτό του Ευαγγελίου θυσιασε τα λίγα του ψωμιά και ψάρια και μετά από την ευλογία του Χριστού χόρτασαν όλοι οι παρευρισκόμενοι. Αυτούς τους εορταστές αγαπάνε οι Άγιοι και ο Χριστός.
Στον Άγιο Φανούριο πάμε πίτες σαν αφιέρωμα , σαν τάμα, από ευγνωμοσύνη. Για πρακτικά, καθημερινά πράγματα. Απλά, απενοχοποιημένα . Από ευγνωμοσύνη για μια ίαση ασθένειας έως το χάσιμο μιας βελόνας. Δεν καταλαβαίνετε το μυστήριο της ταπείνωσης, της σμίκρυνσης, της προσαρμογής, θα έλεγα ο ανόσιος , των αγίων στα μέτρα μας για να μας διακονήσουν; Μα αυτή είναι η διδασκαλία, η ουσία της συγκατάβασης του Θεού! Γιατί είμαστε τόσο ελιτιστες και μας αρέσουν τα ωραία λόγια και οι υψηλές έννοιες;
Να μας ' φωτίσει λέει τον δρόμο προς τον Θεό και να μας δείξει την οδό της βασιλειας'. Την ξέρουμε την οδό της Βασιλείας είναι ο Χριστός. Τι άλλο δρόμο θέλετε να σας φωτίσει; Προσωπικές διεξόδους προς μια προσαρμοσμένη σε μας αυτοδικαίωση- σωτηρία ή μας αρέσει να λέμε επιδεικτικα λόγια ολο ευλάβεια για να τιμήσουμε την πνευματικότητα ως θεότητα; Η πνευματικοτητα είναι καλή αλλά δεν είναι θεότητα και η ύλη δεν είναι ο βασιλιάς αλλά δεν είναι και ο διάβολος. Όλα είναι ευλογημένα με μεγαλείο και σπουδαιότητα! Μη περιφρονείτε τα μικρά πράγματα. Μικροί είμαστε και εμείς.
Η Εκκλησία δεν κινδυνεύει από την λαϊκή ευλάβεια αλλά από την υψηλή διανόηση. Από κει προήλθαν όλες οι αιρέσεις με μήτρα τους τον μανιχαϊσμό. Έγραφα τις προάλλες ότι οι απλοί ανθρωποι, ο λαός του Θεού , απευθύνονται με προσφορές στον Θεό γιατι πιστεύουν απόλυτα στην παντοδυναμία Του και την εύνοια Του και μπροστά σε μια τέτοια ομολογητική στάση, οποιαδηποτε αλλοίωση του ορθού μας ήθους, βλέπε ανταλλακτική πίστη, έχει δευτερευουσα σημασία. Συνήθως αυτη την διάλεκτο της καθαρότητας την μεταχειρίζεται η οργανωσιακή και νεοπατερική νομενκλατούρα. Μην τους δίνετε τόσο σημασία. Δείχνουν περιφρόνηση στην αυθόρμητη λαϊκή ευσέβεια επειδή ο απλός λαός εξαρτά την λύση των προβλημάτων του από την δύναμη του Θεού και όχι από την δική τους γνώμη.
Τώρα για τις διάφορες μαγικές συνταγούλες με τον συγκεκριμένο αριθμό υλικών κλπ ας κάνουμε μια συγκατάβαση. Πλέον καταδικαστέα και επιλήψιμη είναι η φιλοσοφική και ιδεολογική θεώρηση της Πίστης, αλλά επειδή έχει κουλτουράλε αμπαλάζ στεκόμαστε με σεβασμό μπροστά στους σπουδαίους εκφραστές της, για να μην παρεξηγηθούμε για αδαείς. Και ναι ωραίο είναι ' να σου βρεί ο άγιος γαμπρό για την κόρη σου' . Είναι φοβερή αγωνία για κάποιους γονείς η αποκατασταση των παιδιών τους. Είτε αυτό αφορά την πνευματική ή την κοσμική διάσταση. Δεν μπορούμε να περιμένουμε όλοι από τα παιδιά μας να ζουν σαν κοσμοκαλόγεροι γύρω από θρησκευτικά περιβάλλοντα ή περιμένοντας να παντρευτούν κάποιον επίγειο Άγγελο και ελλείψη αυτού ουδένα . Ρομαντικό αλλά ανέφικτο. Υπάρχουν κι άλλοι τρόποι ζωής στους οποίους αναπαυεται ο Χριστός. Μια οικογένεια μέσα στον κόσμο λόγου χάριν. Αλλιώς θα ζούσαμε στην κόλαση μιας άψογης ομοιομορφίας και ουδέν οδυνηρότερον τούτου.

