Καταστροφή πολιτισμού?

[ELLINAS]

Θα ήθελα να ακούσω τις απόψεις σας τεκμηριωμένα πάντα για ένα θέμα που ομολογώ ότι δεν γνωρίζω αρκετά και επιθυμώ να μάθω. Ένα θεμα που αναμασούν οι παγανιστές κυρίως και χρησιμοποιούν για να κατηγορήσουν την ορθοδοξία και την εκκλησία.

Είναι το θέμα με τα αρχαία μνημεία, γενικότερα τον αρχαίο ελληνκό πολιτισμό που όπως ισχυρίζονται κατέστρεψαν οι χριστιανοί, το βυζάντιο κ.λ.π.


Όλες οι απόψεις είναι ευπρόσδεκτες.

[paroikos]

Φίλε, κατ' αρχάς καλως όρισες μια που βλέπω ότι είσαι νέος αποστολέας. Το θέμα που θίγεις είναι πραγματικά τεράστιο. Το μόνο που μπορώ να κάνω τη στιγμή αυτή, είναι να σου συστήσω το παρακάτω βιβλίο κι αν θες διάβασέ το. Ίσως σου λυθούν πολλές απορίες:

π. Γεώργιος Δ. Μεταλληνός
«ΠΑΓΑΝΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ Ή ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΙΑ;»
Εκδόσεις «Αρμός»

[arxontopoulo]

Πρόσφατα άκουσα μία πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία σε μορφή βίντεο που πιστεύω θα σε βοηθήσει να λύσεις πολλές από τις απορίες σου. Η ομιλία αυτή δόθηκε από τον Πρόεδρο του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού και τέως Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιο Μπαμπινιώτη και έχει ως θέμα "Ελληνισμός και Χριστιανισμός. Συμπόρευση ή Αντίθεση". Θα την βρεις στην παρακάτω ιστοσελίδα: http://www.hellenicheartbeat.com/

[nkope]

Δεν είναι σωστό να γενικεύουμε αλλά ν' αναφερόμαστε σε συγκεκριμμένες περιπτώσεις. Όχι ότι μ΄ενδιαφέρει ν΄ απαντήσω στους επίδοξους τιμητές της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς, τους νεοπαγανιστές, γιατί είναι γνωστό ότι οι περισσότεροι Πατέρες της Εκκλησίας μας, ιδιαίτερα των πρώτων αιώνων, ήταν ελληνομαθείς και αξιοποίησαν στο έπακρο την ελληνική κληρονομιά παντρεύοντας αρμονικά το αρχαίο ελληνικό πνεύμα με τηνΟρθόδοξη πίστη. Όμως πιστεύω, όπως μπορεί να μας πει και κάποιος πιο ειδικός από μένα, ότι η ιστορία κάθε μνημείου είναι διαφορετική. Άλλα μνημεία καταστράφηκαν από το χρόνο και την εγκατάλειψη, άλλα καταστράφηκαν από τους κατά καιρούς εισβολείς, άλλα ίσως γκεμίστηκαν για να χρησιμοποιηθούν τα υλικά τους σε άλλα κτίσματα κλπ.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ακρόπολη των Αθηνών, της οποίας μετατράπηκε η χρήση από τους νεώτερους Έλληνες, στη συνέχεια καταλήφθηκε από τους Τούρκους, καταληστεύτηκε από τον Έλγιν, και καταστράφηκε αργότερα από βομβαρδισμό. Μήπως και για την καταστροφή της ακρόπολης των Αθηνών φταίνε οι Χριστιανοί των πρώτων αιώνων; Το ίδιο περίπου έγινε και για τα υπόλοιπα σημαντικά αρχαιοελληνικά μνημεία. Έχει κάποιος να μας πει κάποιο συγκεκριμένο αρχαίο μνημείο που το κατέστρεψαν οι Χριστιανοί;

[YiaVi]

