"Αγιον Ορος" Χριστιανικό Ορθόδοξο Φόρουμ

Από την κα­κία της φι­λαυ­τί­ας, την υπερ­βο­λι­κή δηλ. αγά­πη, τιμή και υπό­λη­ψη που έχου­με για τον εαυ­τόν μας, προ­έρ­χε­ται μια άλλη κα­κία, που μας προ­ξε­νεί πάρα πολύ με­γά­λη ζη­μιά. Εί­ναι η αυ­θά­δης κρί­ση και κα­τά­κρι­ση, που κά­νου­με σε βά­ρος του πλη­σί­ον μας.

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης

https://www.orthmad.gr/ti-koraki-einai-auto.htm

Γέρων Νίκων: Τι κοράκι είναι αυτό! (Video)

''Ἔχυσα πολλά δάκρυα μέ τή σκέψη ὅτι, ἄν ἐμεῖς οἱ μοναχοί πού ἀπαρνηθήκαμε τόν κόσμο δέν σωζόμαστε, τότε τί γίνεται γενικότερα στόν κόσμο;
Ἔτσι βαθμηδόν μεγάλωνε ἡ θλίψη μου καί ἄρχισα νά χύνω δάκρυα ἀπογνώσεως. Καί νά, πέρυσι ἐνῶ βρισκόμουν στήν ἀπελπισία αὐτή, ἐξαντλημένος ἀπό τό κλάμα, ξαπλωμένος καταγῆς, ἐμφανίσθηκε ὁ Κύριος καί μέ ρώτησε: “Γιατί θρηνεῖς ἔτσι...” ; Ἐγώ σιώπησα μήν μπορώντας νά ἀτενίσω Τόν ἐμφανισθέντα... “Δέν γνωρίζεις ὅτι Ἐγώ θά κρίνω τόν κόσμο” ;... Ἐγώ πάλι σιώπησα παραμένοντας πρηνής... Ὁ Κύριος μοῦ λέει: “Θά ἐλεήσω κάθε ἄνθρωπο πού ἐπικαλέσθηκε τόν Θεό ἔστω καί μιά φορά στή ζωή του...”. Μοῦ ἦρθε τότε ἡ σκέψη: “Τότε, γιατί ἐμεῖς πάσχουμε ἔτσι καθημερινά”; Ὁ Κύριος στήν κίνηση αὐτή τῆς σκέψεώς μου ἀπήντησε: “Ἐκεῖνοι πού πάσχουν γιά τήν ἐντολή Μου, στή Βασιλεία τῶν Οὐρανων θά εἶναι φίλοι Μου, ἐνῶ τούς ἄλλους μόνο θά τούς ἐλεήσω”. Καί ὁ Κύριος ἔφυγε.''
∽ Όσιος Σιλουανός ο Αθωνίτης (+ 24 Σεπτεμβρίου)
από ΑΠΑΝΤΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Στο ελληνικό κράτος ισχύει απόλυτα το «αν έχεις τύχη, διάβαινε, και ριζικό, περπάτει».
Αν πέσεις σε καλό γιατρό, σώθηκες.
Αν πέσεις σε έντιμο υπάλληλο, προχώρησες.
Αν ξέρεις «τον σωστό άνθρωπο», ίσως βγάλεις άκρη.
Και μετά απορούμε γιατί ο πολίτης δεν εμπιστεύεται τους θεσμούς.
Η υπόθεση του Μαζωνάκη και όσα ερευνώνται γύρω από τους γιατρούς ξαναφέρνουν μπροστά μας το ίδιο ερώτημα:
Ποιος ελέγχει εκείνον που έχει εξουσία πάνω στη ζωή του άλλου;
Για χρόνια βαφτίσαμε «ευελιξία» το «έλα μωρέ»,
«ανθρωπιά» το «θα το κανονίσουμε»
και εξυπνάδα το να παρακάμπτουμε τον νόμο.
Μόνο που κάποια στιγμή η εξαίρεση γίνεται σύστημα.
Και το σύστημα γίνεται κίνδυνος.
Τότε κάνουμε τον σταυρό μας και λέμε: «Ο Θεός να βάλει το χέρι Του».
Μα ο Θεός δεν είναι υποκατάστατο του κράτους.
Η πίστη δεν υπάρχει για να καλύπτει την ανικανότητα των θεσμών. Υπάρχει για να μας κάνει περισσότερο υπεύθυνους.
Μια σοβαρή πολιτεία δεν σου ζητά να σταθείς τυχερός.
Σου εγγυάται ότι ακόμη κι αν βρεθεί απέναντί σου ο λάθος άνθρωπος, ο θεσμός θα είναι εκεί.
Κι ίσως αυτό να είναι τελικά το πραγματικό ζητούμενο: να μη χρειάζεται να παρακαλάμε τον Θεό να μας γλιτώσει από όσα η Πολιτεία όφειλε να έχει ήδη προλάβει.
— π. Λίβυος —

«Εγώ γνωρίζω τον Θεό. Αυτός είναι φιλόστοργος, αγαθός, ταχύς εις βοήθειαν».
Ο Γέροντας Σιλουανός ήταν και δικός μου διδάσκαλος.
Μια φορά τον ρώτησα: «Πάτερ Σιλουανέ, μήπως αυτός ο πολύς κόσμος φέρνει ταραχή στον νου σας και στην προσευχή σας;
Δεν θα ήταν καλύτερα για σας να πάτε σ’ ένα ασκητήριο στα Καρούλια και εκεί να ζείτε μέσα στην ειρήνη, όπως ο π. Θεοδόσιος, ο π. Αρτέμιος, ο π. Δωρόθεος και ο π. Καλλίνικος;
Είτε να ζείτε σ’ ένα απομονωμένο σπήλαιο, όπως ο π. Γοργόνιος;»
«Εγώ ζω στο σπήλαιο», μου απήντησε ο π. Σιλουανός. «Το σώμα μου είναι το σπήλαιο της ψυχής μου. Και η ψυχή μου είναι το σπήλαιο του Αγίου Πνεύματος.