π. Παντ. Κρούσκος

Νομίζεις, ὅτι ἄδικα κοπιάζεις, ὑποφέροντας κόπους καὶ θλίψεις; ὄχι, ὁ Θεὸς δὲν θέλει τὸν κόπο σου, ἀλλὰ ἐσὺ τοῦ προσφέρεις ὡς θυσία ἀγάπης τις δικές σου θλίψεις καὶ
στενοχώριες. Αὐτὴ τὴν διάκρισι δείχνουν ὅλοι, ὅσοι ἀγαποῦν τὸν Θεό, στενοχωρώντας καὶ θλίβοντας τὸν ἑαυτό τους γιὰ τὴν ἀγάπη πρὸς αὐτόν· διότι ὅσοι προθυμοποιοῦνται νὰ ζήσουν με φόβο Θεοῦ, ὑποφέρουν κάθε θλῖψι καὶ ὑπομένουν κάθε διωγμό γι' αὐτόν· καὶ τότε αὐτὸς τοὺς κάνει ἐξουσιαστὲς τῶν δικῶν του κρυπτῶν θησαυρῶν.
ΑΒΒΑΣ ΙΣΑΑΚ

Μητέρα Ουράνια , δέξου με στην δόξα σου! Γιατί η δόξα η κοσμική όπου νυχτώνεται, δεν ξημερώνει. Και η κορώνα που οι άνθρωποι δίνουν είναι πάντα αγκάθινο στεφάνι για τους φρόνιμους και τρελοσκουφι για τους άφρονες. Όσο ο χρυσός βρίσκεται μέσα στη γη, ο καθένας τον αγαπά και τον επιζητά. Όταν όμως ανυψωθή στο κεφάλι ενός ανθρώπου, σκοτάδι φθόνου και μίσους θαμπώνει τη λάμψη του.
Κανε με χρυσάφι κρυμμένο στο πιο απόκρυφο θησαυροφυλάκιό Σου, κανείς να μην με γνωρίζει εκτός από Εσένα. Γιατί, όσο με γνωρίζεις Εσύ, είμαι γνωστός, όσο όμως οι άνθρωποι μονάχα με γνωρίζουν, το όνομά μου είναι αμφιβολία.
Κρύψε με από τα κακά μάτια του κόσμου, γιατί χλωμιάζω σαν με κοιτούν. Φύλαξε με σαν μυστικό, που ο φθόνος δεν το υποψιάζεται. Γίνε από μένα πιο σοφή και να μην με αποκαλύπτεις σε κανέναν. Δες εγώ είχα Εσένα σαν το γλυκύτερο μυστικό και Σε αποκάλυψα στον κόσμο και ο κόσμος με ειρωνεύτηκε. Γιατι ο φθόνος ειρωνεύεται, όταν δεν μπορεί να αρπάξει.
Φίλοι μου, τί παίρνετε από την δόξα την ανθρώπινη παρά μεθύσι; Μεθύσι που με τραγούδι αρχινά, αλλα καταληγει με το πεσιμο στα λασπονερα.
Φίλοι μου, όλα τα στόματα, που σας ψάλλουν ευχαριστήρια άσματα, ξέρουν και ένα άλλο, αντίθετο τραγούδι, που θα το ακούσετε αργότερα…
Φεύγετε μακριά από τη δόξα που μοιάζει με πύργο χτισμένο στις πλάτες του κήτους, για να μη γελάνε μαζί σας από την ακρογιαλιά και οι εχθροί και οι φίλοι.
Η ομόψυχη δόξα των ανθρώπων είναι η αδοξότερη, γιατί είναι ισοψυχη.
Εάν η δόξα σας είναι μια επιβράβευση από τον λαό, τότε είστε σαν πληρωμένοι μεροκαματιάρηδες και η επόμενη μέρα μπορεί να σας πετάξει έξω από τα χωράφια της.
Πραγματικά, καμία καινούργια ημέρα δεν αναγνωρίζει τη συμφωνία σας με την προηγούμενη. Κάθε μια ανοίγει νέον αγρό και κλίνει νέα συμφωνία.
Εάν είναι η δόξα σας έργο των μπράτσων σας, οι ημέρες σας θα είναι θυμός και οι νύχτες σας φόβος…
Εάν είναι η δόξα σας το έργο της σοφίας σας, η δόξας σας θα κάνει στείρα τη σοφία σας και θα την ανικητοποιησει.
Αν τη δόξα σας την ονομάζετε δόξα δική σας, ο Ουρανός θα σας τιμωρήσει για ψέμα και αρπαγή.
Πάτε έναν περίπατο με τη δόξα σας στο νεκροταφείο και δείτε αν οι νεκροί θα σας δοξάσουν.
Πράγματι, εσείς ήδη διαρκώς τριγυρνάτε στο νεκροταφείο, και από κινούμενους τάφους λαμβάνετε δόξα. Ποιος θα σας δοξάσει, όταν οι κινούμενοι τάφοι μείνουν ασάλευτοι;
Θα πενθήσετε βαθιά στον άλλον κόσμο, όταν θα ακούσετε τι πιστευαν πραγματικα για σας εκείνοι που σε αυτόν τον κόσμο σας δόξαζαν!
Μητέρα Ουράνια, κρύψε με βαθιά, μακριά από τα μάτια και τις γλώσσες των ανθρώπων. Εκει, όπου μόνο το δικό Σου όμμα εισχωρεί και ο δικός Σου ο λόγος ακούγεται μονάχα.
Σας ικετεύω, Αιώνια Ομορφιά μου!
(Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς: Προσευχές στη Λίμνη, Εκδόσεις Ορμύλια)

Ήθος και ηθική (Δημήτρης Μαυρόπουλος)
Τρεῖς γέροντες παρέβαλον τῷ Ἁββᾷ Σισώῃ, ἀκούσαντες τὰ περὶ αὐτοῦ. Καὶ λέγει αὐτῷ ὁ πρῶτος· πάτερ, πῶς δύναμαι σωθῆναι ἀπὸ τοῦ πυρίνου ποταμοῦ; Ὁ δὲ οὐκ ἀπεκρίθη αὐτῷ. Λέγει αὐτῷ ὁ δεύτερος· πάτερ, πῶς δύναμαι σωθῆναι ἀπὸ τοῦ βρυγμοῦ τῶν ὀδόντων καὶ ἐκ τοῦ σκώληκος τοῦ ἀκοιμήτου; Λέγει αὐτῷ ὁ τρίτος· πάτερ, τί ποιήσω, ὅτι ἡ μνήμη τοῦ ἐξωτέρου σκότους φονεύει με;
Ἁποκριθεὶς δὲ ὁ γέρων εἶπεν αὐτοῖς· ἐγὼ οὐδενὸς τούτων μέμνημαι· φιλεύσπλαγχνος γὰρ ὢν ὁ Θεός, ἐλπίζω ὅτι ποιεῖ μετ ̓ ἐμοῦ ἔλεος. Ἁκούσαντες δὲ τὸν λόγον τοῦτον οἱ γέροντες ἀπῆλθον λυπούμενοι. Μὴ θέλων δὲ ὁ γέρων ἐᾶσαι αὐτοὺς λυπουμένους ἀπελθεῖν, ὑποστρέψας αὐτοῖς εἶπε· μακάριοί ἐστε ἀδελφοί· ἐζήλωσα γὰρ ὑμᾶς· ὁ πρῶτος γὰρ ὑμῶν εἶπε περὶ τοῦ πυρίνου ποταμοῦ, καὶ ὁ δεύτερος περὶ τοῦ ταρτάρου καὶ ὁ τρίτος περὶ τοῦ σκότους· εἰ οὖν τοιαύτης μνήμης κυριεύει ὁ νοῦς ὑμῶν, ἀδύνατον ὑμᾶς ἁμαρτῆσαι· τί δὲ ποιήσω ἐγὼ ὁ σκληροκάρδιος, μὴ συγχωρούμενος εἰδέναι ὅτι κἄν ἐστι κόλασις τοῖς ἀνθρώποις; καὶ ἐκ τούτου πάσῃ ὥρᾳ ἁμαρτάνω· καὶ μετανοήσαντες αὐτῷ εἶπον· καθάπερ ἠκούσαμεν οὕτως καὶ εἴδομεν» (Γεροντικόν, «Τοῦ Ἁββᾶ Σισώη τοῦ μεγάλου» ιθ ́, ἐκδ. «Ἁστήρ», Ἁθῆναι 31981, σελ. 112).
Ὁ ἀββᾶς Σισώης ἐκφράζει τὸ ἦθος. Οἱ τρεῖς μοναχοὶ κινοῦνται στὸν χῶρο τῆς ἠθικῆς. Ὁ πρῶτος εἶναι παραδομένος στὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Οἱ ἄλλοι εἶναι παραδομένοι στὸν φόβο. Ἡ διαφορὰ δὲν εἶναι ἀξιολογική, δὲν ἀφορᾶ στὴν ἐκτίμηση τοῦ δρόμου τῶν ἀρετῶν. Ἡ διαφορὰ εἶναι ὑπαρξιακή. Φανερώνει δύο διαφοροποιημένους τρόπους ὑπάρξεως.
Τὸ ἐρώτημα εἶναι παλαιό. Ἔχει μὲν τεθεῖ ἤδη ἀπὸ τοὺς προφῆτες τοῦ Ἰσραήλ, ἀλλὰ οὐσιαστικὰ τέθηκε μὲ δραματικὸ τρόπο κατὰ τοὺς ἀποστολικοὺς χρόνους καὶ ἔκτοτε δὲν ἔπαψε νὰ ἀπασχολεῖ –νὰ ταλαιπωρεῖ, θὰ τολμοῦσα νὰ πῶ– τὰ δρώμενα στὸν ἐκκλησιαστικὸ βίο.
Ἄς ἀφήσομε προσώρας τὶς ἐνστάσεις τοῦ ἴδιου τοῦ Χριστοῦ ποὺ μᾶς παραδίδουν τὰ εὐαγγέλια, μὲ τὶς ἀντιδράσεις του στὴν κατεστημένη ἠθικὴ τάξη τῶν θρησκευόμενων Ἰουδαίων καὶ τὴ μανία τῶν τελευταίων ἀπέναντί του, καὶ ἂς δοῦμε τὰ προβλήματα ποὺ ἐμφανίζει ἕνας τέτοιος διάλογος ἀνάμεσα στὸ ἦθος καὶ τὴν ἠθικὴ στὴ χριστιανικὴ κοινότητα τῶν ἀποστολικῶν χρόνων.