Μεμονωμένα φαινόμενα βανδαλισμών υπήρξαν, και αυτά είχαν κυρίως στόχο κάποια ιερά - ήδη παρηκμασμένα ως επί το πλείστον - στα οποία οι Χριστιανοί του 5ου ή 6ου αιώνα θεωρούσαν ότι γινόταν επίκληση δαιμόνων (και για να μιλήσω ως Χριστιανός, θεολογικά αυτό δεν είναι αστήρικτο...). Αλλά αυτά τα περιστατικά ήταν μεμονωμένα.
Ο κύριος λόγος καταστροφής των αρχαίων ναών βρίσκεται στην πολύ μεγάλη αριθμητική μείωση των οπαδών της αρχαιοελληνικής θρησκείας (εθνικών), αισθητή ήδη από τον 5ο αιώνα, γεγονός που έκανε δύσκολη πια τη συντήρησή τους. Ο ίδιος ο Ιουλιανός, όταν το 361 επισκέφτηκε την Αντιόχεια, βρήκε τον περίφημο ναό του Απόλλωνα στη Δάφνη παραμελημένο και ο εκεί ιερέας του είπε ότι δύσκολα πλέον και ο ίδιος μπορούσε να συντηρηθεί. Ο Ιουλιανός περίμενε να προσφέρει ο ιερέας θυσία κανένα βόδι ή έστω αρνί και αυτός εμφανίστηκε με μία χήνα! Να φανταστούμε τί θα συνέβαινε έναν αιώνα μετά, όταν ο ειδωλολατρικός πληθυσμός της Αντιόχειας είχε μειωθεί ακόμη περισσότερο.

Επιπλέον, να λάβουμε υπ' όψη ότι τα υλικά δόμησης ήταν πολύτιμα και δυσεύρετα, πολύ πιο δυσεύρετα από ό,τι σήμερα. Σκεφτείτε τί κόπο και έξοδα απαιτούσε εκείνη την εποχή η εξαγωγή, το πελέκημα και η μεταφορά λίθων για οικοδομικές εργασίες. Ενας εγκαταλελειμένος αρχαίος ναός - όπως και μία μισοκατεστραμμένη από σεισμό παλαιοχριστιανική εκκλησία - ήταν ένας ιδανικός προμηθευτής οικοδομικού υλικού. Οι σπόνδυλοι από κίονες που βρίσκουμε εντοιχισμένους, π.χ., στην πρόσοψη της Παναγίας της Σκριπούς στον Ορχομενό (9ος αι.) δεν προέρχονται από κάποιο αρχαίο ναό που τάχα καταστράφηκε βίαια από έναν φανατισμένο χριστιανικό όχλο, αλλά από έναν αρχαίο ναό της περιοχής που είχε πάψει πια να λειτουργεί και είχε εγκαταλειφθεί λόγω της σταδιακής εξαφάνισης των οπαδών της αρχαίας (=εθνικής) λατρείας (αν δεν ήταν ήδη γκρεμισμένος από κανένα σεισμό).
Αυτή η "δεύτερη" χρήση οικοδομικού υλικού είναι πολύ συνηθισμένη: κιονόκρανα, κίονες και άλλα αρχιτεκτονικά μέλη από παλαιοχριστιανικούς ναούς χρησιμοποιούνται σε ναούς της μέσης και ύστερης βυζαντινής περιόδου (8ος-15ος αι.). Μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη από ερειπωμένη βυζαντινή εκκλησία (που μπορεί να κατέπεσε από σεισμό ή πυρκαγιά) αφαιρούνται και χρησιμοποιούνται από τους χριστιανούς περιοίκους ως οικοδομικό υλικό ή για την παραγωγή ασβέστη!

Τον 7ο αιώνα μεγάλος αριθμός παλαιοχριστιανικών βασιλικών καταστράφηκε είτε από σεισμό είτε επειδή βρίσκονταν σε παραθαλάσσιο οικισμό που εγκαταλείφθηκε λόγω των αραβικών κυρίως επιδρομών. Παράδειγμα η βασιλική του Λέχαιου, στην Κόρινθο, η βασιλικές της Νέας Αγχιάλου, της Νικόπολης, της Παλαιόπολης της Άνδρου κ.ά. Αυτά τα χριστιανικά μνημεία ποτέ δεν ξαναχτίστηκαν, ερειπώθηκαν και ξεχάστηκαν, όπως εγκαταλείφθηκαν και οι οικισμοί στους οποίους βρίσκονταν. Κάτι ανάλογο μπορούμε να πούμε ότι συνέβη, τηρουμένων των αναλογιών, και με την πλειοψηφία των αρχαίων ειδωλολατρικών ναών.

Η έννοια της διατήρησης ενός μνημείου ως πολύτιμου τεκμηρίου πολιτιστικής κληρονομιάς του παρελθόντος είναι δημιούργημα του 18ου και κυρίως του 19ου αιώνα και δεν υφίστατο σε παλιότερες περιόδους.