Και εγώ αγαπώ τον λαό του Θεού και τον διακονώ, χωρίς να βγαίνω από το σπήλαιό μου».
Παρά την προθυμία του να διακονεί τον κάθε ένα και τη θαυμαστή μετριοφροσύνη και την πρόθυμη φιλοστοργία του, μιλούσε για τον Θεό με εξαίρετο ενθουσιασμό και με την παρρησία που θα μιλούσε κάποιος για έναν φίλο του:
«Εγώ γνωρίζω τον Θεό. Αυτός είναι φιλόστοργος, αγαθός, ταχύς εις βοήθειαν».
Από το περιοδικό “Ο ΟΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ”, Έκδ. Ι. Μ. Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους, τ. 30 (2005), άρθρο: «Λόγοι αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς Επισκόπου Ζίτσης», σελ. 20, 23 (αποσπάσματα).

24 Σεπτεμβρίου μνήμη του Οσίου Πατρός ημών Σιλουανού του Αθωνιτου.
Εγώ ο ίδιος δυο φορές πλανήθηκα.
Την πρώτη ο εχθρός μου έδειξε φως και ο λογισμός μού είπε:
«Δέξου το, είναι χάρη».
Τη δεύτερη φορά δέχτηκα ένα όραμα και δεινοπάθησα εξαιτίας του.
Στο τέλος μιας αγρυπνίας, όταν άρχισαν να ψέλνουν το «πάσα πνοή αινεσάτω τον Κύριον», άκουσα πώς ο βασιλιάς Δαβίδ ψάλλει στους ουρανούς δοξολογία στο Θεό.
Βρισκόμουν στους χορούς και μου φάνηκε πως δεν υπήρχε ούτε στέγη ούτε τρούλλος, και πως έβλεπα ανοιγμένους τους ουρανούς.
Το διηγήθηκα σε 4 πνευματικούς ανθρώπους, αλλά κανένας τους δεν μου είπε πως εξαπατήθηκα από τον εχθρό.
Κι εγώ ο ίδιος σκεφτόμουν πως τα δαιμόνια δεν μπορούν να εξομολογούν το Θεό, κι επομένως αυτό το όραμα δεν είναι από τον εχθρό.
Αλλά με πολεμούσε η πλάνη της κενοδοξίας και άρχισα πάλι να βλέπω δαίμονες.
Τότε κατάλαβα πως εξαπατήθηκα και τα φανέρωσα όλα στον πνευματικό, ζητώντας του να προσεύχεται για μένα.
Και χάρη στις προσευχές του σώθηκα.
Και ικετεύω πάντα τον Κύριο να μου χαρίζει πνεύμα ταπεινώσεως.
Και τώρα, αν με ρωτούσε κάποιος «»τι θέλεις από τον Κύριο, ποιες δωρεές;», θα του απαντούσα: «το πνεύμα της ταπεινώσεως που ευχαριστεί τον Κύριο περισσότερο απ’ όλα».
Η Παρθένος Μαρία έγινε Θεομήτωρ για την ταπείνωσή της και είναι δοξασμένη στον ουρανό και στη γη περισσότερο απ’ όλους.
Αυτή παραδόθηκε τελείως στο θέλημα του Θεού: «Ιδού η δούλη Κυρίου».
Και εμείς οφείλουμε να μιμούμαστε την Αγία Παρθένο
.(Από το έργο του Γέρ. Σωφρονίου [Σαχάρωφ], Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, έκδ. Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας, σσ. 437, 514-5)

Ο πλησίον, που μας τον έβαλε ο Θεός πλάι μας για να είναι η εικόνα Του, και επομένως με τα μάτια του, με το στόμα του και με τα χείλη του να είναι η εύκαιρος ανάτασις της ψυχής μας, η υπόμνησις του ουρανού, γίνεται τελικώς για μας πέτρα σκανδάλου· όχι γιατί φταίει η πέτρα, αυτή παραμένει εκεί που βρίσκεται, αλλά διότι εμείς πηγαίνουμε και την κλωτσάμε, εμείς πηγαίνουμε και σπάμε το κεφάλι μας επάνω της.
Οι σχέσεις μας με τους ανθρώπους αποβλέπουν, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, στο να διαπλάσουμε τους άλλους κατά το δικό μας είναι ή κατά τη δική μας κρίση.
Θέλουμε να αρνηθούν το είναι τους, να υπερβούν τον εαυτό τους, να ξεπεράσουν τις αδυναμίες τους και να είναι οι επιτυχημένοι και οι άγιοι, και μαζί τους και εμείς επιτυχημένοι και άγιοι.
Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει.
Ο άνθρωπος δεν τίθεται έτσι ως εικόνα του Θεού μπροστά μας ή ως δούλος του Θεού, αλλά ως δούλος δικός μας, που οφείλει να είναι όπως τον θέλουμε εμείς.
Αυτή δε η απαίτησις της καρδιάς μας, η προβολή του ιδίου του εαυτού μας, συνήθως εκφράζεται με έναν τρόπο διδασκαλικό, λέγοντας στον άλλον πώς πρέπει να είναι και τι πρέπει να κάνει.
Γι’ αυτό και ο αββάς Ησαΐας την παράστασή μας ενώπιον του Θεού, την προσωπική αγωνιστικότητα και τη μετάνοιά μας, τα συνάπτει με τους άλλους, και μάλιστα με το θέμα του διδάσκειν και διορθούν αυτούς.