Ἡ ἴδια ἡ Ἁποστολικὴ Σύνοδος (τὸ 48 μ.Χ.) φανερώνει αὐτὸν τὸν δραματικὸ διάλογο ἀνάμεσα στὸν νόμο καὶ στὴ χάρη. Τὰ κείμενα μᾶς λένε ὅτι οἱ Ἁπόστολοι παραδίδονται σὲ ὅ,τι ἐντέλλεται τὸ Ἅγιο Πνεῦμα: «ἔδοξε τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι καὶ ἡμῖν» (Πράξ. 15,28). Τὸ ἐρώτημα ὅμως γιὰ τὴ σχέση ἤθους καὶ ἠθικῆς συνεχίζει νὰ ἀπασχολεῖ τὴν ἀποστολικὴ Ἐκκλησία, ὅπως φαίνεται ὄχι μόνον ἀπὸ ὅσα μᾶς μαρτυρεῖ ὁ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς στὶς Πράξεις, ἀλλά, κυρίως, ἀπὸ ὅσα διαπραγματεύεται ὁ ἀπόστολος Παῦλος στὶς ἐπιστολές του. Ἡ σύγχυση, ποὺ καλεῖται ὁ Ἁπόστολος νὰ θεραπεύσει, δὲν προέρχεται τώρα ἀπὸ τοὺς ἀρνητὲς τοῦ Χριστοῦ Ἰουδαίους, ἀλλὰ ἀπὸ μέλη τῆς χριστιανικῆς κοινότητας – τὶς περισσότερες μάλιστα φορὲς ἀπὸ ἐπιφανῆ μέλη. Τὸ δραματικὸ στοιχεῖο αὐτοῦ τοῦ διαλόγου διατρέχει ἀρκετὲς ἀπὸ τὶς ἐπιστολές του, ὅπου ὁ Ἁπόστολος θὰ καταθέσει τὴν ὁριστική του θέση, ποὺ παρέμεινε κυριαρχούσα θέση στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας, παρὰ τὶς ἀντιδράσεις ἢ τὶς παρερμηνεῖες ποὺ μέχρι σήμερα ἐπιχειροῦνται. Εἴπαμε, ἀπὸ τὴ μιὰ τὸ ἦθος τοῦ ἀββᾶ Σισώη, ἀπὸ τὴν ἄλλη ἡ ἠθικὴ τῶν τριῶν ἐπισκεπτῶν του.
Γιὰ νὰ γίνει κατανοητὴ ἡ σημασία τῆς θεολογίας τοῦ ἀποστόλου Παύλου στὸ θέμα αὐτό, ἐπικαλοῦμαι μερικὲς ἀπὸ τὶς «δυνατὲς» φράσεις στὶς ἐπιστολές του.
Ὅπως γνωρίζομε, τὸ θέμα τῆς σχέσης νόμου καὶ χάρης τὸ διαπραγματεύεται στὶς ἐπιστολὲς Πρὸς Ρωμαίους καὶ Α ́ πρὸς Κορινθίους, χωρὶς νὰ λείπει καὶ ἀπὸ ἄλλες ἐπιστολές. Ἡ θέση του μοιάζει νὰ εἶναι ἀπόλυτη: πρῶτα πίστη στὸν Χριστό, τὸν ἀναστημένο βέβαια Χριστό, καὶ ἔπειτα ἀποδοχὴ τῆς δωρεᾶς τοῦ Θεοῦ ποὺ κάθε πιστὸς καλεῖται νὰ τὴν κάνει δύναμη ζωῆς. Ὁ ἴδιος τὸ ἔχει ζήσει ὡς πραγματικότητα καὶ τὸ ζεῖ ὡς διαρκὴ παρουσία τῆς θείας δυνάμεως: «χάριτι Θεοῦ εἰμι ὅ εἰμι» (Α ́ Κορ. 15,10) θὰ ἐπισημάνει μὲ ἔνταση. Εἶναι πεπεισμένος ὅτι ὁ μόνος τρόπος νὰ σωθεῖ ὁ ἄνθρωπος, νὰ γίνει δηλαδὴ σῶος καὶ ὡς πρὸς τὴ φύση του καὶ ὡς πρὸς τὸ γίγνεσθαι στὴν παρούσα ἢ στὴ μέλλουσα ζωή, εἶναι νὰ ἀποδεχθεῖ τὴν υἱότητα, νὰ γίνει υἱὸς τοῦ οὐρανίου Πατρός. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὁ πιστὸς γρηγορεῖ νὰ εἶναι δοχεῖον τῶν δυνάμεων τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. «Ὅσοι γὰρ Πνεύματι Θεοῦ ἄγονται, οὗτοί εἰσιν υἱοὶ Θεοῦ. Οὐ γὰρ ἐλάβετε Πνεῦμα δουλείας πάλιν εἰς φόβον, ἀλλ ̓ ἐλάβετε Πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐν ᾧ κράζομεν· ἀββᾶ ὁ Πατήρ» (Ρωμ. 8,14-15).