Είπε πάλιν, περί του διδάσκειν τον πλησίον περί εντολής Θεού· πόθεν οίδα εγώ, ότι προσεδέχθην παρά τω Θεώ, ίνα είπω άλλω, ποίησον τούτο ή εκείνο, αυτός εγώ υπό μετάνοιαν ων διά τας αμαρτίας μου; 18, 14,
[«Είπε πάλι σχετικά με το να διδάσκει κανείς τον πλησίον του για την εντολή του Θεού:
‘Από πού κι ως πού γνωρίζω εγώ ότι έχω γίνει δεκτός από τον Θεό, ώστε να πω σε άλλον ‘κάνε αυτό ή εκείνο’, όταν εγώ ο ίδιος βρίσκομαι σε κατάσταση μετάνοιας για τις αμαρτίες μου’;»].
Ενώ η εντολή είναι, εμείς να εφαρμόσουμε τον νόμο του Θεού, εμείς ζητούμε να τον εφαρμόσει ο άλλος, δημιουργώντας έτσι σύγχυση στο οικοδόμημα της ζωής.
Αλλά πώς είναι δυνατόν εγώ, που παρατηρώ τη ζωή του άλλου, να γνωρίζω ότι έγινα δεκτός από τον Θεό, ώστε να μπορώ να του πω τι να κάνει, αφού εγώ ο ίδιος είμαι υπό μετάνοια για τις αμαρτίες μου;
Εάν μπορώ να κάνω ένα πράγμα στη ζωή αυτή, ενώπιον του Θεού και των αδελφών μου, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά μόνο η μετάνοια.
Από το βιβλίο του Αρχ. Αιμιλιανού Σιμωνοπετρίτη, «Λόγοι ασκητικοί, Ερμηνεία στον Αββά Ησαΐα», των εκδόσεων Ίνδικτος

Οι μήνες περνούσαν και το μαρτύριο των δαιμονικών προσβολών γινόταν ολοένα πιο καταθλιπτικό.
Οι ψυχικές δυνάμεις του νεαρού υποτακτικού [ο δόκιμος Μοναχός Συμεών νυν άγιος Σιλουανός Αθωνίτης] άρχισαν να κάμπτονται, το θάρρος του αφανιζόταν.
Ο φόβος της απώλειας και η φρίκη της απελπισίας κυρίευε σιγά – σιγά όλη του την ψυχή.
Όποιος έζησε κάτι παρόμοιο, αυτός ξέρει πως καμιά ανθρώπινη ανδρεία, καμιά ανθρώπινη δύναμη δεν μπορεί ν’ αντέξη τέτοιο πνευματικόν αγώνα.
Κάμφθηκε και ο αδελφός Συμεών.
Έφτασε ως την έσχατη απόγνωση και μια μέρα, πριν από τον εσπερινό, καθισμένος στο κελλί του, σκέφτηκε:
«Ο Θεός είναι αδυσώπητος».
Μ’ αυτό τον λογισμό ένοιωσε τέλεια εγκατάλειψη κι η ψυχή του για μια περίπου ώρα βυθίστηκε στο σκοτάδι μιας απερίγραπτης αγωνίας.
Όταν πήγε για τον εσπερινό στην εκκλησία του Αγίου Προφήτη Ηλία, που είναι κοντά στο μύλο, είδε στα δεξιά της Ωραίας Πύλης, στον τόπο της εικόνος του Σωτήρος, τον ζώντα Χριστό.
Ο Κύριος εμφανίστηκε με ακατάληπτο τρόπο στο νοερό δόκιμο κι όλη του η ύπαρξη και το σώμα του γέμισαν από τη φωτιά της χάρης του Αγίου Πνεύματος από εκείνη τη φωτιά που κατέβασε ο Κύριος με τον ερχομό Του στη γη (Λουκ. ιβ’ 49)
Από το όραμα έπεσε σ’ εξάντληση ο Συμεών και ο Κύριος έγινε άφαντος απ’ αυτόν.
Είναι αδύνατο να περιγράψωμε την κατάσταση στην όποια βρισκόταν αυτός εκείνη την ώρα.
Ξέρομε από το στόμα και τα γραφόμενα του Γέροντα πως τότε τον περιέλαμψε το μέγα Θεϊκό Φως· πως έφυγε από τον κόσμο τούτο κι ανέβηκε με το πνεύμα στον ουρανό, όπου άκουσε άρρητα ρήματα.
Πως εκείνη τη στιγμή εγεννήθηκε άνωθεν (Ιωάν. α’ 13, γ’ 3).
Το γαλήνιο βλέμμα του Χριστού που συγχωρεί τα πάντα, που αγαπά απείρως, που είναι γεμάτο από ανείπωτη χαρά, προσέλκυσε ολόκληρο τον άνθρωπο.
Κι όταν έγινε άφαντος, η ψυχή του από την γλυκύτητα της αγάπης του Θεού ανηρπάγη στη θεωρία της Θεότητας, έξω πλέον από τα σχήματα του κόσμου.
Απόσπασμα από το βιβλίο του Αρχιμανδρίτου Σωφρονίου ο «Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης», έκδοση της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας.

Κύριε, δώσε Εσύ ο Ίδιος να Σε γνωρίσουν με το Άγιο Πνεύμα. Όπως έδωσες στους Αποστόλους το Άγιο Πνεύμα και Σε γνώρισαν, έτσι δώσε και σε όλον τον κόσμο να Σε γνωρίσει με το Άγιο Πνεύμα.
* * *
Παρακαλώ όλους τους ανθρώπους: Ας καταφύγουμε στη μετάνοια και τότε θα δούμε το έλεος του Κυρίου. Εκείνους μάλιστα που βλέπουν οράματα και δίνουν πίστη σ’ αυτά, τους παρακαλώ να καταλάβουν πως γι’ αυτό εμφανίζεται μέσα τους η υπερηφάνεια και μαζί της η γλύκα της κενοδοξίας, στην οποία δεν ζει το ταπεινό πνεύμα της μετανοίας. Κι εδώ βρίσκεται ο κίνδυνος, γιατί είναι αδύνατον να νικήσεις τους εχθρούς χωρίς ταπείνωση.
Εγώ ο ίδιος δυο φορές πλανήθηκα. Την πρώτη ο εχθρός μου έδειξε φως και ο λογισμός μού είπε: “Δέξου το, είναι χάρη”. Τη δεύτερη φορά δέχτηκα ένα όραμα και δεινοπάθησα εξαιτίας του. Στο τέλος μιας αγρυπνίας, όταν άρχισαν να ψέλνουν το “πάσα πνοή αινεσάτω τον Κύριον”, άκουσα πώς ο βασιλιάς Δαβίδ ψάλλει στους ουρανούς δοξολογία στο Θεό. Βρισκόμουν στους χορούς και μου φάνηκε πως δεν υπήρχε ούτε στέγη ούτε τρούλλος, και πως έβλεπα ανοιγμένους τους ουρανούς. Το διηγήθηκα σε 4 πνευματικούς ανθρώπους, αλλά κανένας τους δεν μου είπε πως εξαπατήθηκα από τον εχθρό. Κι εγώ ο ίδιος σκεφτόμουν πως τα δαιμόνια δεν μπορούν να εξομολογούν το Θεό, κι επομένως αυτό το όραμα δεν είναι από τον εχθρό. Αλλά με πολεμούσε η πλάνη της κενοδοξίας και άρχισα πάλι να βλέπω δαίμονες. Τότε κατάλαβα πως εξαπατήθηκα και τα φανέρωσα όλα στον πνευματικό, ζητώντας του να προσεύχεται για μένα. Και χάρη στις προσευχές του σώθηκα. Και ικετεύω πάντα τον Κύριο να μου χαρίζει πνεύμα ταπεινώσεως.
Και τώρα, αν με ρωτούσε κάποιος “”τι θέλεις από τον Κύριο, ποιες δωρεές;”, θα του απαντούσα: “το πνεύμα της ταπεινώσεως που ευχαριστεί τον Κύριο περισσότερο απ’ όλα”. Η Παρθένος Μαρία έγινε Θεομήτωρ για την ταπείνωσή της και είναι δοξασμένη στον ουρανό και στη γη περισσότερο απ’ όλους. Αυτή παραδόθηκε τελείως στο θέλημα του Θεού: “Ιδού η δούλη Κυρίου”.Και εμείς οφείλουμε να μιμούμαστε την Αγία Παρθένο
* * *
Για την ταπείνωση, η ψυχή λαμβάνει ανάπαυση κοντά στο Θεό, αλλά για να τη φυλάξει παιδεύεται για πολλά χρόνια. Στερούμαστε την ανάπαυση αυτή, γιατί δεν στερεωθήκαμε στην ταπείνωση. Πολλές φορές εξαπατήθηκα από τους εχθρούς. Σκεπτόμουν : “Η ψυχή μου γνωρίζει τον Κύριο, γνωρίζει πόσο αγαθός είναι και πόσο μας αγαπά. Πώς, όμως, έρχονται σε μένα κακοί λογισμοί;”. Και για πολύν καιρό δεν μπορούσα να διακρίνω, μέχρις ότου ο Κύριος με νουθέτησε και τότε γνώρισα ότι από την υπερηφάνεια εμφανίζονται οι κακές σκέψεις.
(Από το έργο του Γέρ. Σωφρονίου [Σαχάρωφ], Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, έκδ. Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας, σσ. 437, 514-5)
Πεμπτουσία

Ο Ιωάννης, λοιπόν, ο γιος του ιερέα Ζαχαρία και της θαυμαστής Ελισάβετ, το άνθος που στόλισε την είσοδο του Χριστού στον κόσμο, φύτρωσε και άνθισε ανάμεσα στις δύο μεγάλες εποχές, ανάμεσα στον Νόμο και στη Χάρη. Ανέτειλε σαν νοητός αστέρας, προαναγγέλλοντας την ανατολή του Ήλιου της δικαιοσύνης. Προπορεύτηκε σαν στρατιώτης, κηρύσσοντας την έλευση του Βασιλιά ολόκληρης της κτίσης. Ήρθε σαν οδηγός της Νύμφης του Χριστού, της Εκκλησίας, διαλαλώντας πως πλησίαζε η παρουσία του Νυμφίου, του Χριστού.
Οι άλλοι προφήτες χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια από τη γέννησή τους για να προφητεύσουν ή να θαυματουργήσουν. Ο Τίμιος όμως Πρόδρομος, γεμάτος από το Άγιο Πνεύμα, έγινε θαυματουργός ενώ ακόμη βρισκόταν μέσα στην κοιλιά της μητέρας του.
Θα χρησιμοποιήσω, λοιπόν, μια εικόνα για να φανερώσω το μεγαλείο της μορφής του Τιμίου Προδρόμου.
Φανταστείτε έναν βασιλιά που βγαίνει από τα ανάκτορά του με πομπή και βασιλική μεγαλοπρέπεια. Μπροστά του προχωρούν ραβδούχοι και άλλοι αξιωματούχοι με τα σκήπτρα τους· ύστερα έρχονται ύπατοι, έπαρχοι και ταξίαρχοι. Και τελευταίος, λίγο πριν από τον ίδιο τον βασιλιά, εμφανίζεται ένας αξιωματικός με πολύ υψηλό αξίωμα. Κι αμέσως μετά προβάλλει ο βασιλιάς, αστραφτερός μέσα στο χρυσάφι και στους πολύτιμους λίθους.
Έτσι να φανταστείτε πως έγινε και με τον αληθινό και μοναδικό Βασιλιά ολόκληρης της κτίσης, τον Χριστό και Θεό μας.