Καὶ τὰ ἔργα; Ποιὰ εἶναι ἡ δυναμικὴ τῶν «καλῶν» ἔργων, ἡ δυναμικὴ τῆς τήρησης τῶν ἐντολῶν; Ἡ δυναμική τους γεννιέται στὴν ἀπουσία τοῦ φόβου, στὴν παρουσία τῆς ἐλευθερίας, στὴν ἀποδοχὴ τοῦ θείου ἐλέους. «Ἅρα οὖν οὐ τοῦ θέλοντος οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ» (Ρωμ. 9,16). Στὴν Πρὸς Ἐφεσίους θὰ γίνει πιὸ συγκεκριμένος: «Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσωσμένοι διὰ τῆς πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, Θεοῦ τὸ δῶρον, οὐκ ἐξ ἔργων, ἵνα μή τις καυχήσηται» (Ἐφ. 2,9-9). Τὸ ἀκοῦμε αὐτό, ἢ δὲν τὸ ἀκοῦμε; Καρπὸς αὐτοῦ τοῦ δώρου, τῆς δωρεᾶς, τῆς χάρης, εἶναι ἡ καλὴ ἀλλοίωση, ὅπως ὀνομάζουν οἱ νηπτικοὶ Πατέρες τὸ ἀποτέλεσμα τῆς παρουσίας τῶν θείων δυνάμεων ἐντὸς τῶν πιστῶν. Αὐτὴ τὴν καλὴ ἀλλοίωση θὰ τὴν ὀνομάσει, στὴν Α ́ πρὸς Κορινθίους, «ὁδὸν καθ ̓ ὑπερβολήν», περιγράφοντάς την ὡς ἀγάπη, καὶ μάλιστα ἐνυπόστατη ἀγάπη, ἀφοῦ ὁ μόνος ποὺ ἀγαπάει μὲ τὸν τρόπο ποὺ ἐκθέτει στὸ 13ο κεφάλαιο τῆς ἐπιστολῆς, εἶναι ὁ Χριστός.
Ἄς θυμηθοῦμε τὴ στάση τῶν εὐσεβῶν Ἰουδαίων στὰ εὐαγγέλια, ποὺ ἐλέγχουν τὴν παρουσία καὶ τὸν λόγο τοῦ Χριστοῦ μὲ βάση τὰ ἔργα τους ποὺ ὑλοποιοῦν τὶς ἀπαιτήσεις τοῦ νόμου, ἔστω τοῦ νόμου ὅπως τὸν ἑρμηνεύουν. Μήπως ὅμως μέχρι σήμερα δὲν παγιδευόμαστε σὲ τέτοιες ἀντιλήψεις, ὅταν ἐπενδύομε σὲ ἀξιομισθίες; Μήπως μέχρι σήμερα δὲν εἴμαστε ὅμηροι ἑρμηνειῶν ποὺ παρακάμπτουν τὴ δυνατότητα ἔκπληξης λόγῳ ἀκριβῶς τῆς παρουσίας καὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος; Τὸ ἐρώτημα εἶναι γιὰ τὸ «λεῖμμα», τὸ ἐκλεκτὸ ὑπόλοιπο ὅσων ἔχουν κληθεῖ σὲ συνάντηση μὲ τὸν Χριστό. Ποιά προετοιμασία θὰ ἐγγυηθεῖ τὴ συναρίθμηση ἑνὸς πιστοῦ σ ̓ αὐτὴ τὴ νέα οἰκογένεια, ὅπου ὅμαιμοι μὲ τὸν Υἱὸ θὰ εἴμαστε υἱοὶ τοῦ Πατρός του; Ὁ Ἁπόστολος προκαλεῖ μὲ τὴ θέση του: «Οὕτως οὖν καὶ ἐν τῷ νῦν καιρῷ λεῖμμα κατ ̓ ἐκλογὴν χάριτος γέγονεν. Εἰ δὲ χάριτι, οὐκέτι ἐξ ἔργων· ἐπεὶ ἡ χάρις οὐκέτι γίνεται χάρις. Εἰ δὲ ἐξ ἔργων, οὐκέτι ἐστὶ χάρις· ἐπεὶ τὸ ἔργον οὐκέτι ἐστὶν ἔργον» (Ρωμ. 11,5-6).
Ἁρκετοὺς αἰῶνες ἀργότερα, ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητὴς θὰ ξαναθυμίσει τὶς θέσεις τοῦ ἀποστόλου Παύλου, διακρίνοντας τὴν ἀλήθεια ἀπὸ τὴν ἀρετή. Μᾶς καλεῖ νὰ ἱεραρχήσουμε ἐκ νέου τὶς προτεραιότητες, ἀσκώντας τὴν ἀρετὴ γιὰ νὰ παραμένομε στὴν ἀλήθεια καὶ ὄχι ὑποτάσσοντας τὴν ἀλήθεια στὴν ἀρετή: «… ὅτι διὰ τὴν ἀλήθειάν ἐστιν ἡ ἀρετὴ ἀλλ ̓ οὐ διὰ τὴν ἀρετὴν ἡ ἀλήθεια. Ὅθεν ὁ διὰ τὴν ἀλήθειαν πράττων τὴν ἀρετὴν κενοδοξίας οὐ τιτρώσκεται βέλεσιν, ὁ δὲ τὴν ἀλήθειαν ἀρετῆς ἕνεκεν ἐπιτηδεύων σύνοικον ἔχει τῆς κενοδοξίας τὴν οἴησιν» (Πρὸς Θαλάσσιον, Λ ́, 19).