Όταν επρόκειτο να έρθει ο Χριστός στον κόσμο ως άνθρωπος, προπορεύτηκαν οι πατριάρχες: ο Αβραάμ, ο Ισαάκ και ο Ιακώβ. Ύστερα ο Μωυσής, που αξιώθηκε να φανερώσει στους ανθρώπους τον νόμο του Θεού· ο Ααρών, ο Σαμουήλ και ολόκληρος ο χορός των αγίων προφητών. Και τελευταίος από όλους εμφανίστηκε ο Ιωάννης· και αμέσως μετά από αυτόν ο Δεσπότης μας, ο Χριστός.
Γι’ Αυτόν ο Ιωάννης είπε:
«Εκείνος που έρχεται ύστερα από μένα είναι ανώτερός μου, γιατί υπήρχε πριν από μένα».
Έτσι ο Τίμιος Πρόδρομος, αν και τελευταίος στη σειρά, αποδείχθηκε πρώτος στην αξία. Ξεπέρασε ακόμη και προφήτες και αποστόλους και όλους τους άλλους αγίους, σύμφωνα με τον λόγο του ίδιου του Χριστού, του αληθινού Λόγου του Θεού. Είναι περισσότερο τιμημένος, γιατί στάθηκε ο τελευταίος των προφητών και ο πρώτος των αγίων της εποχής της Καινής Διαθήκης.
Ας ακούσουμε τι είπε ο αρχάγγελος Γαβριήλ στον Ζαχαρία.
«Φανερώθηκε σ’ αυτόν άγγελος Κυρίου και στάθηκε στα δεξιά του θυσιαστηρίου του θυμιάματος. Και μόλις τον είδε ο Ζαχαρίας, ταράχτηκε και τον κυρίευσε μεγάλος φόβος».
Ήταν πράγματι σεβάσμια και φοβερή η οπτασία, αλλά και ο τόπος όπου συνέβη. Γιατί λέει η Αγία Γραφή:
«Πόσο φοβερός είναι αυτός ο τόπος! Δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο ίδιος ο οίκος του Θεού».
Δεν είναι, λοιπόν, παράξενο που ο ιερέας, αν και δίκαιος άνθρωπος, ταράχτηκε και φοβήθηκε. Το ίδιο συνέβη και στον Δανιήλ, τον «άνθρωπο των επιθυμιών». Όταν είδε τον άγγελο, θαμπώθηκε από την υπέρμετρη και ασύγκριτη λαμπρότητά του, έμεινε άφωνος και έπεσε με το πρόσωπο στη γη.
«Φανερώθηκε», λέει, «σ’ αυτόν άγγελος Κυρίου».
Και τι έχουν άραγε να μας πουν γι’ αυτό εκείνοι που αρνούνται να ζωγραφίζονται οι άγιοι άγγελοι;
Αν ένας άγγελος φανερώθηκε ποτέ σε άνθρωπο, τότε μπορεί να εικονιστεί σύμφωνα με τη μορφή με την οποία φανερώθηκε — όχι με κάποια άλλη, φανταστική μορφή. Έτσι φανερώθηκαν και τα Χερουβείμ στον Μωυσή, στο όρος Σινά, όταν ο Θεός τα έθεσε να περιβάλλουν το ιλαστήριο της Κιβωτού της Διαθήκης.
Αν, λοιπόν, εκείνο που δεν έχει σώμα ούτε υλική μορφή μπορεί να περιγραφεί σύμφωνα με τη μορφή με την οποία φανερώθηκε, πόσο περισσότερο μπορούμε να εικονίσουμε Εκείνον που έχει σώμα, υλική μορφή, χρώμα και υπόσταση που ψηλαφάται — όπως είναι η ανθρώπινη μορφή του Σωτήρα μας;
Και έτσι κάνουμε ολοφάνερη τη Σάρκωσή Του, ένα γεγονός που δεν πρέπει να αφήνεται στη σφαίρα της φαντασίας.
Ας μη νομίσουν, λοιπόν, οι άφρονες πως, ζωγραφίζοντας τη μορφή του Χριστού, απεικονίζουμε μαζί και τη θεότητά Του. Η θεότητά Του δεν μπορεί ούτε να εκφραστεί ούτε να κατανοηθεί ούτε να περικλειστεί. Δεν έχει σχήμα, θέση, έκταση ή μέγεθος, ούτε κανένα άλλο γνώρισμα από εκείνα που μπορούν να περιγραφούν.
Η ουσία του Θεού είναι άπειρη και ακατάληπτη.
Γι’ αυτό, όταν ιστορούμε την εικόνα του Ιησού Χριστού, δεν σημαίνει πως, περιγράφοντας τη μορφή Του, περιγράφουμε και την άυλη και άμορφη ψυχή Του — κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Αποδίδουμε ξεχωριστά και καθαρά στο άυλο και στο υλικό εκείνο που τους αρμόζει.
Δεν εικονίζουμε, λοιπόν, την απερίγραπτη ουσία του Θεού. Εικονίζουμε όμως το σώμα του Χριστού, που μπορεί να περιγραφεί, σύμφωνα με όσα μας παραδίδει το άγιο Ευαγγέλιο.
Ας επιστρέψουμε όμως στο θέμα μας.
«Και του είπε ο άγγελος: Μη φοβάσαι, Ζαχαρία, γιατί ο Θεός άκουσε την προσευχή σου».
Με αυτά τα λόγια ο φόβος υποχώρησε αμέσως. Έτσι γίνεται σε κάθε αγγελική εμφάνιση: πρώτα η παρουσία του αγγέλου προκαλεί δέος και τρόμο, κι ύστερα έρχεται η παρηγοριά και διώχνει τη δειλία από την καρδιά του ανθρώπου.
Με τον διάβολο όμως συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Στην αρχή ο άνθρωπος που τον δέχεται αισθάνεται χαρά και θάρρος· λίγο αργότερα όμως γεμίζει ταραχή και φόβο.
«Μη φοβάσαι, Ζαχαρία», είπε ο άγγελος, «γιατί ο Θεός άκουσε την προσευχή σου και η γυναίκα σου, η Ελισάβετ, θα φέρει στον κόσμο έναν γιο».
Ω, πόσο ποθητό και θεόσταλτο μήνυμα! Πόσο ταιριαστό με τη βαθύτερη επιθυμία τους! Ω, υπόσχεση που ήρθε με τα φτερά του αγγέλου, καρπός τόσων επίμονων προσευχών!
Ο Ζαχαρίας θα αποκτούσε εκείνο που λαχταρούσε η ψυχή του. Θα έβλεπε να πραγματοποιείται εκείνο για το οποίο τόσα χρόνια παρακαλούσε με θέρμη. Θα έβρισκε εκείνο που ζητούσε.
Και δεν θα το έβρισκε μέσα από τη φυσική δύναμη της φύσης, αλλά μέσα από την καρποφόρα προσευχή: η άγονη μήτρα θα ανανεωνόταν και η λαχτάρα για παιδί θα γινόταν πραγματικότητα.
Η στείρωση της Ελισάβετ δεν ήταν βέβαια τιμωρία — μην πάει εκεί ο νους σας — αλλά προφητική αναγγελία ενός μεγάλου μυστηρίου.
Έχω την αίσθηση πως, αν και ο Ζαχαρίας είχε αφοσιωθεί σε θερμή προσευχή και παρακαλούσε τον Θεό να λύσει τη στείρωση της Ελισάβετ, η προσευχή του δεν εισακούστηκε αμέσως, επειδή δεν είχε φτάσει ακόμη ο κατάλληλος καιρός.
Δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα να σαρκωθεί ο Χριστός.
«Τότε να ελπίζεις, Ζαχαρία, πως θα αποκτήσεις παιδί, όταν θα έρθει στη γη Εκείνος που τόσα χρόνια περιμένουν τα έθνη. Τότε να περιμένεις πως η Ελισάβετ θα πάψει να είναι στείρα, όταν θα έρθει Εκείνος που είναι η ελπίδα όλης της οικουμένης».
Τώρα όμως η ώρα αυτή είχε φτάσει. Δέξου, λοιπόν, μέσα στην καρδιά σου, με την προαγγελία του αρχαγγέλου Γαβριήλ, εκείνο που τόσο λαχταρούσες.
Σαν άλλος αετός, ξαναβρές τη νεανική σου δύναμη.
«Γνώρισε τη γυναίκα σου», είπε ο άγγελος. «Η προσευχή σου εισακούστηκε και η Ελισάβετ θα σου γεννήσει έναν γιο, και θα του δώσεις το όνομα Ιωάννης».
Ο άγγελος φανέρωσε έτσι και το όνομα του παιδιού — ένα όνομα που από την ίδια την ετυμολογία του φανερώνει πως το παιδί αυτό θα ήταν δώρο του ουρανού.
Ο Ζαχαρίας τότε είπε στον άγγελο:
«Πώς θα βεβαιωθώ γι’ αυτό, αφού εγώ είμαι γέροντας και η γυναίκα μου έχει προχωρήσει πολύ στην ηλικία;»
Η απαίτηση για ένα σημάδι, χωρίς να σκεφτεί περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να γίνει πατέρας, θεωρήθηκε από τον άγγελο ως αμφιβολία.
Όμως εγώ δεν νομίζω πως η ερώτησή του γεννήθηκε από απιστία. Νομίζω πως γεννήθηκε από την ανάγκη να εξακριβώσει την αλήθεια. Κάτι παρόμοιο συνέβη αργότερα και με τον απόστολο Θωμά.
Άλλωστε, ο Ζαχαρίας, προφήτης και γνώστης των θείων πραγμάτων, δεν ήταν δυνατό να αγνοεί πως ο Θεός μπορεί να ανακαινίσει τη φύση, να ξαναδώσει νεότητα στα γηρατειά, να ανοίξει δρόμο εκεί όπου όλα μοιάζουν κλειστά και να βρει λύση εκεί όπου ο άνθρωπος βλέπει μόνο αδιέξοδο.
Το είχε δείξει ο Θεός στον Αβραάμ και στη Σάρρα, στη Σωμανίτιδα γυναίκα και σε τόσες άλλες περιπτώσεις, όπου φανέρωσε τη θαυματουργική Του δύναμη.
Όμως οι χαρμόσυνες αγγελίες, όταν φέρνουν ξαφνικά και απροσδόκητα την πραγματοποίηση μιας μεγάλης και ασυνήθιστης προσδοκίας της ψυχής, προκαλούν συχνά ταραχή.
Έτσι και τώρα ο Ζαχαρίας, επειδή ταράχτηκε, κράτησε επιφυλακτική στάση. Όχι, νομίζω, επειδή δεν πίστευε, αλλά επειδή βιαζόταν να φτάσει στην απόλυτη, αδιάσειστη βεβαιότητα.
Σαν να τον είχε κυριεύσει ξαφνικά μια χαρά που δεν χωρούσε μέσα του, φώναξε προς τον άγγελο:
«Πώς θα βεβαιωθώ γι’ αυτό που μου λες;
Μήπως κάνεις λάθος; Μήπως δεν πραγματοποιηθούν όσα μου αναγγέλλεις; Δώσε μου μια επίσημη διαβεβαίωση, ένα χειροπιαστό σημάδι, όπως κάποτε έδωσε ο Θεός στον Αβραάμ το σημείο της περιτομής, για να του βεβαιώσει πως θα γινόταν πατέρας πολλών εθνών και πως από τη γενιά του θα γεννιούνταν βασιλιάδες.
Όπως βεβαίωσε και τον Νώε με το ουράνιο τόξο, πως δεν θα καταστρέψει ξανά τη γη με κατακλυσμό.
Όπως έκανε και τη ράβδο του Μωυσή να γίνει φίδι και ύστερα πάλι ράβδος, ώστε οι Αιγύπτιοι να πιστέψουν πως ο Θεός είχε φανερωθεί σ’ εκείνον».