Τελικά, οἱ ἔννοιες ἦθος καὶ ἠθικὴ εἶναι ὁμόλογες ἢ ἀσύμπτωτες; Νομίζω ὅτι ἡ ἀπάντηση φωτίζεται ἀπὸ τὸ περιεχόμενο ποὺ θὰ δώσομε ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἐρώτημα γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου. Ἄν ἀντιλαμβανόμαστε τὴ σωτηρία ὡς ἐπιβράβευση ἀρετῶν, ἀκόμα καὶ τῆς ἀγάπης ὡς ἀρετῆς, τότε οἱ δύο ἔννοιες εἶναι ἀσύμπτωτες. Ἄν τὴν ἀντιλαμβανόμαστε ὡς ἀποκατάσταση τῆς φύσης, δηλαδὴ ὡς ἐγχρίστωση (ἢ θέωση, ἂν θέλετε), τότε οἱ δύο ἔννοιες εἶναι ὁμόλογες. Μὲ ἄλλα λόγια, ἂν τὸ ἦθος προσδιορίζει τὸ περιεχόμενο τοῦ τρόπου βιωτῆς (ποὺ συμφωνοῦμε νὰ τὴν λέμε ἠθικὴ ζωή), ὁ δρόμος γιὰ τὴ σωτηρία ἀναγνωρίζεται καὶ προβάλλεται ὡς συνέπεια τῆς πίστης. Σὲ ἀντίθετη περίπτωση, ἂν ἡ ἠθική, ἕνα σύνολο δηλαδὴ ἔκφρασης τοῦ βίου διὰ ἀρετῶν ποὺ ἐμπεριέχουν, συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα, ἀπαίτηση ἀξιομισθίας, προσδιορίζει τὸ ἐκκλησιαστικὸ ἦθος, τότε ἀναδεικνύεται μὲ δραματικὸ τρόπο ἡ ἐπισήμανση τοῦ Χριστοῦ ὅτι οἱ ἐκλεκτοὶ θὰ εἶναι λίγοι, παρὰ τὴν κλήση σὲ πολλούς. Τὰ ἁγιολογικὰ καὶ λειτουργικὰ κείμενα εἶναι γεμάτα ἀπὸ τέτοιες ἐπισημάνσεις.
Ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς ἀποκαλύπτει ὅτι ἦρθε γιὰ νὰ σώσει τὸν κόσμο καὶ ὄχι γιὰ νὰ τὸν κρίνει («οὐ γὰρ ἦλθον ἵνα κρίνω τὸν κόσμον, ἀλλ ̓ ἵνα σώσω τὸν κόσμον», Ἰωάν. 12,47). Ἐπὶ δύο χιλιάδες χρόνια οἱ περισσότεροι χριστιανοί, ἐπιφανῶν δασκάλων μὴ ἐξαιρουμένων, ἔχουμε ἀποδυθεῖ σὲ ἕναν ἀγώνα κριτικῆς ἀξιολόγησης τῶν ἀνθρώπων, καὶ μάλιστα ὄχι ἀπὸ ἀγάπη καὶ μέριμνα γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ ἀδελφοῦ μας, ἀλλὰ γιὰ διασφάλιση τῆς δικῆς μας ἀλάθητης ἐπιλογῆς. Θὰ δώσω ἕνα παράδειγμα γιὰ τὸν λαθεμένο τρόπο ποὺ διαβάζομε τὰ ἴδια τὰ κείμενα τῆς παράδοσής μας. Ἡ Πενθέκτη Οἰκουμενικὴ Σύνοδος δὲν ἐξέδωσε δογματικοὺς ὅρους ἀλλὰ κανόνες, καὶ μάλιστα τοὺς περισσότερους κανόνες ποὺ ἐκδόθηκαν ποτὲ ἀπὸ Σύνοδο, τοπικὴ ἢ οἰκουμενική. Αὐτοὺς τοὺς κανόνες, ποὺ τοὺς ἐξέδωσε γιὰ νὰ βοηθήσει τὸν λαὸ τῆς Ἐκκλησίας στὴν ὁδοιπορία του γιὰ τὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, τοὺς ἐμπιστεύτηκε στὸν ἑκασταχοῦ ἐπίσκοπο καὶ στὴ διάκρισή του, δηλαδὴ τοὺς ἐμπιστεύθηκε στὸ πρόσωπο ποὺ προεδρεύει τῆς εὐχαριστιακῆς συνάξεως. Μὲ τὸ ἀκροτελεύτιο μάλιστα ἄρθρο της, τὸν κανόνα 102, ἔθεσε καὶ τὸν ἐπιδιωκόμενο σκοπό: παιδαγωγία πρὸς σωτηρία. Τὸ ζητούμενο δηλαδὴ δὲν ἦταν, καὶ δὲν πρέπει νὰ εἶναι, ἡ καταδίκη τοῦ ἀσθενοῦς μέλους τῆς εὐχαριστιακῆς κοινότητας, ἀλλὰ ἡ σωτηρία του. Πρέπει, μᾶς λέει αὐτὸς ὁ κανόνας, νὰ προσέχουν ὅσοι ἔχουν τὸ λειτούργημα νὰ ἐπιτρέπουν ἢ νὰ ἐμποδίζουν τὴν προσέλευση στὴ θεία Κοινωνία, «κατάλληλον τὴν θεραπείαν προσάγειν τῷ ἀρρωστήματι», νὰ προσφέρουν τὴν κατάλληλη θεραπεία, ὥστε «μή, τῇ ἀμετρίᾳ καθ ̓ ἑκάτερον χρώμενος, ἀποσφαλείη πρὸς τὴν σωτηρίαν τοῦ κάμνοντος», νὰ μὴν διακινδυνεύουν τὴ σωτηρία τοῦ πιστοῦ μὲ ἄμετρες ἀπαιτήσεις καὶ ἐφαρμογές. Εἶναι ἀκραῖο ἴσως αὐτὸ ποὺ θὰ πῶ, ἀλλὰ μοιάζει νὰ ὑπονομεύει ἡ ἴδια ἡ Σύνοδος τοὺς κανόνες της, ἐπισημαίνοντας ὅτι ἂν λειτουργήσουν αὐτόνομα ἢ ἀπόλυτα θὰ ὁδηγήσουν σὲ ἕνα ἀνθρωποκτόνο ἀποτέλεσμα.
Ὅταν ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀναλαμβάνει τὸ τιτάνιο, γιὰ τὴν ἐποχή του, ἔργο νὰ σχετικοποιήσει τὴ δύναμη τοῦ νόμου ποὺ ἐξουθένωνε τοὺς πιστούς, καὶ νὰ τὸν ἐπαναξιολογήσει σὲ ἄλλη προοπτική, τὴν προοπτικὴ ποὺ πηγάζει ἀπὸ τὴ δωρεὰ τοῦ Θεοῦ, τὴ χάρη ὅπως συχνὰ τὴν ὀνομάζει, πίστευε ὅτι προτείνει τὸν μόνο δρόμο πρὸς τὴ σωτηρία, ποὺ εἶναι ἡ παράδοση ἑκάστου πιστοῦ (πίστη ὀνομάζει αὐτὴ τὴν παράδοση) στὸν Χριστό. Ὁνόμασα τὸ ἔργο του τιτάνιο, γιατὶ εἶχε νὰ ἀντιπαλαίψει μὲ τὶς ἴδιες τὶς φυσικὲς δυνάμεις τοῦ ἀνθρώπου, δυνάμεις ποὺ καὶ τὸν ἴδιο τὸν συνέθλιβαν. Εἶναι πρὸς εὐκολία μας, νομίζω, νὰ ὀνομάζομε «ἰουδαΐζοντες» τοὺς πιστοὺς ποὺ τοῦ ἀντιτάσσονταν. Κατ ̓ οὐσίαν ἐπρόκειτο γιὰ ἄρνηση τῆς παρουσίας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τὸ ὁποῖο, μετὰ τὴν ἐπιδημία του «τὴν ἡμέραν τὴν μεγάλην τῆς Πεντηκοστῆς», παραμένει καὶ οἰκονομεῖ τὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὰ τῆς Δημιουργίας τοῦ Θεοῦ – τὸ ξέρομε ἢ δὲν τὸ ξέρομε, τὸ δεχόμαστε ἢ δὲν τὸ δεχόμαστε. Αὐτὴ ἡ παρουσία δίνει στὴν ἱστορία τοῦ κόσμου, καὶ τῆς Ἐκκλησίας εἰδικότερα, ἕναν χαοτικὸ χαρακτήρα, ποὺ κάνει τὶς ἐνέργειές μας καὶ τὶς ἀποφάνσεις μας νὰ μοιάζουν ἀφελεῖς. Ἁλλοῦ παίζεται τὸ παιχνίδι. Καὶ αὐτὸ τὸ «ἀλλοῦ» ἀναπαύεται πάνω σὲ ἕνα τραπέζι, τὴν Ἁγία Τράπεζα, ὅπου καλούμαστε νὰ ἀποδεχθοῦμε τὴν υἱοθεσία ποὺ μᾶς χαρίζεται «τρώγοντας» καὶ «πίνοντας» τὸν Χριστό.
Ὁ ἀββᾶς Σισώης, μὲ τὸν ὁποῖο ξεκινήσαμε, εἶναι παραδομένος στὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ ὄχι στὸν φόβο. Στὰ κείμενα ὁ ἀββᾶς περιγράφεται νὰ εἶναι ἐπίσης παραδομένος στὴν ἀγάπη – ἀγάπη πρὸς τὸν Θεὸ καὶ ἀγάπη πρὸς τὸν πλησίον. Καὶ ὅπως μᾶς παραδίδει ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης, «φόβος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἀλλ ̓ ἡ τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τὸν φόβον, ὅτι ὁ φόβος κόλασιν ἔχει» (Α ́ Ἰωάν. 4,18). Οἱ τρεῖς ἐπισκέπτες μοναχοὶ εἶναι παγιδευμένοι στὸν ἐφιάλτη τῶν ἀξιομισθιῶν. Τυχεροὺς τοὺς ὀνομάζει ὁ ἀββᾶς, γιατὶ ἔτσι δὲν ἁμαρτάνουν. Εὐτυχῶς γι ̓ αὐτούς, ἔγκαιρα καταλαβαίνουν ὅτι ἡ συνείδηση τῆς ἐνδιάθετης «ἁμαρτωλότητας» τοῦ ἀββᾶ Σισώη τὸν προφυλάσσει ἀπὸ τὴν ἔπαρση καὶ τὸν καθιστᾶ ἀνοιχτὸ στὸ ἔλεος καὶ τὴ δωρεὰ τοῦ Θεοῦ.
Άλλη Όψις

Ένα απόσπασμα από την Αγία Γραφή μας μιλά για τον Σαμουήλ(+ 20 Αυγούστου) την στιγμή που άκουσε στον ύπνο του για πρώτη φορά τη φωνή του Θεού να τον καλεί :” Σαμουήλ, Σαμουήλ!”. Ο Σαμουήλ τρέχει προς τον Ηλί, που ήταν αρχιερέας, και του λέει:” Εδώ είμαι, με κάλεσες;”. ” Όχι, δεν σε κάλεσα. Πήγαινε και ξανακοιμησου “.
Μια δεύτερη φορά, άκουσε τη φωνή του Θεού να τον καλεί:” Σαμουήλ, Σαμουήλ!”. Και πάλι τρέχει προς τον Ηλι και του λέει:” Εδώ είμαι, με κάλεσες;”.
” Όχι, δεν σε κάλεσα. Πήγαινε και ξανακοιμησου “. Ακούει για τρίτη φορά ο Σαμουήλ την ίδια φωνή, και τότε ο Ηλι του λέει:” Αν ακούσεις τη φωνή που σε καλεί, στάσου και πες στον Κύριο:” Λαλει, Κύριε, ο δούλος Σου ακούει!”.
Η Αγία Γραφή λέει ότι στην αρχή ο Σαμουήλ δεν γνώριζε ότι ήταν η φωνή του Θεού που του μιλούσε. Είχε εκλεγεί προφήτης από τον Θεό, αλλά δεν γνώριζε αυτή τη φωνή. Το ίδιο αφορά επίσης και τον Ίδιο τον Χριστό. Πράγματι, η Αγία Γραφή λέει ότι Αυτός ” προέκοπτε σοφία και ηλικία και χάριτι παρά Θεω και ανθρώποις “.
Με έναν παρόμοιο τρόπο αρχίζει κανείς στην μοναχική ζωή. Κόβει τη σχέση του με τον κόσμο, με την έννοια ότι αφιερώνει όλη του τη ζωή για να μάθει τη γλώσσα του Θεού και τον τρόπο που πρέπει να ενεργεί. Ο σκοπός μας είναι να γνωρίσουμε το θέλημα του Θεού. Η είσοδος μας στο αιώνιο ρεύμα του Θείου θελήματος είναι ήδη μετοχή στην αιώνια ζωή του Θεού…
Όσο μου ήταν δυνατόν, μελέτησα άλλες οδούς, με την βοήθεια του Θεού οδηγήθηκα στο να μην αναγνωρίζω ως σωστή παρά την οδό που μας έμαθε ο Χριστός, και μάλιστα με το Πνεύμα το Άγιο. Δεν θέλουμε να ανακατευθουμε στις ιδέες, στις εντολές οποιουδήποτε άλλου δόγματος ή ιδέας σχετικά με το Είναι. Είμαστε Χριστιανοί, με την έννοια ότι δεν υπάρχει για μας άλλος Πατέρας από τον Πατέρα του Ίδιου του Χριστού και δεν υπάρχει άλλος κύριος από τον Ίδιο τον Χριστό.
Με άλλα λόγια, προσπαθούμε να ζήσουμε τον Χριστό όπως Αυτός ο Ίδιος μας το ζήτησε: Μας είπε ότι Αυτός είναι ο Κύριος και οι άλλοι δεν είναι. (Ιωαν. 10,8). Τα λέω αυτά, διότι σχεδόν από την παιδική μου ηλικία ή μάλλον από την νεότητά μου ήρθα αντιμέτωπος με την τάση να έχω μια ” ευρεία θεωρία “, συμπαντική. Έβαζα στο ίδιο ” σακί ” τον Χριστιανισμό, τον Βουδισμό, το ισλάμ, τον Ινδουισμό… Αλλά δεν πρέπει να το κάνουμε αυτό.
Μόνο ο Χριστός είναι ο Δημιουργός αυτού του κόσμου, μόνο Αυτός είναι ο Δημιουργός μας, ο Πατέρας μας, ο Αδελφός, ο Κύριος μας, τα πάντα.
Δεν υπάρχει άλλος.
(Aγίου Σωφρονίου Σαχάρωφ, Οικοδομώντας το ναό του Θεού, τόμος Α, Ομιλία 40: (27 Αυγούστου 1990), σελ. 440-441, 442