Και αποκρίθηκε ο άγγελος:
«Να το σημάδι που ζητάς. Θα χάσεις τη φωνή σου και δεν θα μπορείς πια να μιλήσεις, επειδή δεν πίστεψες στα λόγια μου, τα οποία θα εκπληρωθούν όταν φτάσει ο κατάλληλος καιρός».
Έλαβε, λοιπόν, ο Ζαχαρίας την απόδειξη που ζητούσε — μια απόδειξη ταιριαστή με την περίσταση: τη σιωπή της φωνής του.
Μια φωνή που κάποτε θα σιωπούσε για πάντα μπροστά στη ζωντανή και σαρκωμένη Φωνή του Λόγου· μπροστά στον Πρόδρομο που επρόκειτο να γεννηθεί από αυτόν.
Και ενώ το στόμα του έμεινε σφραγισμένο, εκείνος συνέχισε να υμνεί, τώρα με μια μυστική φωνή, τον Δωρητή του παιδιού που επρόκειτο να γεννηθεί.
Όταν βγήκε από τον ναό, λέει ο ιερός Ευαγγελιστής, «δεν μπορούσε πια να μιλήσει. Και από αυτό κατάλαβαν οι άλλοι πως είχε δει κάποιο όραμα στον ναό, ενώ εκείνος προσπαθούσε να τους εξηγήσει με νοήματα και παρέμενε βουβός».
Έμεινε κωφός και άλαλος. Πρώτα, για να μην τον γεμίζουν με ερωτήσεις — γιατί τότε δεν θα μπορούσε να μη φανερώσει στους άλλους το όραμα.
Ύστερα, γιατί είχε κατά κάποιον τρόπο βγει από τις αισθήσεις του. Είχε μείνει κατάπληκτος και εμβρόντητος από το όραμα που εξακολουθούσε να ζει τόσο βαθιά μέσα του, ώστε δεν μπορούσε να δώσει προσοχή στα κούφια λόγια των ανθρώπων.
Η σιωπή του, λοιπόν, δεν είχε άλλο νόημα. Ήταν μια προφητεία. Προμήνυε πως θα γινόταν πατέρας προφήτη.
Και ίσως ήταν ακόμη ένα σημάδι πως η λατρεία του Μωσαϊκού Νόμου έφτανε στο τέλος της και ανέτελλε η εποχή της Χάρης — η εποχή που θα άρχιζε με τη γέννηση του Ιωάννη.
Ας αφήσουμε όμως στην άκρη τα άλλα σημεία που συνδέονται με την ιστορία μας — γιατί ούτε η σημερινή ημέρα ούτε οι δυνάμεις μας επιτρέπουν να τα αναπτύξουμε όλα — και ας έρθουμε αμέσως σε εκείνο που μας ενδιαφέρει.
Συνέβη, λοιπόν, όπως μας λέει ο ιερός Ευαγγελιστής:
«Μόλις άκουσε η Ελισάβετ τον χαιρετισμό της Μαρίας, σκίρτησε από χαρά το βρέφος μέσα στην κοιλιά της».
Ω Ιωάννη, μακαρισμένο βρέφος, ακοίμητο έμβρυο!
Ενώ ακόμη βρισκόσουν στην κοιλιά της μητέρας σου, πώς κατάλαβες τι συμβαίνει στον κόσμο;
Ενώ ακόμη δεν είχες ολοκληρωθεί, πώς φανερώθηκες τέλειος;
Πώς, μόλις έξι μηνών έμβρυο, μίλησες σαν σοφός γέροντας;
Πώς, χωρίς ακόμη να μπορείς να σκεφτείς, φανερώθηκες τόσο συνετός;
Πώς μίλησες με τόση ευφράδεια, ενώ ακόμη δεν μπορούσες να αρθρώσεις ούτε μία λέξη;
Πες μας, λοιπόν:
Πώς, ενώ ακόμη βρισκόσουν στη σκοτεινή χώρα των μητρικών σπλάχνων, χωρίς να βλέπεις, χωρίς να ακούς, χωρίς να έχεις προφέρει ούτε μία λέξη, χωρίς να έχεις κάνει ούτε ένα βήμα, χωρίς να έχει φανεί ακόμη το πρώτο γλυκό χαμόγελο του παιδιού, πώς βλέπεις τόσο καθαρά εκείνα που οι άνθρωποι δεν μπορούν να δουν;
Πώς έχεις τόσο σοφή γνώση;
Πώς θεολογείς;
Πώς σκίρτησες από χαρά;
Γιατί χαίρεσαι τόσο πολύ;
Απάντησέ μας, πανθαύμαστε!
«Μεγάλο είναι», θα έλεγε ο Ιωάννης, «το μυστήριο που συντελείται, και ανθρώπινος νους δεν μπορεί να το συλλάβει.
Κι όμως, αν και είμαι ένας απλός άνθρωπος, κάνω πράγματα παράδοξα, για να φανερώσω Εκείνον που, ως Θεάνθρωπος, πρόκειται να ξεπεράσει τους όρους της φύσης.
Βλέπω, αν και είμαι ακόμη έμβρυο, γιατί αισθάνομαι πως κοντά μου κυοφορείται ο Ήλιος της δικαιοσύνης.
Ακούω, γιατί γνωρίζω τα πάντα και γιατί γεννιέμαι για να γίνω η φωνή του Λόγου του Θεού.
Κραυγάζω με όλη μου τη δύναμη, γιατί αισθάνομαι να σαρκώνεται ο Μονογενής Υιός του Πατέρα.
Σκιρτώ, γιατί αισθάνομαι τον Δημιουργό όλης της κτίσης να παίρνει ανθρώπινη μορφή.
Χαίρομαι με όλη μου την ψυχή, γιατί γνωρίζω πως σαρκώνεται ο Λυτρωτής του κόσμου.
Σας αναγγέλλω την ώρα που ο Θεός έρχεται ως άνθρωπος στον κόσμο.
Τρέχω μπροστά Του, πριν ακόμη φτάσει ανάμεσά σας, σαν κορυφαίος του δοξολογικού σας χορού.
Και σαν άλλος Δαβίδ σας προαναγγέλλω προφητικά:
Αρχίστε το τραγούδι! Πάρτε το όμορφο τύμπανο, το ψαλτήρι και την κιθάρα. Τραγουδήστε γι’ Αυτόν, ψάλτε και υμνήστε Τον. Διαλαλήστε όλο το μεγαλείο Του, που φανερώνεται μέσα στα θαυμαστά έργα Του».
Άραγε, Ιωάννη, σηκώθηκες πάνω από τα επίγεια και αξιώθηκες να αντικρίσεις τα ουράνια;
Ξεπέρασες ακόμη και τις αγγελικές δυνάμεις που υπήρχαν πριν από τη δημιουργία του ορατού κόσμου;
Πώς, λοιπόν, τιμήθηκες με αξίωμα που θυμίζει τα αγγελικά τάγματα, ενώ δεν πλάστηκες άγγελος;
Και πώς, ενώ δεν είχες ακόμη γεννηθεί, μας μήνυσες και μας προανήγγειλες, με άμεση θεϊκή έμπνευση, εκείνο που ακόμη και στους αγγέλους ήταν άγνωστο και αδίδακτο;
Δεν προσπάθησα, λέει, να ανέβω σε φανταστικά ύψη.
Δεν περπάτησα πάνω στα σύννεφα, ούτε ξεπέρασα τους ουρανούς, ούτε ανέβηκα ψηλότερα από τις τάξεις των φλογερών και ασώματων αγγέλων.
Κανείς ας μη φανταστεί κάτι τέτοιο.
Μάθετε όμως τούτο:
Εκείνος που βρίσκεται πάνω απ’ όλα, Εκείνος που μένει στους πατρικούς κόλπους μαζί με το Άγιο Πνεύμα, χωρίς ποτέ να χωρίζεται από τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, πέρασε ακόμη και από την προσοχή των πυρίνων λειτουργών Του και μπήκε στη μήτρα της Αειπαρθένου Μαρίας σαν σε έναν άλλον ουρανό.
Αυτός μου φανερώθηκε.
Αυτός με μύησε στα θεϊκά αυτά μυστήρια.
Είμαι, λοιπόν, ο κήρυκας του Βρέφους.
Διαλαλώ πως «γεννήθηκε παιδί για χάρη μας και μας δόθηκε ως δώρο Εκείνος που είναι ο προαιώνιος Θεός», όπως λέει και ο μεγάλος προφήτης Ησαΐας.
Γεννήθηκα από στείρα μήτρα, γιατί πρόκειται να γεννηθεί παιδί από παρθένα Μητέρα.
Πόσο υπερφυσικά είναι όλα αυτά!
Πόσο παράδοξα τα θαύματα που μας μηνύει σήμερα χαρούμενα το αγέννητο ακόμη βρέφος!
Πόσο πρωτοφανή τα μηνύματα που, θεολογώντας, μας προαναγγέλλει ο γιος της Ελισάβετ!
Ας σκιρτήσει, λοιπόν, από χαρά ολόκληρη η οικουμένη!
Ψάλε και ύμνησε, Εκκλησία, πανηγυρίζοντας τα προεόρτια, πριν ακόμη από τη Γέννηση του Χριστού, τα γενέθλια του Ιωάννη.
Ας γεμίσει χαρά ολόκληρη η κτίση, καθώς υποδέχεσαι τον κήρυκα της Σάρκωσης του Βασιλιά των πάντων.
Μακάριε Ιωάννη,
εσύ που στάθηκες μεγαλύτερος ακόμη και από τους ενδοξότερους προφήτες,
ο επιφανέστερος των αποστόλων,
ο πιο τιμημένος από τους μεγαλομάρτυρες,
ο αρχηγός των ερημιτών, στολισμένος με θεϊκή ομορφιά,
ο αγαπημένος φίλος του πάγκαλου Νυμφίου,
ο λυχνάρι που ετοιμάστηκε για να λάμψει πάνω του το φως εκείνο που ανθρώπινα λόγια δεν μπορούν να περιγράψουν,
ο έμπιστος κήρυκας του άμωμου Αμνού,
ο προσεκτικός ακροατής της φωνής του Πατέρα,
ο ξακουστός Βαπτιστής του Χριστού,
ο ατρόμητος έλεγχος της αμαρτίας του Ηρώδη,
ο προάγγελος της ζωής για όσους βρίσκονταν στον Άδη,
η σάλπιγγα που ανήγγειλε σε ολόκληρη την οικουμένη τα θεϊκά προστάγματα,
μίλησέ μας και τώρα από τον ουρανό.
Με τις άγιες πρεσβείες σου και με τις ευχές του μακαριστού πνευματικού μου πατέρα, δείξε την ευμένειά σου στον λαό και στο μικρό σου ποίμνιο που σε υμνεί.
Και συγχώρησε συγχρόνως το τολμηρό εγχείρημα ενός φτωχού ανθρώπου, που σου το προσφέρει όχι σαν δώρο — ποιο δώρο θα μπορούσε άραγε να προσφέρει σε σένα; — αλλά σαν ταπεινό χρέος, σαν φόρο που οφείλει ένας τιποτένιος δούλος.
Κι όμως, αυτό το χρέος στο προσφέρει με όλο τον πόθο της ψυχής του.
Στον Κύριό μας Ιησού Χριστό ανήκει η δόξα, η τιμή και η προσκύνηση· όπως και στον Παντοκράτορα Πατέρα και στο Πανάγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων.
Αμήν.
ΑΓΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΤΟΥΔΙΤΗΣ